İşten çıkarılırken ihbar süresi, işverenin fesih kararını size bildirdiği gün başlar ve kıdeminize göre 2 ile 8 hafta arasında sürer. İşveren bu süreyi ya çalıştırarak kullandırır ya da karşılığını peşin öder. İkisini de yapmadan sizi çıkarırsa aynı tutarı ihbar tazminatı olarak öder.
Hesap, süre yarıda kesildiğinde, iş arama izni verilmediğinde ya da ayrılan taraf siz olduğunuzda değişir. Aşağıdaki örneklerin hepsi brüt ücret üzerinden kurulmuştur.
Fesih Bildiriminden Sonra İşleyen İhbar Süresi
İhbar süresi, belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirimle sona ermesi için kanunun öngördüğü bekleme süresidir. İşyerinde 6 aydan az çalıştıysanız 2 hafta, 6 ay ile 1,5 yıl arasında 4 hafta, 1,5 ile 3 yıl arasında 6 hafta, 3 yıldan fazla çalıştıysanız 8 hafta sonra sözleşme sona ermiş sayılır.[1] Bu süreler en azdır, iş sözleşmeniz ya da toplu iş sözleşmesi daha uzununu öngörebilir.
Süre haftayla belirlendiği için takvim günüyle işler. 6 haftalık süre 42 gün eder ve araya giren hafta sonları da bu sürenin içindedir.
Bildirimi alan işçi açısından işverenin önünde üç yol vardır. Sizi süre boyunca çalıştırabilir, sürenin ücretini peşin ödeyip sözleşmeyi hemen bitirebilir ya da hiçbirini yapmadan çıkarabilir.[2] Son durumda bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat ödemesi gerekir.
30 veya daha fazla işçinin çalıştığı bir işyerinde en az 6 aylık kıdeminiz varsa işveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebini açıkça göstermek zorundadır.[3] Sözlü bir “yarından itibaren gelme” cümlesi, ileride hem fesih tarihini hem de süreye uyulup uyulmadığını tartışmalı hale getirir.
Deneme süresi içindeki fesihte bildirim süresi aranmaz.[4] Belirli süreli sözleşmenin süresi dolarak bitmesinde ve işverenin 25. maddedeki haklı bir nedenle derhal feshinde de ihbar süresi işlemez.[5]
İhbar Süresi Boyunca İş Arama İzni
Önel çalışılarak kullandırılıyorsa işveren size iş saatleri içinde, ücretinizden kesmeden günde en az 2 saat iş arama izni vermek zorundadır.[6] Bu izin işverenin takdirine bırakılmış bir kolaylık değil, kanuni bir yükümlülüktür.
İzin saatlerini birleştirip toplu kullanabilirsiniz. Şartı, toplu izni işten ayrılacağınız günden önceki günlere denk getirmeniz ve bunu işverene bildirmenizdir.
Haftada 5 gün çalıştığınız bir işyerinde 6 haftalık süre 30 iş günü eder ve 60 saatlik izin hakkı doğurur. Günde 9 saat çalışıyorsanız bu, ayrılış tarihinizden önceki yaklaşık 6 gün 6 saati izinli geçirebileceğiniz anlamına gelir.
İzin hiç verilmez ya da eksik kullandırılırsa o saatlerin ücreti size ayrıca ödenir. İşveren sizi izin saatlerinde çalıştırdıysa çalıştırılan sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir.[7]
İşveren ihbar süresini yıllık izninizle karşılayamaz. Bildirim süresi ve iş arama izni, yıllık ücretli izin süreleriyle iç içe giremez, kullanmadığınız yıllık izin günleri ayrıca ücrete çevrilir.[8]
İhbar Süresi Dolmadan İşten Çıkarılma
İşveren önel verdikten sonra süre bitmeden “artık gelmeyin” derse, sürenin kalan kısmı için ihbar tazminatı isteyebilirsiniz. Çalıştığınız günlerin karşılığı maaşınızla ödenir, eksik kalan kullandırılmayan günlerdir.
Örneğin 6 haftalık önelin 18. gününde işten çıkarıldıysanız kalan 24 gün için tazminat doğar. Giydirilmiş brüt ücretiniz 48.000 TL ise günlük ücret 1.600 TL, kalan süre tazminatı da 38.400 TL brüttür.
O 18 günün 13’ü iş günüyse 26 saatlik iş arama izni hakkınız oluşmuştur. Bu izin hiç verilmediyse 45.000 TL çıplak brüt ücret 225 saate (30 gün × 7,5 saat) bölünür, saat ücreti 200 TL olur ve 26 saat için 5.200 TL istenebilir.
Süre içinde ağır bir kusurunuz gerekçe gösterilerek haklı nedenle çıkarılırsanız kalan günler için tazminat doğmaz. Bu yüzden ileri sürülen sebebin gerçekten 25. maddedeki hallerden biri olup olmadığı, talebin sonucunu belirler.
