Bakiye ücret, işten ayrılırken çalıştığınız halde size ödenmemiş kalan ücretin ve ücret niteliğindeki alacakların toplamıdır. Son ayın ödenmeyen günleri, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil çalışmaları, kullanmadığınız izin günleri, hak ettiğiniz ikramiye ve prim bu toplama girer. Her kalem ayrı formülle brüt olarak hesaplanır, sonra toplanır.
Kanun, sözleşme sona erdiğinde işçinin ücretinin ve para ile ölçülebilen bütün haklarının tam olarak ödenmesini zorunlu tutar.[1] İşveren son bordroda bir kalemi atladıysa, eksik kalan kısım sizin alacağınızdır.
İçindekiler9 başlık
- Bakiye Ücret ile Bakiye Süre Ücreti Arasındaki Fark
- Bakiye Ücret Toplamına Giren Kalemler
- Kalem Bazında Hesabın Püf Noktaları
- Üç İşçide Bakiye Ücret Hesap Tablosu
- Ödeme Günü, Temerrüt ve Faiz Türü
- Zamanaşımı Süresi ve Başlangıcı
- Ödenmeyen Ücrette İşçinin Seçenekleri
- Arabuluculuk Başvurusunda Kalemlerin Tek Tek Yazılması
- Bakiye Ücret Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bakiye Ücret ile Bakiye Süre Ücreti Arasındaki Fark
İki kavram adları benzediği için sık karıştırılır, oysa dayanakları ve hesapları farklıdır. Bakiye ücret, fiilen çalışılmış ama karşılığı ödenmemiş dönemin parasıdır. Sözleşmenin nasıl bittiğine bakılmaksızın her işçi için doğar.
Bakiye süre ücreti ise belirli süreli sözleşmesi süresinden önce haksız feshedilen işçinin, çalışmadığı kalan süre için istediği tazminattır.[2] Örneğin bir yıllık sözleşmenin dördüncü ayında haksız çıkarılırsanız kalan sekiz ay bu kapsama girer. Bu yazı yalnız birinci alacağı, yani çalıştığınız ama alamadığınız parayı anlatır.
Bakiye Ücret Toplamına Giren Kalemler
Her kalemin bir birim değeri ve bir çarpanı vardır. Aşağıdaki tabloda günlük ücret aylık brütün 30’a, saat ücreti aylık brütün 225’e bölünmesiyle bulunur (30 gün × 7,5 saat, Yargıtay uygulaması).
| Kalem | Hesap yöntemi | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödenmeyen ücret | Günlük brüt × ödenmeyen gün | 4857 m.32 |
| Fazla mesai | Saat ücreti × 1,5 × haftalık 45 saati aşan saat | 4857 m.41 |
| Hafta tatili çalışması | Günlük brüt × 1,5 × çalışılan tatil günü | 4857 m.46, Yargıtay uygulaması |
| Genel tatil (UBGT) çalışması | Günlük brüt × 1 × çalışılan gün (aylık ücrete ek) | 4857 m.47 |
| Kullanılmayan yıllık izin | Son günlük brüt × kalan izin günü | 4857 m.59 |
| İkramiye ve prim | Sözleşme ya da TİS hükmüne göre, kıst pay varsa çalışılan süre oranında | Sözleşme, TİS |
Fazla mesai için 45 saati aşan saatlerin, hafta tatili için çalışılan günlerin kaydını siz tutun. Bu alacakların ispatında çizelge, giriş-çıkış kaydı ve mesajlar belirleyici olur.
Fazla mesai saatlerini çizelgeden nasıl çıkaracağınızı Çalışma Çizelgesinden Fazla Mesai Hesabı: Üç Düzende Adım Adım Örnek yazısında, izin gününün brütten nete dönüşümünü ise Kalan İzin Ücreti: Brütten Nete Hesap ve Üç İşçi Örneği yazısında bulabilirsiniz.
Kalem Bazında Hesabın Püf Noktaları
Ödenmeyen günler sayılırken ay kaç gün çekerse çeksin 30 gün esas alınır. Ayın 12’sinde ayrılan işçi 12 günlük, önceki ayın maaşını da alamamışsa 42 günlük ücret ister.
