Kıdem tazminatı almak için önce hizmet ve ücret kayıtlarınızı toplar, sonra sözleşmenin bitişini doğru sebeple ve yazılı olarak belgeler, ödeme gelmezse arabulucuya başvurursunuz. Hak, 4857 sayılı Kanun’un yürürlükte bıraktığı 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesine dayanır ve aynı işverende en az bir yıllık çalışma ister.[1]
Bu yazı fesih türlerini tek tek sınıflandırmıyor. Odak işçinin kendi elindeki işler: hangi belgeyi ne zaman alacağı, imzalayacağı kağıtta neye bakacağı ve tutarı nasıl kontrol edeceği.
Ayrılmadan Önce Toplanacak Kayıtlar
İşten çıktıktan sonra bordro arşivine, kurum e-postanıza ve iş arkadaşlarınıza ulaşmak zorlaşır. Kayıtları sözleşme bitmeden toplamak sürecin en kolay ve en ucuz kısmıdır.
e-Devlet’ten SGK hizmet dökümünüzü indirip iki şeye bakın. Giriş tarihi gerçek başlama tarihinizden sonraysa aradaki süre kayıtta görünmez ve bunu ayrıca ispat etmeniz gerekir. Prim gününün 30’un altında kaldığı aylar varsa nedenini bordroyla karşılaştırın.
Son 12 aylık bordroyu ve maaşın yattığı hesabın dökümünü yanınıza alın. Ücretin bir kısmı elden ödeniyorsa bunu gösteren mesaj, makbuz ya da tanık bilgisi o anda not edilmezse sonradan bulunması zordur.
İşyeriniz el değiştirdiyse ya da aynı işverenin başka bir işyerine geçtiyseniz bunu da yazın. Kanun, aynı işverenin farklı işyerlerinde ve devirden önce geçen sürelerin birlikte hesaplanacağını söyler.[2]
Belge Sırası ve Her Belgenin İşlevi
Aşağıdaki sıra, kayıtların birbirini doğruladığı akışı izler. Önce hizmet süresi, sonra ücret, en son ayrılışın sebebi ve ödeme gelir.
| Sıra | Belge | Nereden alınır | Neyi gösterir |
|---|---|---|---|
| 1 | SGK hizmet dökümü | e-Devlet | Toplam hizmet süresi ve prim günleri |
| 2 | İşe giriş bildirgesi | e-Devlet | Kıdemin başladığı tarih |
| 3 | Son 12 ay bordrosu ve banka dökümü | İşveren, banka | Tazminata esas ücret ve yan ödemeler |
| 4 | Fesih yazısı ya da ihtarname | İşveren, noter | Sözleşmeyi kimin, hangi sebeple bitirdiği |
| 5 | İşten ayrılış bildirgesi ve çıkış kodu | e-Devlet | İşverenin SGK’ya bildirdiği sebep |
| 6 | Çalışma belgesi | İşveren | İşin türü ve çalışma süresi |
| 7 | Ödeme dekontu ya da ibraname | Banka, işveren | Ödenen tutar ve kalem |
Çalışma belgesi bir nezaket yazısı değildir. İşveren, işten ayrılan işçiye işin türünü ve süresini gösteren belgeyi vermek zorundadır ve belgenin geç verilmesinden zarar gören işçi tazminat isteyebilir.[3]
Ayrılışın Yazılı Belgelenmesi
Kıdem tazminatında sonucu çoğu zaman sözleşmenin kim tarafından ve hangi sebeple bittiği belirler. Bu bilgiyi taşıyan kağıt dosyanın en önemli belgesidir.
İşveren Feshinde İmzalanacak Kağıtlar
İşveren sözleşmeyi sona erdiriyorsa fesih yazısının bir örneğini isteyin ve tebliğ aldığınızı tarih atarak imzalayın. Önünüze “kendi isteğimle ayrılıyorum” anlamına gelen bir dilekçe konursa onu imzalamak zorunda değilsiniz.
Yazıdaki sebebe katılmıyorsanız imzanın yanına kısa bir şerh düşün. “Sebebine katılmıyorum, haklarım saklıdır” ifadesi yeterlidir.
