Doğum izni dilekçesi, tahmini doğum tarihinizi gösteren hekim raporuyla birlikte işverene verilen ve analık izninizin hangi gün başlayacağını kayda geçiren yazılı bildirimdir. İzin işverenin onayına bağlı değildir, çünkü kanun doğumdan önceki ve sonraki sürelerde kadın işçinin çalıştırılmamasını esas alır.[1] Dilekçenin işlevi izni istemek değil, tarihi ve tercihinizi tartışmasız hale getirmektir.
Bu sayfada üç ayrı talep için doldurmaya hazır metin, her birine eklenecek belgeler, teslim yöntemleri ve işveren direnirse atılacak adımlar var. İznin kaç hafta sürdüğü ve bu dönemde kimin ödeme yaptığı ayrı bir konudur, burada yalnız dilekçeye yazmanız gereken kadarına değiniliyor.
Doğum İzni Dilekçesine Yazılacak Bilgiler
İşverenin izni doğru tarihte başlatabilmesi için dilekçede kimlik bilgileriniz, görev yeriniz, raporda yazan tahmini doğum tarihi ve izni hangi seçenekle kullanacağınız açıkça yer almalıdır. Çoğul gebelik varsa bunu ayrıca belirtin, doğum öncesi süreye iki hafta eklenir.
Seçenek meselesi dilekçenin en çok atlanan kısmıdır. Sağlık durumunuz uygunsa ve hekim onay verirse doğuma iki hafta kalana kadar çalışabilirsiniz, bu durumda çalıştığınız süre doğum sonrasına eklenir. Tercihinizi yazmazsanız işveren izni standart takvimle, yani doğumdan sekiz hafta önce başlatır.
Tarihleri doldururken aşağıdaki örnek yol gösterir. Tahmini doğum tarihi 20 Ekim olan bir işçi için hesap şöyle çıkar:
| Tercih | Son çalışma günü | İzin başlangıcı | Doğum sonrasına kalan |
|---|---|---|---|
| Standart takvim | 24 Ağustos | 25 Ağustos | 16 hafta |
| Hekim onayıyla iki haftaya kadar çalışma | 5 Ekim | 6 Ekim | 16 + 6 = 22 hafta |
| Çoğul gebelik, standart takvim | 10 Ağustos | 11 Ağustos | 16 hafta |
Kendi tarihlerinizi hesaplamak için aşağıdaki aracı kullanabilirsiniz.
Doğum sonrası kısmi çalışmayı düzenleyen yönetmelikte hala eski süreler (doğum sonrası sekiz hafta, doğumdan önce üç haftaya kadar çalışma) yazılıdır. Kanun 7578 sayılı Kanunla süreleri yeniledi ve yönetmelikle çatıştığı yerde kanun uygulanır.[2]
Üç Durum İçin Doğum İzni Dilekçesi Örnekleri
Metinlerdeki köşeli alanları kendi bilgilerinizle doldurun ve iki nüsha hazırlayın. Teslim nüshasını kendinizde tutmanız, ileride doğabilecek her anlaşmazlıkta ilk delildir.
Doğumdan Önce İzin Başlatma Talebi
Bu metin, gebeliğin son aylarında izninin başlangıcını bildirmek isteyen işçi içindir. İki haftaya kadar çalışma tercihi için ikinci paragraftaki seçeneklerden birini bırakıp diğerini silin.
[Gün]/[Ay]/[Yıl]
[İŞYERİ UNVANI]
PERSONEL VE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNE
Konu: Doğum öncesi analık izninin başlangıç tarihi
[Birim] biriminde [görev] olarak çalışıyorum. Ekteki [rapor tarihi] tarihli hekim raporuna göre tahmini doğum tarihim [tarih] olup gebeliğim [tekil / çoğul] gebeliktir.
[SEÇENEK A] Analık iznimin 4857 sayılı Kanunun 74. maddesine göre [izin başlangıç tarihi] tarihinde başlatılmasını talep ediyorum. [SEÇENEK B] Ekteki hekim onayı doğrultusunda [son çalışma günü] tarihine kadar çalışmak, kullanmadığım doğum öncesi süreyi doğum sonrası izne eklemek istiyorum.
Talebimin ve izin takviminin tarafıma yazılı olarak bildirilmesini rica ederim.