Yıllık izin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden hesaplanır, izni hak ettiğiniz yılın ücreti üzerinden değil.[3] Genel tatilde çalışmadıysanız ayrıca bir şey istenmez, çünkü aylık ücret o günü zaten kapsar.
İkramiyede belirleyici olan dayanağın metnidir. İlave tediye gibi dönemsel ödemelerin hesabı ayrıca yapılır. Sözleşme ya da toplu iş sözleşmesi yıl içinde ayrılana kıst ödeme öngörüyorsa çalıştığınız ay oranında pay doğar, öngörmüyorsa ödeme döneminin dolup dolmadığına bakılır.
Ödenmeyen günlerin tutarını tek kalem olarak görmek için aşağıdaki aracı kullanabilirsiniz.
Üç İşçide Bakiye Ücret Hesap Tablosu
Üç örnekte de tutarlar brüttür ve yalnız ödenmemiş kalemler gösterilmiştir. A asgari ücretlidir (brüt 33.030 TL, RG 26.12.2025), B iki aydır maaş alamamıştır, C’nin sözleşmesinde yıllık bir maaş tutarında ikramiye ve kıst ödeme hükmü vardır.
| Kalem | A: Kasiyer, 33.030 TL | B: Depo sorumlusu, 48.000 TL | C: Satış temsilcisi, 75.000 TL |
|---|---|---|---|
| Ödenmeyen ücret | 12 gün: 13.212,00 | 48 gün: 76.800,00 | 20 gün: 50.000,00 |
| Fazla mesai | Yok | 60 saat: 19.200,00 | 24 saat: 12.000,00 |
| Hafta tatili çalışması | Yok | 4 gün: 9.600,00 | Yok |
| Genel tatil çalışması | 1,5 gün: 1.651,50 | Yok | Yok |
| Kullanılmayan izin | 14 gün: 15.414,00 | 9 gün: 14.400,00 | 20 gün: 50.000,00 |
| İkramiye ve prim | Yok | Yok | 9/12 ikramiye 56.250,00 + prim 12.400,00 |
| Toplam brüt | 30.277,50 TL | 120.000,00 TL | 180.650,00 TL |
B’nin toplamında en büyük pay ödenmeyen ücrettir, C’de ise izin ve ikramiye toplamın yarısından fazlasını oluşturur. Bu yüzden yalnız son maaşa bakıp diğer kalemleri sormadan ayrılmak, alacağın büyük bölümünü masada bırakmak demektir. Henüz ayrılmadıysanız çalışırken istenebilen alacak kalemleri için ayrı bir yol var.
Bu kalemlerin hepsi ücret niteliğinde olduğu için elinize geçecek tutar daha düşüktür. SGK ve işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşülür, gelir vergisi oranı yıl içindeki kümülatif matrahınıza göre değişir.
Kendi kalemlerinizi, kıdem ve ihbar dahil, tek ekranda toplamak için şu aracı kullanın.
Ödeme Günü, Temerrüt ve Faiz Türü
Ücret en geç ayda bir ödenir, sözleşmeyle bu süre bir haftaya kadar kısaltılabilir.[4] Ödeme günü belli olduğu için işveren o gün geçince ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer.[5] Ödeme günü belirsiz kalemlerde yazılı bir ihtar, faizin başlangıcını tartışmasız hale getirir.
“Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.” (4857 sayılı İş Kanunu m.34/1)
Bu faiz yalnız çıplak maaş için değildir. Yargıtay’ın iş davalarına bakan dairesi, fazla çalışma ücretinin bu madde bakımından ücret niteliğinde olduğunu, gününde ödenmeyen fazla mesaiye de mevduata uygulanan en yüksek faizin işletilmesi gerektiğini belirterek yasal faize hükmeden kararı kanun yararına bozdu.[6] Kararda aynı ilkenin hafta tatili ve genel tatil ücretlerini de kapsadığı Hukuk Genel Kurulu kararına atıfla aktarılır.
