Çağrı üzerine çalışma sözleşmesi, işverenin ihtiyaç duyduğu günlerde sizi çağırdığı ve kanunda kısmi süreli sayılan yazılı bir iş sözleşmesidir. İşveren sizi az çağırsa da sözleşmede yazan ya da kanunun varsaydığı saatlerin ücretini almaya devam edersiniz.
Sözleşmede süre yazılmamışsa haftada 20 saat çalışma kararlaştırılmış sayılır; çağrı aksi kararlaştırılmadıkça en az 4 gün önce yapılır ve her çağrıda en az 4 saat üst üste çalıştırma esas alınır. Çağrı sözleşmesi kısmi süreli sayıldığı için size fazla çalışma yaptırılamaz, saatlik ücret de asgari ücretin saatlik karşılığının altına inemez.
İçindekiler7 başlık
- Çağrı Üzerine Çalışmanın Kanundaki Tanımı
- Sözleşme Sessiz Kalınca Uygulanan Kanuni Varsayımlar
- Çalıştırılmayan Saatlerin Ücreti ve Hesap Örneği
- Çağrı Üzerine Çalışma Sözleşmesi Örneği
- İmzadan Önce Çağrı Sözleşmesinde Kontrol Edilecek Maddeler
- Fazla Çalışma Yasağı ile İzin ve Kıdem Hakları
- Çağrı Üzerine Çalışma Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çağrı Üzerine Çalışmanın Kanundaki Tanımı
İş Kanunu bu modeli, işçinin üstlendiği işte kendisine ihtiyaç duyulması halinde çalışacağının yazılı sözleşmeyle kararlaştırıldığı ilişki olarak tanımlar.[1] Kanun aynı cümlede bu sözleşmeye “kısmi süreli” niteliğini de verir.
Yazılılık burada ayrıntı değildir. Sözlü olarak “seni lazım olunca ararız” denilerek kurulan bir çalışma, kanundaki çağrı modelinin korumalarından ve sınırlarından yararlanmaz, çalışma düzeni fiilen nasılsa ona göre değerlendirilir.
Elinizde imzalı bir nüsha yoksa işverenden isteyin. Sözleşmenin işverende kalan tek nüshası, ileride saat ve ücret uyuşmazlığında sizin aleyhinize okunabilir.
Sözleşme Sessiz Kalınca Uygulanan Kanuni Varsayımlar
Taraflar bazı konuları yazmamışsa İş Kanunu boşluğu üç ölçüyle doldurur. Aşağıdaki tablo, sözleşmede hangi satır boş kaldığında neyin geçerli olduğunu gösterir.
| Sözleşmede yazmayan konu | Kanunun varsaydığı ölçü | İşçi için sonucu |
|---|---|---|
| Hafta, ay ya da yıl içindeki çalışma süresi | Haftada 20 saat | Ücret bu 20 saat üzerinden hesaplanır |
| Çağrının ne kadar önce yapılacağı | Çalışılacak zamandan en az 4 gün önce | Daha geç gelen çağrıya uyma borcu doğmaz |
| Günlük çalışma süresi | Her çağrıda en az 4 saat üst üste | Erken gönderilseniz de 4 saatin ücreti ödenir |
Dört günlük çağrı süresi “aksi kararlaştırılmadıkça” uygulanır, yani sözleşmeyle kısaltılabilir.[2] Haftalık 20 saat ve günlük 4 saat ölçüleri de ancak sözleşmede başka bir süre yazılmamışsa devreye girer.
Süreye uygun yapılan çağrıya gitmek ise işçinin borcudur. Kanun bunu açıkça yazar ve haklı bir mazeret olmadan gelmemek iş görme borcunun ihlali sayılır.
Çalıştırılmayan Saatlerin Ücreti ve Hesap Örneği
Belirlenen süre içinde işçi çalıştırılsın ya da çalıştırılmasın ücrete hak kazanır.[3] Çağrı modelinde işverenin “bu ay iş yoktu” savunması ücreti düşürmez.
İlk örnek şöyle. Sözleşmede haftalık süre yazılmamış, saatlik brüt ücret 200 TL kararlaştırılmış ve işveren dört haftalık dönemde sizi yalnızca iki kez çağırıp toplam 8 saat çalıştırmış olsun.
- Kanuni varsayım: 4 hafta x 20 saat = 80 saat
- Hak edilen brüt ücret: 80 saat x 200 TL = 16.000 TL
- Fiilen çalışılan 8 saat bu tutarı azaltmaz
İkinci örnekte sözleşmede günlük süre yazmıyor ve işveren sizi bir çağrıda 2 saat çalıştırıp eve gönderiyor. Bu çağrı için ödenmesi gereken ücret 2 saatlik 400 TL değil, 4 saatlik 800 TL olur.
Saatlik ücret asgari ücretin altına inemez. 26.12.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre 01.01.2026’dan beri günlük brüt asgari ücret 1.101 TL’dir, bu da 7,5 saatlik iş gününe bölündüğünde saatlik 146,80 TL eder. Sözleşmenizdeki saatlik ücreti bu rakamla karşılaştırın.
Çağrı Üzerine Çalışma Sözleşmesi Örneği
Aşağıdaki metin işçinin haklarını açık yazan bir örnektir. Köşeli parantezli yerleri kendi bilgilerinizle doldurun, işverenin taslağı farklıysa maddeleri bununla karşılaştırın.
ÇAĞRI ÜZERİNE ÇALIŞMAYA DAYALI KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ
Madde 1 – Taraflar
İşveren: [unvan], [adres], SGK işyeri sicil no: […..]
İşçi: [ad soyad], T.C. kimlik no: […..], adres: […..]