Ekler:
1. Tahmini doğum tarihini gösteren hekim raporu
2. [Varsa] Çalışmaya devam için hekim onayı
[Ad Soyad]
[T.C. kimlik no / sicil no]
[İmza]
Teslim alan: [Ad Soyad, unvan]
Tarih ve imza:
Doğum Sonrası Yarım Çalışma Talebi
Analık izni bittikten sonra bir süre haftalık çalışma sürenizin yarısı kadar çalışıp kalan yarıyı ücretsiz izin olarak kullanabilirsiniz. Bu süre birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda 180 gündür ve çoğul doğumda her birine otuz gün eklenir.[3] Haftada 45 saat çalışan biri için bu, günde 4,5 saatlik beş iş günü demektir.
Bu dönemde süt izni ayrıca kullanılmaz. Doğumdan önceki son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası priminiz varsa İŞKUR’dan yarım çalışma ödeneği alabilirsiniz, bunun için analık izninizin bittiği günden itibaren 30 gün içinde başvurmanız gerekir.[4]
[Gün]/[Ay]/[Yıl]
[İŞYERİ UNVANI]
PERSONEL VE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNE
Konu: Analık izni sonrası haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin
[Doğum tarihi] tarihinde [birinci / ikinci / üçüncü] çocuğumu dünyaya getirdim, analık iznim [bitiş tarihi] tarihinde sona erecektir. 4857 sayılı Kanunun 74. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca [başlangıç tarihi] tarihinden itibaren [60 / 120 / 180 / … ] gün süreyle haftalık çalışma süremin yarısı kadar ücretsiz izin kullanmak istiyorum.
Bu süre boyunca [hafta içi her gün saat … ile … arasında] çalışmayı öneriyorum. İŞKUR’a yapacağım ödenek başvurusu için yarım çalışma belgemin düzenlenmesini ve talebimin yazılı olarak cevaplanmasını rica ederim.
Ekler:
1. Nüfus kayıt örneği (doğum sırasını gösterir)
2. [Varsa] Çoğul doğum ya da engellilik raporu
[Ad Soyad]
[T.C. kimlik no / sicil no]
[İmza]
Altı Aya Kadar Ücretsiz İzin Talebi
Analık izni bittikten sonra isteğinize bağlı olarak altı aya kadar ücretsiz izin verilir ve işveren bu talebi geri çeviremez.[5] Kanun dilekçe için bir son tarih koymaz, ama analık izni bitmeden vermeniz işe dönüşle izin arasında boşluk kalmasını önler.
Ücretsiz izinde geçen süre yıllık izin hakkının hesabına katılmaz ve bu dönemde prim yatmaz. Doğumdan sonraki iki yılı geçmemek üzere bu süreyi sonradan SGK’ya borçlanmanız mümkündür.[6]
[Gün]/[Ay]/[Yıl]
[İŞYERİ UNVANI]
PERSONEL VE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNE
Konu: Analık izni sonrası ücretsiz izin
Analık iznim [bitiş tarihi] tarihinde sona erecektir. Çocuğumun bakımı için 4857 sayılı Kanunun 74. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca [başlangıç tarihi] ile [bitiş tarihi] arasında [ay / gün sayısı] ücretsiz izin kullanmak, [işbaşı tarihi] tarihinde görevime dönmek istiyorum.
İzin süresinin ve işbaşı tarihimin tarafıma yazılı olarak teyit edilmesini rica ederim.
Ek: Nüfus kayıt örneği
[Ad Soyad]
[T.C. kimlik no / sicil no]
[İmza]
Ekler Listesi ve Belgelerin Kaynağı
Her dilekçenin dayanağı farklı bir belgedir. Eksik ekle verilen dilekçe geçersiz olmaz, ama işverenin tarihi tartışmasına kapı açar.
| Dilekçe | Zorunlu ek | Nereden alınır |
|---|---|---|
| Doğumdan önce izin başlatma | Tahmini doğum tarihini gösteren hekim raporu | Gebeliği takip eden hekim |
| İki haftaya kadar çalışma tercihi | Çalışmaya engel olmadığını gösteren hekim onayı | Gebeliği takip eden hekim |
| Yarım çalışma | Doğum sırasını gösteren nüfus kayıt örneği | e-Devlet ya da nüfus müdürlüğü |
| Altı aya kadar ücretsiz izin | Doğum belgesi ya da nüfus kayıt örneği | Hastane ya da e-Devlet |
Erken doğum olursa kullanamadığınız doğum öncesi süre doğum sonrasına eklenir. Bu durumda doğum belgesini ekleyerek kısa bir yazıyla yeni bitiş tarihini işverene bildirmeniz yeterlidir.
