İşten Ayrılınca GSS Primi: %6 Oranı, Gelir Testi ve Yapılacaklar

İşten ayrıldıktan sonra başka bir sağlık güvenceniz yoksa, SGK sizi kendi genel sağlık sigortası (GSS) priminizi ödeyen kişi olarak kaydedebilir. Bu primin oranı %3’ten %6’ya çıkarıldı ve 1 Aralık 2025’ten beri uygulanıyor^[1]. Bordrosunda çalışan bir işçinin kesintisi ise değişmedi.

Aylık tutar brüt asgari ücretin %6’sıdır, yani brüt 33.030 TL üzerinden 1.981,80 TL. Aşağıda kimin bu primi ödeyeceğini, nasıl hesaplandığını ve borçlanmamak için hangi sırayla ne yapmanız gerektiğini bulacaksınız.

Bordrodaki GSS Kesintisi ile 60/1-g Primi

İki ayrı prim vardır ve karıştırılması en sık yapılan hatadır. Sigortalı çalışırken GSS primi ücretin %12,5’idir. Bunun %5’i sizden kesilir, %7,5’ini işveren öder^[2].

Yeni oran yalnız 5510 sayılı Kanun m.60/1-g kapsamında tescil edilenler içindir. Bunlar hiçbir sigortalılığı olmayan, kimsenin bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılmayan ve hane geliri belli sınırı aşan kişilerdir.

Durum	Prim	Kim öder
Sigortalı işçi (4/a)	%12,5, işçi payı %5	Bordrodan kesilir, işveren payı işverene aittir
60/1-g kapsamındaki kişi	Asgari ücretin %6’sı	Kişi kendisi
Gelir testinde hane geliri sınırın altında kalan	Prim yok	Devlet

İşten Ayrıldıktan Sonra Sağlık Güvenceniz Ne Kadar Sürer

Sigortalılığınız sona erse de sağlık yardımı hemen kesilmez. Çıkış tarihinden itibaren 10 gün boyunca genel sağlık sigortasından yararlanırsınız. Çıkıştan geriye doğru bir yıl içinde en az 90 gün zorunlu sigortalılığınız varsa süre 90 gün olur ve bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler de kapsanır^[3].

Örnek: 15 Mart’ta işten ayrılan ve son bir yılda 90 günden fazla çalışmış bir işçi kabaca 13 Haziran’a kadar güvencededir. 90 günlük şart yoksa güvence 25 Mart’ta biter. Süre sonunda başka bir kaydınız yoksa SGK sizi kendiliğinden 60/1-g kapsamında tescil eder^[4].

Tescil başvuru gerektirmez, ama SGK’nın size gönderdiği tescil tebliği bir aylık gelir testi süresini başlatır. Bu süre, ödediğiniz primlerin iadesi için kanunun aradığı süredir.

Prim Yazılmadan Önce Üç Kontrol

SGK bir kişiyi 60/1-g’ye almadan önce o kişinin başka birinin bakmakla yükümlü olduğu kişi olup olmadığına bakar. Bu yüzden önce kendi durumunuzu şu sırayla kontrol edin^[5].

1. Eşiniz ya da anne babanız sigortalıysa, bakmakla yükümlü olunan kişi olarak onların üzerinden sağlık güvencesi alabilirsiniz.
2. Yeni bir işe girerseniz yeni işverenin bildirimiyle kendi sigortalılığınız başlar ve 60/1-g primi durur.
3. İşsizlik ödeneği bağlandıysa ödenek süresince genel sağlık sigortalısı sayılırsınız^[6].

Üçünden hiçbiri size uymuyorsa gelir testi başvurusu en büyük kalem olur.

Gelir Testi: Primi Sıfırlayan Başvuru

Gelir testi, hanenizdeki kişi başına düşen aylık gelirin brüt asgari ücretin üçte birinden az olup olmadığını ölçer. Bu eşik 33.030 TL asgari ücret için kişi başına 11.010 TL‘dir. Harcamalarınız, taşınır ve taşınmazlarınız da değerlendirilir, yani yalnız maaş belgesi yetmez^[7].

Sonuç lehinize çıkarsa prim devlete aittir. Tescil tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurursanız, bu süre için peşin ödediğiniz primler faizsiz iade ya da mahsup edilir^[8].

Faizsiz iade ve mahsup, kanunda tescil tebliğinden başlayan bir aylık başvuruya bağlanmıştır. Tebliğin tarihini ve zarfı saklayın, başvuruyu bekletmeyin.

Hane Geliri Örneği

Dört kişilik bir hanede (siz, eşiniz ve iki çocuk) eşik 4 × 11.010 = 44.040 TL toplam gelirdir. Hane geliri bunun altındaysa prim yazılmaması beklenir. Karar SGK’nın kendi yöntemine göre verilir.

Prim Ödeyecekseniz Hesap ve Takvim

60/1-g primi her ay 30 tam gün üzerinden ödenir. İlgili ayın primini takip eden ayın sonuna kadar yatırmanız gerekir^[9]. Prime esas kazanç, günlük asgari kazanç alt sınırının 30 günlük tutarıdır^[10].

Kalem	Hesap	Sonuç
Aylık prim	33.030 × %6	1.981,80 TL
Günlük karşılığı	1.101 × %6	66,06 TL
Üç ay boşta kalırsanız	1.981,80 × 3	5.945,40 TL
Bir yıl boyunca	1.981,80 × 12	23.781,60 TL

Rakamlar 01.01.2026 tarihli asgari ücrete göre hesaplandı. Asgari ücret güncellenirse prim aynı oranla değişir.