Haklı Nedenle Fesih Bildiriminin İçeriği
Ücretiniz ödenmiyorsa ya da kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmıyorsa sözleşmeyi bildirim süresini beklemeden siz feshedebilirsiniz.[4] Bu fesih istifa sayılmaz ve kıdem tazminatı hakkını korur.[5]
Bildirimi noter ihtarnamesiyle ya da işverenin aldığını gösteren başka bir yazılı yolla yapın. Metne sebebi somut olarak yazın, örneğin hangi ayların ücreti ya da hangi fazla çalışma bedeli ödenmedi. Davada dayanacağınız sebep bu yazıdakiyle örtüşmelidir.
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı bir davranışa dayanacaksanız süre kısadır. Bu fesih hakkı, durumu öğrendiğiniz günden başlayarak altı iş günü içinde ve her halde olaydan itibaren bir yıl içinde kullanılır.[6]
Emeklilik Şartlarıyla Ayrılış
Yaş dışındaki şartları, yani sigortalılık süresini ve prim gün sayısını tamamladıysanız kendi isteğinizle ayrılsanız da kıdem tazminatı alırsınız.[7] Burada sıra önemlidir. Önce SGK’dan şartları tamamladığınızı gösteren yazıyı alır, sonra bu yazıyı ekleyerek işverene ayrılış dilekçenizi verirsiniz.
Emekli aylığı ya da toptan ödeme almak için ayrılışta kural benzerdir. İşçinin aylığa ya da toptan ödemeye hak kazandığını ve kuruma başvurduğunu belgelemesi gerekir.[8]
Çıkış Kodunun Kontrolü
İşveren sözleşmenin bittiğini on gün içinde SGK’ya bildirir ve bu bildirimde bir işten ayrılış kodu seçer.[9] Bildirgeyi e-Devlet’teki SGK hizmetlerinden görebilirsiniz.
En sık rastlanan iki kod 03 ve 04’tür. 03 belirsiz süreli sözleşmenin işçi tarafından feshini, 04 ise işverenin haklı sebep bildirmeden feshini gösterir.
Haklı nedenle fesih bildirdiğiniz halde kayıtta 03 görüyorsanız işverene yazılı itiraz edin ve ihtarnamenizi saklayın. Kod, işverenin tek taraflı beyanıdır. Uyuşmazlıkta fesih sebebini mahkeme dosyadaki belge ve tanıklarla belirler.
Kıdem Tazminatı Brüt Hesap Örneği
Kıdem tazminatı her tam hizmet yılı için 30 günlük ücret tutarında ödenir, yıldan artan süre de aynı orandan hesaba katılır.[10] Hesap son ücret üzerinden yapılır ve ücrete işçiye sağlanan para ile parayla ölçülebilen sözleşmeden ya da kanundan doğan menfaatler eklenir.[11]
Örnekte çıplak brüt ücret 54.000 TL, yılda iki brüt maaş ikramiye, aylık 3.300 TL yemek ve 2.000 TL yol ödemesi var. Hizmet süresi 7 yıl 4 ay 12 gün, çıkış 01.07.2026 ile 31.12.2026 arasındaki dönemde.
- İkramiyenin aylık payı: 54.000 × 2 / 12 = 9.000 TL
- Giydirilmiş brüt ücret: 54.000 + 9.000 + 3.300 + 2.000 = 68.300 TL
- Tavan kontrolü: 68.300 TL dönem tavanı olan 73.729,87 TL’nin altında, ücretin tamamı esas alınır
- Tam yıllar: 68.300 × 7 = 478.100,00 TL
- Artan aylar: 68.300 / 12 × 4 = 22.766,67 TL
- Artan günler: 68.300 / 365 × 12 = 2.245,48 TL
- Brüt kıdem tazminatı: 503.112,15 TL
- Damga vergisi, binde 7,59: 3.818,62 TL
- Ele geçecek tutar: 499.293,53 TL
Tavan olarak 01.07.2026’dan itibaren geçerli 73.729,87 TL kullanıldı.[12] Giydirilmiş ücret 90.000 TL olsaydı hesap tavan üzerinden yapılır ve aynı sürede brüt tutar 543.109,71 TL çıkardı.