İstifa Ederken İhbar Süresine Uymamanın Sonucu
İhbar yükümlülüğü iki taraflıdır, istifa ederken de kıdeminize denk gelen süreyi işverene vermeniz gerekir. Süreye uymadan ayrılırsanız işverene ihbar tazminatı borçlanırsınız.[9]
8 aylık kıdemi ve 36.000 TL brüt ücreti olan bir işçinin süresi 4 haftadır. Hiç beklemeden ayrılırsa borç 28 × 1.200 = 33.600 TL olur, istifasını bildirip 10 gün sonra ayrılırsa kalan 18 gün için 21.600 TL‘ye iner.
Ücretinizin ödenmemesi gibi kendi haklı nedeninizle sözleşmeyi feshederseniz bildirim süresi beklemeniz gerekmez ve işverene tazminat ödemezsiniz.[10] Bu durumda siz de ihbar tazminatı alamazsınız, çünkü sözleşmeyi bitiren taraf sizsiniz.
İşveren ihbar bedelini son maaşınızdan kendiliğinden kesemez. İşverenin işçiden olan alacağını ücret borcuyla takas etmesi işçinin rızasına bağlıdır.[11] Erken ayrılmak istiyorsanız işverenin buna onay verdiğini yazılı olarak almanız, sonradan çıkabilecek bir tazminat talebinin önünü keser.
Brüt Ücret Üzerinden Örnek İhbar Hesabı
İhbar tazminatı, ihbar süresinin gün sayısı ile giydirilmiş brüt günlük ücretin çarpımıdır. Giydirilmiş ücrete çıplak brüt maaşın yanında düzenli ödenen yemek, yol, prim gibi para ile ölçülebilen menfaatler de girer.[12]
Örnekteki işçi 2 yıl 4 ay çalışmış, brüt maaşı 45.000 TL’dir ve her ay düzenli olarak brüt 3.000 TL yemek ücreti almaktadır.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| İhbar süresi | 1,5 ile 3 yıl arası kıdem | 6 hafta = 42 gün |
| Giydirilmiş aylık brüt | 45.000 + 3.000 | 48.000 TL |
| Günlük brüt ücret | 48.000 / 30 | 1.600 TL |
| Brüt ihbar tazminatı | 42 × 1.600 | 67.200 TL |
| Damga vergisi | 67.200 × binde 7,59 | 510,05 TL |
| Gelir vergisi, %15 diliminde | 67.200 × %15 | 10.080 TL |
| Gelir vergisi, %20 diliminde | 67.200 × %20 | 13.440 TL |
İhbar tazminatından SGK primi kesilmez, çünkü kanun bu tazminatı prime esas kazancın dışında sayar.[13] Gelir vergisi ve damga vergisi ise kesilir.
Gelir vergisi oranı, yıl başından o aya kadar biriken vergi matrahınıza göre belirlenir. 31.12.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tarifeye göre ücretlerde 190.000 TL’ye kadar olan matraha %15, 400.000 TL’ye kadar olan kısma %20 uygulanır.[14] Asgari ücret istisnasının o ay nasıl uygulandığı ve aynı ay ödenen maaşınız da net tutarı değiştirir.
Kendi kıdeminizi ve ücretinizi girerek brüt ve net tutarı aşağıdaki araçla görebilirsiniz.
İhbar Süresine Dair Yaygın Yanılgılar
Aşağıdaki inanışların her biri kanun metniyle çelişir ve fesih sırasında hak kaybına yol açabilir.
- “Bir yılı doldurmadan ihbar hakkım olmaz.” 6 aydan kısa çalışmada bile süre 2 haftadır.
- “İstifa edersem de ihbar tazminatı alırım.” Sözleşmeyi siz bitirdiğinizde ihbar tazminatı size değil, süreye uymadıysanız işverene doğar.
- “İhbar net maaşıma göre hesaplanır.” Hesap brüt ücretle ve düzenli yan ödemeler eklenerek yapılır.
- “Kıdem tazminatı tavanı ihbara da uygulanır.” 17. maddede tavan yoktur, ücretiniz ne ise hesap ona göre yapılır.
- “İşveren önelimi yıllık iznimden düşebilir.” İki süre iç içe giremez, kullanılmayan izin ayrıca ödenir.
- “Deneme süresinde çıkarılınca ihbar alırım.” Deneme süresinde taraflar bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız fesih yapabilir.
İşten Çıkarılan İşçinin İhbar Soruları
İşten çıkarılma ve istifa sürecinde en çok merak edilen noktalar şunlardır.
Bu yazıdaki rakamlar örnek olarak seçilmiştir ve yalnızca genel bilgi verir. Fesih bildiriminizin içeriği, bordronuz ve sözleşmeniz sonucu değiştirebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışın.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/4 ve m.17/5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ve m.19/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.15/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/1 ve m.25 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.27/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.27/2 ve m.27/3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.59 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/4 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.407/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/son fıkra ↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.80/1-b-4 ↩
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.61 ve m.103, Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 332 ↩