Taşeron işçi, kanundaki adıyla alt işverenin işçisidir ve iş sözleşmesini alt işverenle yapar. Çalıştığınız işyerinin sahibi olan asıl işveren de o işyeriyle ilgili alacaklardan alt işverenle birlikte sorumludur.[1] Hangi alacağı kimden isteyeceğinizi bilmek, hakkı almanın ilk adımıdır.
Ücret, fazla mesai, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve SGK prim eksikliğinden alt işverenle birlikte asıl işveren de sorumludur; arabulucuya başvururken ikisi birlikte karşı taraf gösterilir. Ücret, ödeme gününü yirmi gün geçtiği halde yatmamışsa çalışmaktan kaçınabilirsiniz. Alt işveren değiştiğinde çalışmanız makul süreyi aşan bir kesintiyle bölünmemişse kıdeminiz yeni işverene geçer; ilişki muvazaalıysa başlangıçtan beri asıl işverenin işçisi sayılırsınız.
İçindekiler8 başlık
Taşeron Sözcüğünün Kanundaki Karşılığı
Kanunda taşeron sözcüğü geçmez, ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Asıl işveren işi veren taraftır, alt işveren ise o işi üstlenip kendi işçilerini çalıştıran taraftır.
İlişkinin geçerli sayılması için verilen iş yardımcı bir iş ya da uzmanlık gerektiren bir asıl iş bölümü olmalı ve işçiler yalnız o işyerinde çalıştırılmalıdır.[2] Bir hastanede temizlik işini üstlenen firmanın bordrolu işçisiyseniz hastane asıl işveren, firma alt işverendir.
Elinizde Bulunması Gereken Üç Kayıt
Taşeron işçilikte uyuşmazlık çoğu zaman kimin işveren göründüğünde başlar. Aşağıdaki üç kaydı güncel tutmak, sonradan hangi işverene başvuracağınızı belirler.
- İş sözleşmesi. Alt işverenin unvanı, işyeri ve işin tanımı yazılıdır, bir kopyasını alın.
- SGK hizmet dökümü. e-Devlet üzerinden alınır, her dönem için primi bildiren işyeri sicil numarasını ve işveren unvanını gösterir.
- Bordro ve banka dekontları. Ücretin düzenli ve eksiksiz yattığını gösterir, imzaladığınız bordroya itiraz kaydı düşebilirsiniz.
Hizmet dökümünde işveren her yıl değişiyor ama iş yeriniz aynı kalıyorsa bu tabloyu saklayın. Alt işveren değişimlerinde kıdemin birleşip birleşmediğini bu kayıtlar gösterir.
Alacağa Göre Kimden Ne İstenir
Asıl işverenin sorumluluğu o işyeriyle ilgili yükümlülüklerle sınırlıdır. Aşağıdaki tablo başlıca alacakları ve dayanaklarını bir arada gösterir.
| Alacak | Önce başvurulacak | Asıl işveren | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ücret, fazla mesai, hafta tatili | Alt işveren | Birlikte sorumlu | 4857 m.2/6 |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | Alt işveren | Birlikte sorumlu | 4857 m.2/6 |
| Yıllık izin ücreti | Alt işveren | Birlikte sorumlu | 4857 m.2/6 |
| SGK prim eksikliği | Alt işveren | Birlikte sorumlu | 5510 m.12/6 |
| İSG kurulu koordinasyonu | Asıl işveren | Koordinasyonu sağlar | 6331 m.22/2 |
İSG kurulları arasındaki koordinasyonu, ilişki altı aydan fazla sürüyorsa asıl işveren sağlar.[3] Sigortalılar alt işveren aracılığıyla işe girmiş ve onunla sözleşme yapmış olsalar bile asıl işveren, 5510 sayılı Kanun’un işverene yüklediği yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur.[4]
Ücret Ödenmediğinde Sıra
Ücret gecikmesinde sırayı bozmadan ilerleyin, çünkü ihtarlar sonradan dava dosyasının dayanağı olur.
- Kaydı çıkarın. Ödenmeyen ayları, bordroyu ve dekontları ayrı bir dosyada toplayın.
- Alt işverene yazılı ihtar gönderin, noter ya da iadeli taahhütlü posta ile.
- Aynı yazıyı asıl işverene de iletin, çünkü sorumluluğu birlikte kurulur.
- Çalışmama hakkına bakın. Ücret ödeme gününden sonra yirmi gün içinde ödenmezse iş görmekten kaçınabilirsiniz.[5]
- Haklı fesih seçeneğini değerlendirin. Ücretin hesap edilmemesi ya da ödenmemesi işçi için haklı fesih nedenidir.[6]
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.[7] Arabuluculuk başvurusunda alt işvereni ve asıl işvereni birlikte karşı taraf olarak yazmanız gerekir.
Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.[8] Kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti gibi alacaklarda da süre beş yıldır.[9]
Sık Yapılan Üç Hata
Taşeron işçilerin dosyalarında aynı eksikler tekrar eder. Bunlar çoğu zaman haklı bir alacağın ispatını zorlaştırır.
- Yalnız alt işvereni muhatap almak. Alacak o işyeriyle ilgiliyse asıl işveren de sorumludur, ihtar ve arabuluculuk başvurusunda ikisi de yer almalıdır.
- Bordroyu itirazsız imzalamak. Fazla mesai ya da eksik ücret varsa imzaya ihtirazı kayıt düşün.
- İşveren değişimini kayda geçirmemek. Yeni firmaya geçişte çıkış ve giriş tarihlerini hizmet dökümünden kontrol edin, aradaki boşluk kıdemi böler.
Alt İşveren Değiştiğinde Kıdemin Durumu
İhale süresi biter, yeni firma gelir ve çoğu kez aynı işçiler aynı işyerinde çalışmaya devam eder. Yargıtay bu durumda alt işverenler arasında işyeri devri kabul eder; 4857 sayılı Kanun m.6/1 gereği iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarla yeni işverene geçer.[10]
Devralan işveren, hizmet süresine bağlı haklarda işe ilk başladığınız tarihi esas alır.[11]
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 27.04.2026 tarihli bir bozma kararında bunun sınırını çizmiştir. İşçi bir alt işverenden diğerine geçerken makul süreyi aşan bir kesinti varsa devir kabul edilemez ve kesintiden sonraki çalışma yeni bir iş sözleşmesi sayılır.[12]
Kararda hizmet kayıtlarında yaklaşık üç hafta bildirimsiz boşluk bulunmuş, bu boşlukta fiilen çalışılıp çalışılmadığı araştırılmadan karar verildiği için hüküm bozulmuştur. Bu nedenle iki alt işveren arasındaki çıkış ve giriş tarihleri kıdem açısından önemlidir. İnşaat işinde bildirge ve taşeron kayıtları için inşaat işçisi kontrol listesi kullanılabilir.
Muvazaa Şüphesinin Dört İşareti
Asıl işveren işçilerini alt işveren kılıfıyla çalıştırıyorsa ilişki muvazaalıdır ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.[13] Kanun, asıl işverenin kendi işçilerinin alt işveren eliyle çalıştırılmaya devam ettirilerek haklarının kısıtlanmasını ve daha önce o işyerinde çalışan kimseyle alt işveren ilişkisi kurulmasını yasaklar.
- Görevi asıl işverenin yetkilileri veriyor ve vardiyayı onlar belirliyor.
- Yaptığınız iş, asıl işverenin ana faaliyetinin ayrılmaz bir parçası.
- Alt işverenin işyerinde kendi ekipmanı, yöneticisi ya da özel bir iş bilgisi yok.
- Daha önce asıl işverenin kendi işçisiyken aynı işte alt işveren işçisi olarak çalışmaya devam ettirilerek haklarınız kısıtlandı.
Bu işaretler tek başına sonuç doğurmaz, mahkeme somut olayı değerlendirir. İşaretlerden birkaçı sizde varsa ayrıntılı bir hukuki inceleme için belgelerinizle başvurmak yerinde olur.
Kamu İşyerlerinde Çalışan Taşeron İşçi
Kamu kurumlarında ihale yoluyla hizmet alımında çalıştırılanlar, bu şekilde çalışmış olmalarına dayanarak kuruma ait kadro veya pozisyona atanmayı isteyemez. Aynı kişiler, kurumun kendi kadrolu çalışanlarına toplu sözleşme ve personel mevzuatıyla tanınan mali haklardan ve sosyal yardımlardan da yararlanma hakkı kazanamaz.[14]
Bu hüküm, hizmet alımı sözleşmelerine işe alınacak kişilerin kurum tarafından belirlenmesini öngören şartların konulmasını da yasaklar.[15] Kamu ihalesiyle çalışıyorsanız ücretiniz ve diğer haklarınız için muhatabınız, kurum değil önce yüklenici firmadır.
Bu yazı genel bilgi verir ve sizin dosyanızın özel koşullarını kapsamaz. Sözleşmenizi, hizmet dökümünüzü ve bordronuzu bir avukata göstermeden karar vermeyin.
Kaynaklar
- 4857 sayılı Kanun m.2/6 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.2/6 ↩
- 6331 sayılı Kanun m.22/2 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.12/6 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.34 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.24/II-e ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/1 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.32 ↩
- 4857 sayılı Kanun Ek m.3 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.6/1 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.6/2 ↩
- Y. 9. HD, E.2026/4023 K.2026/3879, 27.04.2026 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.2/7 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.2/8 ↩
- 4857 sayılı Kanun m.2/9 ↩