Kıdem tazminatından gelir vergisi ve sigorta primi kesilmez, yalnız damga vergisi kesilir.[13] Örnekte asgari ücret damga vergisi istisnasının aynı ay ödenen maaşta kullanıldığı varsayıldı. İstisnadan artan kısım varsa kesinti biraz düşer.
Kendi rakamlarınızla sonucu görmek için aşağıdaki aracı kullanabilirsiniz.
Ödeme Yapılmadığında İzlenecek Yol
Kıdem tazminatı sözleşmenin bittiği gün ödenmesi gereken bir alacaktır. Geciken süre için mahkeme mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.[14]
İlk iş işverene yazılı talep göndermektir. Talepte fesih tarihini, hesapladığınız brüt tutarı ve ödemenin yapılacağı IBAN’ı yazın, talebin işverene ulaştığını gösteren belgeyi saklayın.
Ödeme yine gelmezse dava açmadan önce arabulucuya başvurursunuz, çünkü işçi alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır.[15] Başvuru işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.[16]
Arabulucu dosyayı görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır, bu süre zorunlu hallerde en fazla bir hafta uzar.[17] Başvurudan son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı işlemez.[18]
Anlaşma çıkmazsa son tutanağın aslını ya da arabulucunun onayladığı örneğini dava dilekçesine ekleyerek iş mahkemesine başvurursunuz.[19] Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi beş yıldır.[20]
Ödeme karşılığında ibraname imzalatılmak istenirse önce tarihe bakın. İşçinin ibrası ancak sözleşmenin bitiminden en az bir ay sonra, yazılı olarak, alacağın türü ve miktarı açıkça gösterilerek ve ödeme banka aracılığıyla eksiksiz yapılarak geçerli olur.[21]
Ayrılık Sürecindeki Hatalar ve Önlemleri
Ayrılık sürecinde yapılan hataların çoğu belge toplama ve imza anında ortaya çıkar. Tablo her hatanın sonucunu ve önlemini gösteriyor.
| Hata | Sonuç | Önlem |
|---|---|---|
| Hizmet dökümüne ayrıldıktan sonra bakmak | Geç başlatılan sigorta fark edilmez, eksik süre kalır | Dökümü ayrılmadan önce indirip giriş tarihini kontrol edin |
| Elden ödenen ücreti not etmemek | Tazminata esas ücret bordrodaki tutarda kalır | Mesaj, makbuz ve tanık bilgisini o anda saklayın |
| Fesih yazısını tarihsiz imzalamak | Tebliğ tarihi tartışmalı olur | İmzanın yanına aldığınız günün tarihini yazın |
| Hesabı çıplak brüt ücretle yapmak | Yemek, yol ve ikramiye dışarıda kalır, tutar düşer | Bordrodaki düzenli yan ödemeleri ekleyin |
| Ayrılış günü ibraname imzalamak | Eksik ödeme tartışması uzar | Bir ay dolmadan yapılan ibranın kesin hükümsüz olduğunu bilin |
| Arabulucuya gitmeden dava açmak | Dava şartı yokluğundan reddedilir | Önce arabuluculuk bürosuna başvurun |
Kıdem Tazminatı Almak İçin Sık Sorulan Sorular
Ayrılık sürecinde en çok sorulan sorular aşağıda.
Bu sayfa genel bilgi verir ve kişisel durumunuza göre değerlendirme içermez. Süre, sebep ve tutar her dosyada farklı işlediği için karar vermeden önce dosyanızı bir avukatla birlikte gözden geçirin.
Kaynaklar
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1, 4857 sayılı İş Kanunu m.120 ve geçici m.1 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.28 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1-2, 4857 sayılı İş Kanunu geçici m.1/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.26/1 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1-5 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/3 ↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.9/3 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/9 ve m.14/11 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/13, Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali ve Sosyal Haklar Genelgesi, 03.07.2026 (01.07.2026-31.12.2026 dönemi) ↩
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.25/7, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (1) sayılı tablo IV-1-b ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/11 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/5 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/10 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/17 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu ek m.3/a ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420/2 ↩