İşveren size hakaret ettiyse iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden feshedebilir ve kıdem tazminatı isteyebilirsiniz. Bu hak kısa sürede düşer, çünkü kanun fesih için olayı öğrendiğiniz günden başlayan altı iş günü tanır.[1]
Fesih bildirimi yazılı yapılır ve imza karşılığı ya da yazılı kabulünüz varsa KEP ile verilir; bildirime “istifa” değil, haklı fesih ve dayandığınız madde yazılır. Hakaretin ispatında gizli ses kaydı yerine tanık ve yazışmaya ağırlık verilir. Fesihten sonra kıdem tazminatı, ödenmemiş alacaklar ve manevi tazminat istenebilir; işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Hakaret suçu için ceza şikayeti ise fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılır.
İçindekiler8 başlık
Hangi Sözler Fesih Sebebi Olur
Kanun, işverenin işçinin ya da ailesinden birinin şeref ve namusuna dokunacak söz veya davranışını haklı fesih sebebi sayar. Aynı maddenin bir sonraki bendi sataşmayı, gözdağı vermeyi ve şeref kırıcı asılsız ağır suçlamayı ayrıca sayar.[2]
| İşverenin sözü | Genel değerlendirme | Neden |
|---|---|---|
| Küfür, sövme, aşağılayıcı lakap | Fesih için güçlü | Doğrudan şeref ve namusa dokunur |
| “Hırsızsın” gibi dayanaksız suçlama | Fesih için güçlü | Asılsız ağır isnat ayrı bir bent |
| “İşten atarım, bir daha iş bulamazsın” | Gözdağı olarak tartışılır | Sataşma ve gözdağı ayrı bent |
| Herkesin önünde alay ve küçük düşürme | Tanık varsa güçlü | Ortamın duyması ağırlığı artırır |
| Sert ama konuyla ilgili eleştiri | Genellikle zayıf | Şeref ve namusa değil işe yöneliktir |
| Tek seferlik kaba hitap | Sözün ağırlığına bağlı | Kaba üslup ile hakaret aynı değildir |
Kaba üslup ile hakaret arasındaki çizgiyi Yargıtay da çizer. Bir dosyada iş arkadaşına e-postayla yazılan “terbiyesizliktir” ifadesi için Daire, bunun ancak kaba hitap sayılabileceğini ve haklı fesih sebebi olmadığını belirtmiştir.[3]
Bu karar işçiden işçiye yazılan bir mesaja ilişkindir ve işveren hakaretini doğrudan ele almaz. Ölçüyü göstermek için verilmiştir, sizin olayınızın sonucunu belirlemez.
Olaydan Sonraki Altı İş Günü Planı
Altı iş günü, olayı öğrendiğiniz günden başlayarak işler; her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl geçtikten sonra da fesih hakkı kullanılamaz. Süre hak düşürücüdür, yani kaçırdığınız anda fesih hakkı biter ve hakim bunu kimse ileri sürmese de kendiliğinden inceler.[4]
| Gün | Yapılacak iş | Not |
|---|---|---|
| Olay günü | Sözü, saati, yeri ve orada bulunanları not edin | Hafıza ilk günün sonunda silikleşir |
| 1. gün | Tanıklara ve yazışmalara ulaşın, ekran görüntüsü alın | İşveren mesajı sildirebilir, önce kopyalayın |
| 2. gün | Fesih kararını netleştirin, maaş ve izin durumunuzu çıkarın | Ödenmemiş alacak varsa ayrı hak doğurabilir |
| 3. gün | Fesih bildirimini yazın, sebebi ve maddeyi açıkça belirtin | Metin örneği aşağıda |
| 4. gün | Bildirimi noter aracılığıyla ya da (kabulünüz varsa) KEP ile gönderin | Elden verirseniz imza alın |
| 5. ve 6. gün | Yedek gün, yalnız aksilik için | Son güne bırakmayın |
Hangi günün iş günü sayılacağı konusunda en ufak tereddüdünüz varsa bildirimi planın dördüncü gününü beklemeden gönderin. Erken gönderilen bildirimin zararı yoktur, geç gönderilenin telafisi yoktur.
Delil Günlüğü: Olay Başına Beş Satır
Hakaretin ispatı genellikle tanık ve yazışmayla yapılır. Aşağıdaki beş başlığı her olay için ayrı ayrı doldurursanız sonradan avukata ya da arabulucuya anlatmanız kolaylaşır.
- Ne zaman: tarih ve saat.
- Nerede: oda, hat, grup yazışması.
- Ne söylendi: kelimesi kelimesine, yorumsuz.
- Kim duydu: ad, unvan, hala çalışıyor mu.
