Asgari ücret, iş sözleşmesiyle çalışan bir işçiye normal çalışma karşılığında ödenebilecek en düşük ücrettir ve bunun altında kararlaştırılan ücret geçerli olmaz. 01.01.2026-31.12.2026 dönemi için günlük brüt tutar 1.101 TL, aylık brüt tutar 33.030 TL, prim kesintilerinden sonra net tutar 28.075,50 TL‘dir.[1]
Rakamı bilmek tek başına yetmez. Asgari ücret ihlallerinin çoğu bordroda düz bir eksik olarak değil, yemek bedelinin düşülmesi, fazla mesainin maaşın içine katılması ya da zammın geç yansıtılması gibi dolaylı yollarla ortaya çıkar. Bu yazı kimin asgari ücrete hakkı olduğunu, ihlalin nasıl tanınacağını ve hangi sırayla hak aranacağını işçinin gözünden anlatır.
Asgari Ücretin Dayanağı ve Belirlenme Usulü
Asgari ücretin dayanağı İş Kanunu’nun 39. maddesidir. Tutarı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Asgari Ücret Tespit Komisyonu en geç iki yılda bir belirler, komisyon kararı kesindir ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer.[2]
Komisyon kamu tarafı, en çok üyeye sahip işçi konfederasyonunun beş temsilcisi ve en çok üyeye sahip işveren kuruluşunun beş temsilcisinden oluşur. En az on üyeyle toplanır, oy çokluğuyla karar verir, eşitlikte başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır.[3] Son kararın işçi temsilcileri katılmadan, katılan üyelerin oy birliğiyle alındığı karar metninde yazılıdır.
Asgari ücret aylık değil günlük olarak belirlenir. Aylık, saatlik ya da parça başı ücret alan işçide alt sınır bu günlük tutardan çevrilerek bulunur.[4] Bordronuzda eksik gün varsa karşılaştırmayı aylık 33.030 TL ile değil, çalışılan gün sayısı ile 1.101 TL’nin çarpımıyla yapmanız gerekir.
Asgari Ücretin Uygulandığı Çalışanlar
Asgari ücret, İş Kanunu kapsamına girsin ya da girmesin iş sözleşmesiyle çalışan her türlü işçiye uygulanır. Bu yüzden İş Kanunu’nun dışında bırakılan ev hizmetlerinde çalışanlar da asgari ücretin korumasından yararlanır.[5] Tablo, sık karşılaşılan çalışma biçimlerinde alt sınırı gösterir.
| Çalışan | Uygulanan alt sınır |
|---|---|
| Tam süreli işçi, deneme süresindeki işçi | Tam asgari ücret, brüt 33.030 TL |
| Emekli olup çalışmaya devam eden işçi | Aynı brüt asgari ücret, yalnız prim kesintisi farklıdır |
| Ev hizmetlerinde çalışan (bakıcı, temizlik) | Tam asgari ücret, çalışma süresine göre orantılı |
| Kısmi süreli işçi | Çalıştığı saat oranında, saatlik brüt 146,80 TL’den az olmamak üzere |
| Çırak ve aday çırak | Asgari ücretin %30’u |
| İşletmede mesleki eğitim gören ya da staj yapan meslek lisesi öğrencisi | Net asgari ücretin %30’u (20 ve üzeri personel), %15’i (20’den az personel) |
Kısmi süreli işçinin ücreti tam süreli emsaline göre çalıştığı süreyle orantılı ödenir.[6] Haftada 20 saat çalışan biri için asgari sınır 33.030 TL’nin 20/45’i, yani brüt 14.680 TL olur.
Çırak ve öğrenci oranları 3308 sayılı Kanun’da sayılan eğitim ilişkileri içindir.[7] Okulla bağlantısı olmayan, tam gün çalışan ve işverenin talimatıyla iş gören birine yalnız “stajyer” adının verilmesi indirimli ücreti haklı kılmaz. Gerçekte iş sözleşmesi varsa tam asgari ücret ödenmesi gerekir.
Brüt ve Net Asgari Ücret Arasındaki Fark
Brüt asgari ücretten yalnız iki kesinti yapılır. İşçi SGK payı %14 (4.624,20 TL) ve işsizlik sigortası primi %1 (330,30 TL) düşüldüğünde net 28.075,50 TL kalır.
Gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez, çünkü ücretin asgari ücrete isabet eden kısmı iki vergiden de istisnadır.[8] Eskiden bordroda görülen asgari geçim indirimi (AGİ) bu istisnayla birlikte 01.01.2022’de kaldırıldı, bugünkü bordrolarda AGİ satırı yer almaz.[9]
Haberlerde geçen asgari ücret desteği ise işçiye değil işverene verilir. Destek, işverenin SGK prim borcundan günlük 42,33 TL üzerinden mahsup edilir ve işçinin brüt ya da net ücretinden hiçbir tutarın düşülmesine gerekçe olamaz.[10]
Asgari Ücretin Altında Ödemenin Gizli Biçimleri
Bordroda “asgari ücret” yazması ödemenin yasal olduğunu göstermez. Aşağıdaki dört durumda işçi asgari ücretin altında kalır, ama bunu ilk bakışta fark etmeyebilir.
Yemek, Servis ve Konaklama Bedelinin Düşülmesi
İşverenin verdiği sosyal yardımlar sebebiyle asgari ücretten indirim yapılamaz.[11] Yemek ve servis verildiği gerekçesiyle ücreti brüt 30.000 TL’ye çeken işveren her ay 3.030 TL, bir yılda 36.360 TL brüt eksik öder.
Fazla Mesainin Maaşın İçine Katılması
Asgari ücret, yönetmelikteki tanımıyla normal bir çalışma günü karşılığıdır. Fazla çalışma ücreti bunun üstüne ödenir, asgari ücreti tamamlamak için kullanılamaz.[12] Ayda 30 saat fazla mesai yapan asgari ücretli işçinin brüt alacağı 33.030 TL değil, 6.606 TL zamlı ücretle birlikte 39.636 TL olur.
Yeni Asgari Ücretin Geç Yansıtılması
Yeni tutar komisyon kararında gösterilen yürürlük tarihinde kendiliğinden yürürlüğe girer, işverenin ayrıca onay vermesi gerekmez.[13] Yargıtay, sabit tutulan ücretin yeni dönemin asgari ücretinin altında kaldığı bir dosyada işçiye ödenmesi gereken ücretin asgari ücret kabul edilmesini, fark ücretin ve fazla çalışma ile genel tatil alacaklarının buna göre yeniden hesaplanmasını istemiş, bozmaya uyan karar onanmıştır.[14]
Eksik Gösterilen Gün Sayısı
Ay boyunca çalıştığı halde bordroda 18 gün gösterilen işçiye 19.818 TL ödenmesi kağıt üzerinde asgari ücrete uygun görünür. Gerçek çalışma 30 gün ise eksik 13.212 TL brüttür ve aynı eksik SGK kayıtlarına da yansır.
Eksik Ödemenin Hukuki Sonuçları
Asgari ücretin altındaki ücret anlaşması işçiyi bağlamaz. İş sözleşmesine ya da toplu iş sözleşmesine bunun aksine hüküm konulamaz, eksik kalan kısım işçinin fark ücret alacağı olur.[15]
Eksiklik dört ayrı sonuç doğurur:
- Fark ücret alacağı her ayın ücreti için ayrı işleyen beş yıllık zamanaşımına tabidir.[16]
- Gününde ödenmeyen ücrete mevduata uygulanan en yüksek faiz işler.[17]
- Ücretin kanuna uygun hesaplanmaması işçiye haklı nedenle derhal fesih imkanı verir ve bir yılı dolduran işçi bu durumda kıdem tazminatı da isteyebilir.[18]
- İşverene bu durumdaki her işçi ve her ay için ayrı idari para cezası uygulanır, tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.[19]
İdari para cezası devlete ödenir ve işçinin alacağını karşılamaz. Fark ücreti almak için işçinin kendi talebini ayrıca ileri sürmesi gerekir.
Fark Ücret İçin Başvuru Sırası
İzlenecek yol, işe devam edip etmediğinize göre değişir. İş müfettişine bireysel alacak başvurusu yalnız iş sözleşmesi devam ederken yapılabilir, ayrıldıktan sonra yol arabuluculuk ve davadır.[20]
- Son 5 yılın bordrolarını, banka dökümlerini ve e-Devlet’ten SGK hizmet dökümünü indirin.