Madde 2 – Görev ve iş yeri: İşçi, [iş yeri adresi] adresinde [görev adı] olarak, işverenin ihtiyaç duyduğu zamanlarda yapılacak çağrı üzerine çalışır.
Madde 3 – Çalışma süresi: İşçinin çalışma süresi [haftalık / aylık] […..] saattir. İşçi bu süre içinde çağrılmasa ya da daha az çalıştırılsa da bu sürenin tamamı için ücrete hak kazanır.
Madde 4 – Çağrı usulü: İşveren çağrıyı, çalışılacak günden en az [4] gün önce [kısa mesaj / e-posta / yazılı bildirim] ile yapar. Bu süreye uymayan çağrıya işçinin gelme yükümlülüğü yoktur.
Madde 5 – Günlük süre: Her çağrıda işçi en az [4] saat üst üste çalıştırılır. Bu süreden önce işin bitirilmesi halinde ücret en az [4] saat üzerinden ödenir.
Madde 6 – Ücret: Saatlik brüt ücret […..] TL’dir. Ücret her ayın […..] günü işçinin [banka adı] hesabına yatırılır ve ücret hesap pusulası verilir.
Madde 7 – Fazla çalışma: Kısmi süreli çalışan işçiye fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırılmaz. Madde 3’teki sürenin aşılması tarafların yazılı değişikliğine bağlıdır.
Madde 8 – Süre ve deneme: Sözleşme [başlangıç tarihi] tarihinde başlar ve [belirsiz süreli / belirli süreli, bitiş: …..] olarak kurulmuştur. Deneme süresi [en çok iki ay] olarak uygulanır.
Madde 9 – Diğer haklar: İşçi, salt kısmi süreli çalıştığı için tam süreli emsal işçiden farklı işleme tabi tutulmaz, ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler çalıştığı süreyle orantılı ödenir. Hüküm bulunmayan konularda 4857 sayılı İş Kanunu uygulanır.
[tarih]
İşveren adına: [ad soyad, imza, kaşe]
İşçi: [ad soyad, imza]
İmzadan Önce Çağrı Sözleşmesinde Kontrol Edilecek Maddeler
Taslağı okurken şu sekiz soruyu sırayla sorun. Cevabı “hayır” ya da “belirsiz” olan her madde, imzadan önce yazılı olarak netleştirilmesi gereken bir konudur.
- Sözleşme yazılı mı ve bir nüshası size verilecek mi?
- Haftalık, aylık ya da yıllık saat yazılmış mı, yazılmamışsa 20 saat varsayımını kabul ediyor musunuz?
- Çağrı süresi kaç gün, 4 günden kısaysa bu kısaltmayı gerçekten istiyor musunuz?
- Çağrının hangi kanalla geleceği belli mi (mesaj, e-posta, yazı)?
- Günlük asgari süre yazılı mı, yazılı değilse her çağrının en az 4 saat sayılacağını biliyor musunuz?
- Saatlik brüt ücret 146,80 TL’nin üstünde mi ve ödeme günü yazılı mı?
- Çağrılmadığınız saatler için ücret ödeneceği açıkça yazıyor mu, yoksa “yalnız çalışılan saat ödenir” gibi bir cümle mi var?
- Sözleşmede fazla çalışma onayı ya da “ihtiyaç halinde saat sınırı yoktur” gibi bir kayıt bulunuyor mu?
Yedinci maddedeki gibi “yalnız çalışılan saat ödenir” kaydı, kanunun çalıştırılmasa da ücret doğduğunu söyleyen hükmüyle çatışır. Böyle bir cümleyi imzalamış olmanız, belirlenen sürenin ücretini isteme hakkınızı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Fazla Çalışma Yasağı ile İzin ve Kıdem Hakları
Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiye fazla çalışma yaptırılamaz, fazla sürelerle çalışma da yaptırılamaz.[4] Çağrı sözleşmesi kanunda kısmi süreli sayıldığından bu yasak sizin için de geçerlidir.
İşveren sizi sözleşmedeki saatin üstünde düzenli olarak çağırıyorsa saatleri kendiniz kayıt altına alın. Yargıtay, sözleşmede günde 1 saat yazan bir apartman görevlisinin işin niteliği, keşif ve tanık beyanıyla gerçekte günde 4 saat çalıştığını kabul etmiş, tam süreli çalışma iddiasını ise ispat yükü işçide olduğu için yeterli görmemiştir.[5]
“Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 13. maddesinde kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışan işçilerin izin hakkı bakımından tam süreli işçilere göre farklı bir uygulamaya tâbi olamayacakları açıklanmıştır.” Yargıtay 9. HD, E.2025/6183, K.2025/8129
Aynı karar üç ölçü daha verir. Emsal tam süreli işçinin 45 saatlik çalışmasına göre haftada 30 saat ve altı kararlaştırılan çalışma kısmi süreli sayılır, kıdem tazminatı ve yıllık izin hakkı işe başlamadan itibaren bir yıl dolunca doğar, ihbar öneli de iş ilişkisinin başladığı tarih ile fesih tarihi arasındaki toplam süreye göre belirlenir.
Ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler ise çalıştığınız süreyle orantılı ödenir.[6] Kıdem tazminatının hesabında esas alınan ücret, kısmi süreli çalışma karşılığı aldığınız ücrettir.
Çağrı Üzerine Çalışma Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşçilerin bu sözleşme türünde en çok sorduğu beş konu aşağıda.
Bu yazı genel bilgi verir, kendi sözleşmenizin değerlendirilmesi yerine geçmez. Saatleriniz, ücretiniz ya da çağrı süresi konusunda uyuşmazlık varsa belgelerinizle birlikte bir avukata danışın.