Emekli aylığı hesabı iki sayının çarpımıdır: güncellenmiş ortalama aylık kazancınız ve prim gününüzden çıkan aylık bağlama oranı[1]. Oran her 360 prim günü için %2 artar ve %90‘da durur. Çıkan tutar düşük kalırsa ödeme, ek ödeme dahil 23.552 TL‘ye tamamlanır.
Prim gününüzü ve güncellenmiş ortalama kazancınızı girerek tahmini aylığınızı aşağıdaki araçla görebilirsiniz. Araç yalnız bütün prim günü 1 Ekim 2008 sonrasına düşen 4/a sigortalıları için sonuç verir.
Emekli Aylığı Formülünün İki Çarpanı
Formülün bir tarafı ne kadar kazandığınızı, diğer tarafı ne kadar süre prim ödediğinizi ölçer. Biri yüksek, diğeri düşükse sonuç da ikisinin ortasında kalır.
Ortalama Aylık Kazanç
Ortalama aylık kazanç, her yıl SGK’ya bildirilen brüt kazancınızın bugüne taşınmış toplamının toplam prim gününe bölünüp 30 ile çarpılmasıdır. Eski yılların kazancı, o yıldan aylık talep tarihine kadar her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısıyla artırılır. Bölmede itibari hizmet süresi ve fiili hizmet süresi zammı hesaba katılmaz.
Güncelleme katsayısı, Aralık ayına göre tüketici fiyatlarındaki değişimin tamamı ile sabit fiyatlarla milli gelir büyümesinin %30‘unun toplamına 1 eklenerek bulunur[2]. Katsayı ücret artışını değil enflasyonu ve büyümenin bir kısmını izler. Bu yüzden 15 yıl önceki maaşınız güncellendiğinde bugünkü aynı pozisyonun ücretine denk gelmeyebilir.
Aylık Bağlama Oranı
Aylık bağlama oranı, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi toplam prim gününüzün her 360 günü için %2‘dir ve 360 günden eksik süreler orantılı sayılır[3].
Her prim günü oranı yaklaşık 0,0056 puan yükseltir. Bir yıl daha tam çalışmak 2 puan ekler ve oran 16.200 günde tavana ulaşır, bundan sonraki günler aylığı artırmaz.
4/a İşçi İçin Adım Adım Aylık Hesabı
Bütün prim günleri Ekim 2008 sonrasına düşen bir işçide hesap beş aşamada yapılır.
- Hizmet dökümünden her yılın prime esas kazancını ve gün sayısını çıkarın.
- Her yılın kazancını, o yıldan talep tarihine kadarki güncelleme katsayılarıyla çarpın.
- Güncellenmiş kazançları toplayıp toplam prim gününe bölün, sonucu 30 ile çarpın.
- Toplam prim gününü 360’a bölüp 2 ile çarparak oranı bulun (en çok %90).
- Ortalama aylık kazancı oranla çarpın, sonucu en düşük aylıkla karşılaştırın.
İkinci ve üçüncü adımı üç yıllık kısa bir varsayımsal örnekle görelim. Kazançlar sırasıyla 240.000 TL, 300.000 TL ve 420.000 TL, her yıl 360 gün, talep tarihine kadarki toplam güncelleme çarpanları da 1,60, 1,30 ve 1,00 olsun. Güncellenmiş kazançlar 384.000 TL, 390.000 TL ve 420.000 TL eder.
Toplam 1.194.000 TL, 1.080 güne bölündüğünde günlük ortalama 1.105,56 TL çıkar. Bunun 30 katı olan 33.166,67 TL ortalama aylık kazançtır. Gerçek hesapta aynı işlem sigortalılığın bütün yılları için tekrarlanır.
Formülden çıkan tutar, talep yılının başına göre bulunmuş bir aylıktır. Aylığın başladığı tarih yılın ilk yarısındaysa Ocak artışı, ikinci yarısındaysa önce Ocak sonra Temmuz artışı eklenerek başlangıç aylığı belirlenir[4].
Üç Çalışan Örneğiyle Emekli Aylığı
Aşağıdaki üç profilin rakamları varsayımsaldır ve bütün günlerin Ekim 2008 sonrasına düştüğü kabul edilmiştir. Güncellenmiş ortalama kazancın bugünkü asgari ücrete ya da kazanç tavanına denk geldiği varsayılmış, 5454 sayılı Kanun’daki ek ödeme ayrıca eklenmemiştir.
| Profil | Prim günü | Ortalama aylık kazanç | Oran | Hesaplanan aylık | Ödenecek tutar |
|---|---|---|---|---|---|
| Depo işçisi, hep asgari ücret | 7.200 | 33.030 TL | %40 | 13.212 TL | 23.552 TL (tabana tamamlanır) |
| Bakım teknisyeni | 9.000 | 60.000 TL | %50 | 30.000 TL | 30.000 TL |
| Mühendis, hep tavandan bildirim | 10.800 | 297.270 TL | %60 | 178.362 TL | 178.362 TL |
Teknisyen 360 gün daha çalışırsa oran %52’ye, aylık 31.200 TL‘ye çıkar. Mühendisin brüt ücreti 400.000 TL olsa bile SGK’ya en çok aylık 297.270 TL bildirilebildiği için aylık 240.000 TL değil 178.362 TL kalır.
Kazanç tavanı, 7566 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten beri günlük kazanç alt sınırının 9 katıdır[5]. Brüt asgari ücret 33.030 TL olduğundan aylık tavan 297.270 TL’dir ve bunun üstündeki ücret ne prime ne aylığa girer.