Ayda Sekiz Gün ve Daha Az Çalışanlar

Kısmi süreli ya da çağrı üzerine çalışan bir işçi ayda sekiz gün veya daha az çalıştırılıyorsa eksik günlerin GSS primi otuza tamamlanır. Bu eksik günlerin primi, gelir testinde hakkınız çıkmadıysa 60/1-g kapsamında ödenir^[11].

Örnek: ayda 6 gün çalışan işçi için eksik gün 24’tür. Günlük 66,06 TL ile 24 × 66,06 = 1.585,44 TL eksik gün primi doğar. Bu tutar gün sayısına göre orantılı hesaplanmış bir tahmindir, kesin tutar SGK’nın tahakkuk bilgisindedir.

Ödemezseniz Ne Olur

Prim borcu gecikme zammıyla büyür. Borcunuz 60 günü aşarsa sağlık hizmetinden yararlanmanız için önce borcu ödemeniz gerekir, tecil ya da taksit düzeninde olanlar bu sınırın dışındadır^[12].

18 yaşından küçükler, acil haller, iş kazası ve meslek hastalığı gibi sayılı durumlarda bu şart aranmaz. Borç birikmeden SGK ile ödeme planı yapmak, hem faizi hem erişim kaybını önler.

Adım Adım Yapılacaklar

1. Çıkış tarihinizi ve son bir yıldaki zorunlu sigortalılık gün sayınızı SGK hizmet dökümünden kontrol edin. Bu, 10 gün mü 90 gün mü güvence olduğunu belirler.
2. Eşiniz ya da anne babanız üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi sayılıp sayılmadığınıza bakın.
3. Tescil tebliğini alır almaz tarihini not edin, bir ay içinde gelir testi talebini verin.
4. Gelir testi lehinize değilse aylık primi ayı izleyen ayın sonuna kadar yatırın.
5. Yeni bir işe girdiğinizde ya da ödenek bağlandığında 60/1-g tescilinin kapandığını kontrol edin.

Sık Sorulan Sorular

Bu yazı genel bilgidir ve sizin SGK kaydınızı incelemez. Tescil tebliğiniz, hizmet dökümünüz ya da borç yazınız elinizdeyse bunları gösterip bir avukata veya SGK müdürlüğüne danışın.

Kaynaklar

1. 10602 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete 21.11.2025 sayı 33084, m.1-2: karar yayımını izleyen ay başında yürürlüğe girer. Yetki 5510 sayılı Kanun m.81/1-f son cümleye dayanır. ↩
2. 5510 sayılı Kanun m.81/1-f: genel sağlık sigortası primi prime esas kazancın %12,5’idir, %5’i sigortalı, %7,5’i işveren hissesidir. ↩
3. 5510 sayılı Kanun m.67 (10 gün ve 90 gün hükmü): zorunlu sigortalılığı sona erenler 10 gün, son bir yılda 90 gün zorunlu sigortalılığı olanlar 90 gün sağlık hizmetinden yararlanır. ↩
4. 5510 sayılı Kanun m.61/1-f: diğer bentlere göre sigortalı olmayanlar veya haklarının sona erdiği tarihten itibaren Kurumca resen tescil edilir. ↩
5. 5510 sayılı Kanun m.60/2: önce bakmakla yükümlü olunan kişi olup olmadığına bakılır, öyleyse tescil yapılmaz. Evlilerde eşlerden hangisinin sigortalı sayılacağı tercihe bırakılır (m.60/4). ↩
6. 5510 sayılı Kanun m.60/1-e ve m.61/1-d: 4447 sayılı Kanun gereği işsizlik ödeneğinden yararlandırılanlar, ödeneğe başladıkları tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı sayılır. ↩
7. 5510 sayılı Kanun m.60/1-c-1 ve m.60/6: aile, aynı hanede yaşayan eş, evli olmayan çocuk, büyük ana ve büyük babadan oluşur. Aile içi gelir eşiği m.80’deki gelir testi hükmündedir. ↩
8. 5510 sayılı Kanun m.80 (gelir testi cümlesi): tescil tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde gelir testi talebinde bulunanların, aile içi geliri brüt asgari ücretin üçte birinin altında çıkanlara yaptıkları ödemeler faizsiz iade veya mahsup edilir. ↩
9. 5510 sayılı Kanun m.88: (g) bendi kapsamındakiler için her ay otuz tam gün GSS primi ödenmesi zorunludur. Yükümlüler her aya ait primi ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar öder. ↩
10. 5510 sayılı Kanun m.80 (prime esas kazanç fıkrası): 60/1-g kapsamındakiler için günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarı prime esas kazançtır. ↩
11. 5510 sayılı Kanun m.88: 4857 sayılı Kanun m.13 ve 14 kapsamında kısmi süreli ya da çağrı üzerine çalışanlar ve ay içinde günün bazı saatlerinde çalışıp saat karşılığı ücret alanlardan, ay içinde sekiz gün ve daha az çalışanlar için eksik günlerin GSS primleri otuza tamamlanır ve (c)(1) veya (g) kapsamında ödenir. ↩
12. 5510 sayılı Kanun m.67/1-b: (g) kapsamındakiler için sağlık hizmeti sunucusuna başvuru tarihinde 6183 sayılı Kanun m.48 uyarınca tecil ve taksitlendirilenler hariç 60 günden fazla prim borcunun bulunmaması şarttır. ↩