Teslim Yöntemleri ve İspat Gücü
Dilekçenin hangi yolla verildiği, içeriği kadar önemlidir, çünkü uyuşmazlıkta işveren talebi hiç almadığını söyleyebilir. Seçebileceğiniz yollar ispat gücüne göre şöyle sıralanır:
- Noter: Dilekçe işverenin adresine noter aracılığıyla tebliğ edilir, tarih ve içerik tartışılamaz. Ücretlidir ama en sağlam yoldur.
- KEP (kayıtlı elektronik posta): İşverenin KEP adresi varsa gönderim ve teslim zamanı resmi kayıt altına girer.
- İmza karşılığı elden teslim: İkinci nüshaya teslim alanın adı, unvanı, tarih ve imzası yazdırılır. İşyerinde evrak kayıt numarası veriliyorsa onu da isteyin.
- Kurumsal e-posta ya da personel sistemi: Gönderim kaydını ve varsa okundu bilgisini saklayın, ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabilir.
Doğuma yakın dönemde işyerine gidemiyorsanız noter ya da KEP en pratik seçenektir. Teslim alan kişi imza atmaktan kaçınırsa aynı gün e-postayla gönderip ardından noter yoluna geçin.
İşverenin Talebi Reddetmesi Halinde İzlenecek Yol
Bu üç talebin hiçbiri işverenin takdirine bırakılmamıştır. Doğumdan önceki ve sonraki sürelerde çalıştırmaya devam eden ya da kanundaki ücretsiz izni vermeyen işverene idari para cezası uygulanır.[7]
Red cevabı aldığınızda önce gerekçesini yazılı isteyin, sözlü red sonradan ispatlanamaz. Ardından ALO 170 hattına ya da Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne şikayette bulunabilirsiniz, bu yol işvereni denetime açar ama sizin adınıza alacak ya da tespit kararı çıkarmaz.
Hakkınızın tespiti için mahkeme yolu da açıktır. Yargıtay, doğum sonrası kısmi süreli çalışma talebini personel yetersizliği gerekçesiyle karşılamayan işverene karşı açılan tespit davasında talebin kabulü gerektiğine ilişkin kararı, yalnız harç yönünden düzelterek onamıştır.[8] Dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur.[9]
İşveren talep yüzünden sözleşmenizi sona erdirirse hamilelik, doğum ve kanuni analık izni süresinde işe gelmemek geçerli fesih sebebi sayılmaz.[10] Otuz ve daha fazla işçi çalışan işyerinde en az altı aylık kıdeminiz varsa fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade için arabulucuya başvurmalısınız.[11]
İşe iade şartları yoksa gebelik nedeniyle farklı işlem yasağına dayanarak dört aya kadar ücret tutarında ayrımcılık tazminatı ve yoksun kaldığınız diğer hakları isteyebilirsiniz.[12] Kanundaki iznin kullandırılmaması çalışma şartlarının uygulanmaması sayılabilir ve sözleşmeyi haklı nedenle sona erdirmenize imkan verir, en az bir yıllık kıdeminiz varsa kıdem tazminatı hakkınız da korunur.[13]
Doğum İzni Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Dilekçeyi hazırlayan işçilerin en sık takıldığı noktalar aşağıda.
Bu metinler genel bilgilendirme ve örnek amacı taşır, gebeliğinizin seyri, işyerinizdeki toplu iş sözleşmesi ya da özel durumunuz farklı bir yol gerektirebilir. Talebiniz reddedildiyse ya da sözleşmeniz sona erdirildiyse süre kaçırmadan dosyanız için bir avukata danışın.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74/1 ↩
- 7578 sayılı Kanun m.15, RG 01.05.2026, sayı 33240 ve Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik m.5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74/2 ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek m.5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74/6 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.41/1-a ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.104 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2023/7850 K.2023/11860, 13.09.2023 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/3-d ve 18/3-e ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ve m.20/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-f ↩