En Düşük Emekli Aylığı ve Asgari Ücretli İşçi
Malullük ve yaşlılık aylığı ile birlikte yapılan ödemelerin toplamı, ek ödeme dahil 23.552 TL’den az olamaz ve aradaki fark Hazine’den karşılanır[6]. Bu rakam kendiliğinden artmaz, her değişiklik ayrı bir kanunla yapılır.
Tabanın işçi açısından anlamı şudur: 7.200 günle emekli olan birinin tabanı geçmesi için ortalama aylık kazancının 58.880 TL‘yi aşması gerekir. 9.000 günde bu eşik 47.104 TL’ye iner.
Ömrü boyunca asgari ücretten bildirilen çalışanda hesaplanan aylık çoğu zaman tabanın altında kalır. Bu durumda birkaç yüz gün fazla çalışmak ödenen tutarı değiştirmeyebilir, ama emeklilik şartı olan gün sayısını doldurmak yine zorunludur.
2008 Öncesi Prim Günü Olan Çalışanlarda Karma Aylık
Ekim 2008’den önce sigortalı olanların aylığı iki kısmi aylığın toplamıdır[7]. Önceki dönemin kısmi aylığı eski kanun hükümlerine göre 2008 itibarıyla bulunur ve talep tarihine kadar her yıl güncelleme katsayısıyla çarpılır. Sonraki dönemin kısmi aylığı ise yukarıdaki formülle, toplam gün üzerinden hesaplanıp 2008 sonrası gün payı kadar alınır.
2008’den önce 3.600 günü dolmamış sigortalıda, eski günleri 3.600’e tamamlayan sonraki süre için her 360 günde %3 oran uygulanır. Hesap gösterge tabloları ve eski katsayılarla yapıldığından, yukarıdaki araç bu durumdaki çalışanlar için sonuç vermez.
e-Devlet Hesabıyla Kendi Tahmininizin Farklı Çıkma Nedenleri
e-Devlet’te SGK’nın 4/a sigortalılarına sunduğu emekli aylığı hesabı, kayıttaki yıllık kazançlarınızı ve günlerinizi kullanır. Kendi hesabınız tek bir ortalama kazanç varsayımına dayandığı için iki sonuç arasında fark doğması olağandır.
| Fark nedeni | Kontrol edilecek nokta |
|---|---|
| Güncelleme yıl yıl yapılır | Bugünkü maaşı ortalama saymak, eski yılları olduğundan yüksek gösterir. |
| 2008 öncesi kısmi aylık | Eski dönem gösterge ve oran kurallarıyla ayrı hesaplanır. |
| Başlangıç tarihi | Ocak ve Temmuz artışları aylığın başladığı yarıyıla göre eklenir. |
| Gelecekteki çalışma | Emekliliğe kadar çalışacağınız süre ve ücret kayıtta yoktur. |
| Ek ödeme ve taban | Taban, aylık ile ek ödemenin toplamına uygulanır. |
Aylık bağlandıktan sonra eksik hesaplandığını düşünüyorsanız SGK’ya itiraz edebilir, sonuç alamazsanız iş mahkemesinde aylığın tespitini isteyebilirsiniz. Yargıtay, böyle bir davada aylığın önce talep yılının Ocak ayına göre bulunup başlangıç tarihine göre Ocak ve Temmuz artışlarıyla taşındığını, mahkemenin de aylık bağlama oranlarını ve başlangıç aylığını gösterip Kurum hesabıyla karşılaştıran bir bilirkişi raporu alması gerektiğini belirten bozma kararını esas alan hükmü onamıştır[8].
Yanlış Beklentiye Yol Açan Prim Günü ve Kazanç Hataları
Beklenti ile bağlanan aylık arasındaki farkın büyük kısmı iki kalemden gelir. İlki prim günüdür. Bir takvim yılı en çok 360 gün eder, kısmi süreli çalışma ve ücretsiz izin ayları bu sayıyı düşürür, “20 yıl çalıştım” diyen birinin dökümünde 7.200 gün çıkmayabilir.
İkinci kalem bildirilen kazançtır. Ücretin bir kısmı elden ödeniyorsa ya da gerçek ücret asgari ücretten bildiriliyorsa, ortalama kazanç bordrodaki rakam üzerinden değil SGK kaydı üzerinden düşük çıkar. Tavanın üstündeki ücret de hiç hesaba girmez.
Son yıllardaki yüksek maaşın aylığı belirlediği düşüncesi yanlıştır. Ortalama bütün yılların güncellenmiş kazancından çıkar, emekliliğe yakın birkaç yılın etkisi o yılların gün payı kadardır.
Emekli Aylığı Hesabına Dair Sorular
Çalışanların hesap öncesinde en çok sorduğu konular aşağıda.
Buradaki rakamlar formülü göstermek için seçilmiş varsayımsal değerlerdir ve kişisel hizmet dökümünüzün yerine geçmez. Aylığınızın eksik bağlandığını düşünüyorsanız ya da 2008 öncesi süreleriniz varsa, dökümünüzü bir avukata danışarak inceletin.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.29 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.3/29 (güncelleme katsayısının tanımı) ↩
- 5510 sayılı Kanun m.29/3 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.29/son fıkra ↩
- 5510 sayılı Kanun m.82/1 (7566 sayılı Kanun m.24 ile 7,5 kattan 9 kata çıkarıldı, yürürlük 01.01.2026) ↩
- 5510 sayılı Kanun ek m.19 (tutar 7590 sayılı Kanun m.16 ile, 2026 Temmuz ödeme döneminden itibaren) ↩
- 5510 sayılı Kanun geçici m.2 ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 16.12.2025 tarihli, E.2024/9387 K.2025/17500 sayılı karar (Daire’nin E.2020/4461 K.2022/9530 sayılı bozma ilamına uyularak verilen kararın onanması) ↩