İçeriğe geç
www.iscirehberi.com iscirehbericom
Fazla Mesai

İşçinin 270 Saati Aşan Fazla Mesaisi: Ücret ve İşverenin Cezası

Yayın: Güncelleme:

Bir takvim yılında 270 saati aşan fazla mesai yaptıysanız, aşan saatlerin ücreti de size aittir. İş Kanunu sınırı işverene yasak olarak koyar, ücret hakkınızı kaldırmaz. Aşım işvereni idari para cezası riskine sokar, ama bu ceza alacağınıza dönüşmez ve alacağı ayrıca istemeniz gerekir.

Sınır işçinin şahsına bağlıdır; yarım saatten kısa uzamalar yarım saat, yarım saati aşanlar bir saat sayılır ve yıl dolmadan işe giriş ya da çıkışta sınır çalışılan aya göre küçülür. Aşan her saat için de normal saat ücretinin yüzde 50 fazlası ödenir; ödenmezse önce arabulucuya başvurulur, ardından iş mahkemesinde dava açılır.

İçindekiler7 başlık
  1. 270 Saat Sınırının Sayılma Biçimi
  2. Aşan Saatlerin Ücreti
  3. İşverene Kesilebilecek İdari Para Cezası
  4. Alacağı İsteme Sırası
  5. Aylık Sayaç ve Kayıt Düzeni
  6. Altı Adımlık Kontrol Listesi
  7. Yıllık 270 Saat Aşımı Hakkında Sık Sorulan Sorular

270 Saat Sınırının Sayılma Biçimi

Kanun, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağını söyler.[1] Yönetmelik bu sınırın işyerine ya da yürütülen işe değil, işçinin şahsına bağlı olduğunu ekler.[2] Aynı işyerinde çalışan iki işçinin sayacı ayrı işler.

Hesapta yarım saatten kısa süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler bir saat sayılır. Örneğin 40 dakikalık bir uzama sayaca 1 saat, 20 dakikalık uzama 30 dakika olarak yazılır.[3]

Yıl dolmadan işe girdiyseniz ya da ayrıldıysanız sınır çalışılan aya göre küçülür. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, sözleşmedeki ücrete dahil kaydını denetlerken sınırın çalışılan süreye göre orantılanacağını göstermiş, örnek olarak 10 ay 18 günlük çalışma için 270 × 10,6 / 12 işlemiyle yaklaşık 238,5 saati vermiştir.[4]

Aşan Saatlerin Ücreti

Kanun fazla çalışmanın her saati için normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasını öngörür.[5] Yönetmelik de işlemiş fazla çalışma ücretlerinin normal ücretle birlikte ödenmesini ve bordroda açıkça gösterilmesini ister.[6] Bu iki hükümde 270 saatten sonra ücretin düşeceğine dair bir cümle yoktur.

İşçinin yazılı onayı da sınırı büyütmez. Onay işverene 270 saatin üzerinde çalıştırma yetkisi vermez, ama aşan saatler yapıldıysa karşılığı yine ödenir.

Somut bir örnek: brüt aylık ücretiniz 45.000 TL olsun. Saat ücreti 45.000 / 225 = 200 TL, zamlı fazla mesai saati 300 TL eder.

Durum Hesap Brüt tutar
Yıl içinde kayıtlı fazla mesai 340 saat, işveren yalnız ilk 270 saati ödedi 70 saat × 300 TL 21.000 TL
Aynı 340 saatin hiçbiri ödenmedi 340 saat × 300 TL 102.000 TL
Ödenen kısım (bordroda görünen) 270 saat × 300 TL 81.000 TL

Tutarlar brüttür, vergi ve sigorta kesintisi bu hesaba girmez. Ücretiniz primli ya da yemek, yol gibi yan ödemeli ise saat ücreti giydirilmiş ücretten çıkar.

Ücrete Dahil Kaydı Varsa

Sözleşmede fazla mesainin ücrete dahil olduğu yazıyorsa ilk 270 saat bu ücretle ödenmiş sayılabilir. Yargıtay bu durumda ispatlanan fazla çalışmadan yıllık 270 saati, yani haftalık yaklaşık 5,2 saati mahsup eder.[7] Kaydın geçerli olup olmadığı ayrı bir sorudur, bu yazının konusu kaydın bulunmadığı ya da geçersiz olduğu durumdur.

270 saat sınırı nasıl sayılır

İşverene Kesilebilecek İdari Para Cezası

İş Kanunu fazla çalışma ücretini ödemeyen, hak edilen serbest zamanı altı ay içinde kullandırmayan ve fazla saatler için işçinin onayını almayan işverene her işçi için idari para cezası öngörür.[8] Bakanlığın 2026 tablosunda bu ceza işçi başına 4.815 TL’dir.[9]

Çalışma sürelerine ilişkin m.63 ve yönetmelik hükümlerine aykırılık ise m.104 kapsamındadır ve aynı tabloda 26.620 TL olarak yer alır.[10] Tabloda 270 saat aşımına özgü ayrı bir satır yoktur, bu yüzden aşımda müfettişin hangi hükmü uygulayacağını kesin söylemek mümkün değildir.