Faiz türünü dilekçede siz belirlersiniz ve mahkeme talebinizle bağlıdır. “Yasal faiz” yazarsanız daha düşük olan 3095 sayılı Kanun faizi uygulanır, bu yüzden ücret niteliğindeki kalemlerde en yüksek mevduat faizi açıkça istenmelidir.
Zamanaşımı Süresi ve Başlangıcı
Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.[7] Süre her ayın ücreti için o ayın ödeme gününde ayrı ayrı başlar, fesih tarihinde toplu olarak değil. Altı yıl önceki bir fazla mesai alacağı, işveren zamanaşımı savunması yaparsa artık istenemez.
Yıllık izin ücretinde süre yine beş yıldır ama farklı işler: zamanaşımı ancak sözleşmenin sona erdiği tarihte başlar.[8] Yıllarca biriken izinler, işten ayrılana kadar zamanaşımına uğramaz.
Zorunlu arabuluculuk başvurusundan son tutanağın düzenlendiği güne kadar zamanaşımı durur.[9] Sınıra yaklaşan eski aylarınız varsa başvuruyu geciktirmemek gerekir.
Ödenmeyen Ücrette İşçinin Seçenekleri
Maaşınız ödeme gününden itibaren 20 gün içinde zorlayıcı bir neden olmadan ödenmezse işe gitmeyebilirsiniz.[10] İşveren bu nedenle sözleşmenizi feshedemez, yerinize başkasını alamaz. Bu yol sözleşmeyi bitirmez, yalnız ücret ödenene kadar iş görmeme hakkı verir.
Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması ya da hiç ödenmemesi, işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı verir.[11] Bu yolla ayrılan işçi bakiye ücretinin yanında, en az bir yıl çalışmışsa kıdem tazminatını da ister.[12] Feshi kendiniz yaptığınız için ihbar tazminatı doğmaz.
Hangi durumun hangi bende girdiğini Bende Haklı Fesih Sebebi Var mı? 10 Durum, Bent ve Delil yazısında tablo halinde görebilirsiniz.
Arabuluculuk Başvurusunda Kalemlerin Tek Tek Yazılması
İşçi alacağı davası açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır ve uyuşmazlık konusu alacaklar son tutanağa geçer.[13] Son tutanakta adı geçmeyen bir kalem için sonradan dava açarsanız, o kalem usulden reddedilebilir.
Yargıtay, son tutanakta sayılmayan ikramiye ve ilave tediye farkı alacakları yönünden davanın arabuluculuk dava şartı yokluğundan usulden reddedilmesini onadı.[14] Başvuru formunda yazılı olması, tutanağa geçmemiş kalemi kurtarmadı.
Arabuluculuk görüşmesinden önce yukarıdaki tabloyu kendi bilgilerinizle doldurun. İmzadan önce son tutanakta ücret, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil, izin, ikramiye ve prim kelimelerinin her birini ayrı ayrı arayın.
Tutanağı okurken en sık atlanan kalemler şunlardır:
- Fesih ayındaki kıst ücret, çünkü işveren onu “son maaş” içinde ödenmiş sayar.
- Hafta tatili çalışması, fazla mesaiden ayrı bir alacaktır ve ayrıca yazılmalıdır.
- Satış ya da hedef primi, hak edildiği halde bordroya hiç girmeyen tutarlar.
- Yıl ortasında ayrılanın ikramiye kıst payı.
Bakiye Ücret Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşten ayrılırken en çok sorulan beş soru ve kısa cevapları:
Buradaki tutarlar örnek varsayımlara dayanır ve sizin bordronuzla birebir örtüşmeyebilir. Alacak kalemleriniz, delilleriniz ve süre durumunuz için bir avukata danışarak hesabı kendi belgelerinize göre yaptırmanız yerinde olur.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32/6 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.438/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.59/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32/5 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117/2 ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2023/6814 K.2023/5538, 13.04.2023 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32/son ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3 ve m.59/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/17 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.34 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2024/10379 K.2024/12293, 23.09.2024 ↩