- Elinizde ne var: mesaj, e-posta, kamera görüntüsü talebi.
Karşınızdakinin haberi olmadan aldığınız ses kaydına dikkat edin. Hukuka aykırı biçimde elde edilen delil mahkemece dikkate alınmaz, bu yüzden kayıt yerine tanık ve yazılı yazışmaya ağırlık verin.[5]
Fesih Bildiriminin İçeriği
Fesih sonucunu doğuracak bildirimin yazılı olması gerekir. Bildirim imza karşılığı verilir ya da işçinin yazılı kabulü şartıyla kayıtlı elektronik posta ile gönderilir; Tebligat Kanunu kapsamına giren tebligat ise o Kanun hükümlerine göre yapılır. Karşı taraf imzadan kaçınırsa durum o yerde tutanakla tespit edilir.[6]
Bildirimde “istifa ediyorum” yazmayın. İstifa ile haklı fesih farklı hukuki sonuç doğurur ve istifa ifadesi kıdem tazminatı talebinizi zayıflatabilir.
[Tarih] günü saat [saat] sıralarında [yer] içinde, [kişinin adı ve unvanı] tarafından bana “[söylenen söz]” denilmiştir. Bu söz şeref ve namusuma dokunmaktadır. Bu nedenle 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinin II numaralı bendinin (b) alt bendine dayanarak iş sözleşmemi bugün itibarıyla haklı nedenle feshediyorum. Kıdem tazminatım ile ödenmemiş diğer alacaklarımın ödenmesini talep ederim.
Tek olayı yazın ve abartmayın. Fesih bildirimine eklemediğiniz olayları dilekçede de kullanabilirsiniz, ancak bildirimde sade ve doğrulanabilir bir olay anlatmak işinizi kolaylaştırır.
İşe Gitmemek Fesih Yerine Geçmez
Bildirim göndermeden işi bırakırsanız işveren sizi devamsızlıktan çıkarabilir. Haklı sebebiniz olsa bile yazılı fesih yoksa fesih iradenizi ispat etmek zorlaşır. İşveren sizi hakaret iddiasıyla çıkarırsa atacağınız adımlar işverene hakaret iddiası yazısında yer alıyor.
Olay sürekli tekrarlanıyorsa durum ayrıdır. Aylara yayılan aşağılama bir yıldırma dosyasıdır ve işverenin işçiyi koruma borcuna dayanır.[7]
Fesihten Sonra Ne İstenir
| Talep | Dayanak | Not |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | 1475 sayılı Kanun m.14/1, 4857 m.120 | Çalışma süresi ve diğer şartlar ayrıca aranır |
| Ödenmemiş maaş, kullanılmayan izin | 4857 m.32 ve m.59 | Beş yıllık zamanaşımı, 4857 m.32 ve ek m.3 |
| Manevi tazminat | TBK m.58 ve m.417 | Hakaretin ispatı ve ağırlığı belirleyici |
| İşsizlik ödeneği | 4447 sayılı Kanun m.51 | Başvuruyu İŞKUR değerlendirir, prim şartları ayrıca aranır |
İşçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.[8]
Ceza Şikayeti Ayrı Bir Yoldur
Hakaret suçu şikayete bağlıdır ve şikayet süresi fiili ve faili öğrenmenizden başlayarak altı aydır. Her durumda fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yılı geçmemelidir.[9]
Mağduru muhatap alan sesli, yazılı ya da görüntülü iletiyle işlenen hakaret, yüz yüze olmasa da suçtur. Mağdur yokken yapılan hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir.[10]
Sık Yapılan Beş Hata
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Hakarete aynı sertlikte karşılık vermek | İşveren sizi haklı fesihle çıkarabilir | Soğukkanlı kalın, yalnız not alın |
| Dilekçeye “istifa” yazmak | Kıdem talebi zayıflar | Haklı fesih ve madde numarası yazın |
| Altıncı günü beklemek | Fesih hakkı düşer | Üçüncü ya da dördüncü günde gönderin |
| Yalnız sözlü şikayet etmek | İspat zorlaşır | Yazılı ve tarihli kayıt bırakın |
| Delili gizlice kaydetmek | Delil dikkate alınmayabilir | Tanık ve yazışma toplayın |
Bu yazı genel bilgi içindir. Kendi dosyanızdaki tarihleri ve delilleri bir avukatla ya da arabulucuyla gözden geçirmeniz yerinde olur.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-b ve m.26/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-b ve m.24/II-c ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2023/9169, K.2023/8750, 07.06.2023 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2024/10547, K.2024/14444, 24.10.2024 (m.26 sürelerinin hak düşürücü niteliği) ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.109 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.417/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/1-2 ve m.131/1 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.125/1-2 ↩