Ceza devlete gider. İşverenin ceza ödemesi sizin fazla mesai alacağınızı karşılamaz.

Alacağı İsteme Sırası

  1. Sayacınızdan yıllık toplamı ve aşan saati çıkarın, zamlı saat ücretiyle çarpın.
  2. İsterseniz işverene yazılı olarak ödeme çağrısı yapın ve gönderi kanıtını saklayın.
  3. Ödenmezse arabulucuya başvurun, işçi alacağı davalarında arabuluculuk dava şartıdır.[11]
  4. Anlaşma olmazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesine dava açın.

Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.[12] İş müfettişliğine şikayet bu yolun yerine geçmez, yalnız denetimi başlatır ve ücret tahsil etmez.

Sözleşme sürerken de alacağınızı isteyebilirsiniz. Ücreti kanuna ve sözleşmeye uygun hesaplanmayan ya da ödenmeyen işçi, sözleşmeyi haklı nedenle feshetme yoluna da sahiptir.[13] Bu yola başvurmadan önce fesih sonuçlarını ayrıca tartın.

Aşımda alacağı isteme sırası

Aylık Sayaç ve Kayıt Düzeni

İşveren fazla çalışma yaptırdığı işçilerin çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenlemek ve imzalı nüshasını özlük dosyasında saklamak zorundadır.[14] Bu belgeyi dava öncesinde yazılı olarak istemeniz, kayıtların varlığını netleştirir.

Kendi sayacınızı şu sütunlarla tutun.

Ay O ay fazla çalışma (saat) Yıl başından toplam 270’e kalan
Ocak 30 30 240
Şubat 28 58 212
Mart 35 93 177
Devamı … … …

Ayda ortalama 22,5 saat sınırın düz çizgisidir. Üçüncü ayın sonunda toplam 67,5 saati geçtiyseniz tempo yıl sonunda aşıma gidiyor demektir.

Kayıt tutulmayan dönemleri başka bir dönemle kıyaslayarak hesaplatmak mümkün olmaz. Yargıtay, fazla çalışmanın ispatının işçide olduğunu ve kayıt bulunmayan dönemin kayıtlı döneme benzetilerek hesaplanamayacağını belirtmiştir.[15] Aynı kararda e-posta ve bilgisayar açılış kapanış kayıtları, tanık beyanıyla birlikte delil olarak değerlendirilmiştir.

Altı Adımlık Kontrol Listesi

  1. Yıl içindeki fazla çalışma saatlerinizi ay ay yazın, yarım saat yuvarlamasını uygulayın.
  2. Bordroda fazla mesai satırının saatini ve tutarını toplayın.
  3. Kayıtlı saat ile bordroda ödenen saati karşılaştırın.
  4. Sözleşmede ücrete dahil kaydı olup olmadığına bakın.
  5. Aşan saati zamlı saat ücretiyle çarpıp brüt tutarı çıkarın.
  6. Delilleri (kayıt, e-posta, mesaj, tanık adı) tarihleriyle bir klasörde toplayın.

Yıllık 270 Saat Aşımı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı genel bilgi içindir, dosyanızdaki belgelere göre sonuç değişebilir. Tutarı büyük bir alacak söz konusuysa belgelerinizle bir iş hukuku avukatına danışın.

Kaynaklar

  1. 4857 sayılı İş Kanunu m.41/8. ↩
  2. İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.5. ↩
  3. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.5/2. ↩
  4. Yargıtay 9. HD, E.2026/1116 K.2026/3241, 15.04.2026. ↩
  5. 4857 sayılı İş Kanunu m.41/2. ↩
  6. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.10. ↩
  7. Yargıtay 9. HD, E.2025/2642 K.2025/3432, 16.04.2025. ↩
  8. 4857 sayılı İş Kanunu m.102/c. ↩
  9. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 4857 Sayılı İş Kanunu 2026 Yılı İdari Para Cezaları tablosu (m.102/c). ↩
  10. 4857 sayılı İş Kanunu m.104 ve Bakanlığın 2026 yılı idari para cezaları tablosu. ↩
  11. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1. ↩
  12. 4857 sayılı İş Kanunu m.32, son fıkra. ↩
  13. 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e. ↩
  14. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.10. ↩
  15. Yargıtay 9. HD, E.2025/2642 K.2025/3432, 16.04.2025. ↩
  16. 4857 sayılı İş Kanunu m.41/4 ve m.41/5. ↩