- Eksik ayları ve tutarları gösteren yazılı bir talebi işverene iletin, teslim tarihini belgeleyin.
- Çalışmaya devam ediyorsanız Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne ya da ALO 170’e başvurarak denetim isteyin.
- Sonuç alamazsanız adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurun. Arabuluculuk, dava açmadan önce zorunludur.[21]
- Anlaşma olmazsa son tutanakla iş mahkemesinde alacak davası açın.
Asgari Ücret Bordro Kontrol Listesi
İşveren her ödemede ücretin hesabını, eklemeleri ve kesintileri ayrı ayrı gösteren bir hesap pusulası vermek zorundadır.[22] “Ücretim asgari ücretin altında mı” sorusunu bu pusulayla şu sırayla cevaplayabilirsiniz.
- Brüt ücret satırı: Tam ayda 33.030 TL’den az mı, eksik gün varsa gün sayısı ile 1.101 TL’nin çarpımından az mı?
- Gün sayısı: Bordrodaki gün, fiilen çalıştığınız ve raporlu olmadığınız günlerle tutuyor mu?
- Ek ödemeler: Fazla mesai, hafta tatili ve bayram ücreti asıl ücretten ayrı satırda mı, yoksa toplamın içinde mi kaybolmuş?
- Kesintiler: SGK ve işsizlik primi dışında yemek, servis, kıyafet ya da “avans” adıyla düzenli bir kesinti var mı?
- Ocak bordrosu: Yeni asgari ücret yürürlük ayında bordroya yansımış mı?
- SGK kaydı: Hizmet dökümündeki prime esas kazanç ve gün, bordro ve banka ödemesiyle aynı mı?
- Kısmi süre: Haftalık saatiniz sözleşmedekiyle tutuyor mu, saat başına düşen brüt ücret 146,80 TL’nin altında mı?
Bu sorulardan birine verdiğiniz cevap sizi asgari sınırın altına düşürüyorsa her ayın farkını ayrı bir satıra yazın. Talep yazısında ve arabuluculukta işinizi en çok bu tablo kolaylaştırır.
Asgari Ücret Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşçilerin asgari ücretle ilgili en sık sorduğu beş soru ve kısa cevapları:
Buradaki tutarlar ve örnekler genel bilgilendirme amaçlıdır, toplu iş sözleşmesi, prim ya da farklı çalışma düzeni hesabı değiştirebilir. Kendi bordronuzdaki eksikliği talep etmeden önce belgelerinizi bir avukata göstermeniz, hangi ayların zamanaşımına girdiğini netleştirmenizi sağlar.
Kaynaklar
- Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı, karar no 2025/1, Resmi Gazete 26.12.2025, sayı 33119, yürürlük 01.01.2026. Aylık tutar 30 gün, net tutar %14 SGK ve %1 işsizlik primi düşülerek hesaplanmıştır. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.39/1 ve 3 ↩
- Asgari Ücret Yönetmeliği m.7 ve m.8 ↩
- Asgari Ücret Yönetmeliği m.6 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.39/1 ve m.4/1-e, Asgari Ücret Yönetmeliği m.2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.13/2 ↩
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.25/1 ↩
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.23/1-18, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (2) sayılı tablo IV-34 (7349 sayılı Kanun) ↩
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.32, 7349 sayılı Kanun m.3 ile mülga ↩
- 5510 sayılı Kanun geçici m.112 (7573 sayılı Kanun m.8 ile eklendi), 01.01.2026-31.12.2026 dönemi ↩
- Asgari Ücret Yönetmeliği m.12/2 ↩
- Asgari Ücret Yönetmeliği m.4/1-d, 4857 sayılı İş Kanunu m.41/2 ↩
- Asgari Ücret Yönetmeliği m.11 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/2579, K.2026/2532, 24.03.2026 ↩
- Asgari Ücret Yönetmeliği m.12/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32/son ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.34/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e, 1475 sayılı İş Kanunu m.14 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.102/1-a, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.91/2 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.37 ↩