Yıllık izinde rapor aldıysanız raporlu günlerin izin hakkınızdan düşülmemesini isteyebilirsiniz, ancak bunun için raporu izin bitmeden işverene ulaştırmanız önerilir. Kanun hastalık izinlerinin yıllık izne mahsup edilemeyeceğini söyler.[1]
Kanun izin süresinin rapor kadar kendiliğinden uzayacağını söylemez; uzatma işverenin onayına bağlıdır, onay yoksa planlanan işbaşı gününde işe dönülür. İzin ücretini işveren, rapor parasını SGK öder; hastalık ödeneği raporun üçüncü gününden başlar ve izin kaydındaki hatalı gün yazılı itirazla düzeltilir.
İçindekiler7 başlık
İzin Sırasında Alınan Raporun Hukuki Dayanağı
İş Kanunu, izin sırasında hastalanan işçi için ayrı bir madde içermez. Dayanak, hastalık izinlerinin yıllık izne mahsup edilemeyeceğini söyleyen genel kuraldır. Bu kural ve iznin dinlenme amacı birlikte okununca, raporlu günlerin yıllık izin sayılmaması gerektiği sonucuna varılır.
Açık bir hüküm olmadığı için işverenler bu konuda farklı davranabiliyor. Bazı işyerleri raporu gördüğü anda izin kaydını düzeltir, bazıları “izin zaten başlamıştı” diyerek raporu dikkate almaz. Sizin elinizdeki en güçlü araç, raporun tarihli bir bildirimle işverene ulaştığını gösterebilmektir.
Kanun izin süresinin rapor kadar kendiliğinden uzayacağını da söylemez. İznin ne zaman kullanılacağını belirleme yetkisi işverendedir, işçinin istediği tarih işvereni bağlamaz.[2]
Hangi Raporun Hesaba Katıldığı
Raporun SGK tarafından yetkilendirilmiş bir hekim ya da sağlık kurulundan alınmış olması gerekir.[3] Raporu veren kurumun bu yetkiye sahip olup olmadığını SGK ya da işyeri hekiminden teyit edin; devlet hastanesi, aile hekimi ve SGK ile anlaşmalı özel hastanelerden alınan raporlar uygulamada kabul edilir. İzni başka bir şehirde geçiriyorsanız raporu orada almanız sorun değildir, kanun yer şartı koymaz.
Raporun türüne de bakın. “Çalışır” kaydı olan ya da yalnız tedavi önerisi içeren bir belge istirahat raporu değildir ve izin günlerini etkilemez.
İşverene Bildirim ve Belge Sırası
Raporu aldığınız gün işverene haber vermeniz, sonradan çıkabilecek tartışmaların çoğunu baştan kapatır. Bildirim için kanunda bir süre ya da biçim yok, ama sözlü haber ispatta zayıf kalır. Şu sırayı izleyin.
- Raporun bir örneğini ya da fotoğrafını alın. E-rapor sisteme düşse bile kendi kopyanız olsun.
- Aynı gün insan kaynaklarına ya da amirinize yazılı mesaj, e-posta veya kurumsal sistem üzerinden bildirin. Mesajda rapor başlangıç ve bitiş tarihini yazın.
- Raporlu günlerin yıllık izinden düşülmemesini aynı mesajda açıkça isteyin.
- Raporda kontrol muayenesi tarihi varsa o gün muayeneye gidin ve sonucu yine yazılı olarak iletin.
- Rapor bitince işbaşı tarihinizi işverenle yazılı olarak teyit edin.
Son adım çoğu zaman atlanır. İzin bitiş tarihi geçmiş ve rapor da bitmişse ilk iş gününde işe gitmezseniz, devamsızlık tutanağı tutulabilir. Kanun, haklı sebep olmadan ardı ardına iki iş günü işe gelmemeyi işverene derhal fesih hakkı veren haller arasında sayar.[4]
Raporlu Günlerin İzin Hakkından Düşülmemesi: Gün Hesabı
Raporun izne etkisini görmek için iki ihtimali ayrı ayrı hesaplamak gerekir. Örnekte işçinin 14 günlük izni pazartesi başlıyor, hafta tatili pazar, cumartesi iş günü. İznin 4. günü olan perşembe 5 günlük istirahat raporu alıyor, rapor pazartesi bitiyor.
| Kalem | Gün |
|---|---|
| Rapordan önce kullanılan izin | 3 iş günü |
| Raporun 5 gününe denk gelen iş günü (pazar hariç) | 4 gün |
| Rapor sonrası, ilk planlanan bitişe kadar kullanılan izin | 7 iş günü |
| Kullanılmış sayılan izin | 10 gün |
| Hakkınızda kalan izin | 4 gün |
Birinci ihtimalde işveren bitiş tarihini değiştirmez. İşçi planlanan günde, üçüncü haftanın çarşambası işe döner ve 4 günü sonra kullanmak üzere hakkında tutar.
İkinci ihtimalde taraflar izni uzatmayı kabul eder. Kalan 11 gün rapor bitiminden sonraki salı başlar, ilk plandaki bitişle aynı haftanın cumartesi günü biter ve işçi pazartesi işbaşı yapar. Bu uzatma işverenin onayına bağlıdır, tek başına karar verip izne devam etmeniz devamsızlık riski doğurur.
Kalan günleri ayrı bir dönem olarak kullanacaksanız bölme kuralını hatırlayın. Yıllık izin ancak tarafların anlaşmasıyla bölünebilir ve bölümlerden biri 10 günden az olamaz.[5]
Rapor Parası ve İzin Ücretinin Ayrımı
İzin ücreti işverenin, rapor parası SGK’nın ödemesidir. Kanun izin ücretinin izne çıkmadan önce peşin ya da avans olarak ödenmesini ister.[6] Rapor parasının resmi adı geçici iş göremezlik ödeneğidir ve işverenin izin ücretiyle karıştırılmamalıdır.
Hastalık raporunda SGK ödemesi raporun üçüncü gününden başlar ve rapordan önceki bir yılda en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olmasını gerektirir.[7] Ödenek, ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısıdır.[8] Örnekteki 5 günlük raporun son 3 günü için ödenek çıkar, araya giren pazar da bu ölçüyle ödenir.[9]
Aylık ücretle çalışıyorsanız SGK’nın hastalık için ödediği tutar aylık ücretinizden mahsup edilir.[10] Böylece aynı gün için hem tam ücret hem ödenek almış olmazsınız. İlk iki günün ücretinin ödenip ödenmeyeceği ise iş sözleşmenize ya da varsa toplu iş sözleşmesine bakılarak anlaşılır, kanunda işverene bu yönde bir yükümlülük yazılmamıştır.
Ödeneğin hesabınıza geçmesi için işverenin, istirahat süresinde çalışmadığınızı SGK sistemine bildirmesi gerekir; bu uygulama SGK işleyişinden gelir, kanun maddesine dayandırılmamıştır. Bu bildirim yapılmadıkça ödeme bekler. İzin sırasında rapor aldığınızda işverenin bu bildirimi “zaten izindeydi” düşüncesiyle atlamaması için bordro sorumlusuna ayrıca hatırlatma yapın.
Rapor Sonrası İzin Kaydının Kontrolü
İzin kayıt belgesi işverenin tutmak zorunda olduğu bir belgedir.[11] Rapordan sonra ilk iş gününüzde bu kaydın size ait sayfasını görmek isteyin ve kullanılmış yazılan gün sayısını kontrol edin.
Kayıtta raporlu günler izin olarak yazılmışsa itirazınızı tarih belirterek yazılı yapın ve rapor örneğini ekleyin. İtiraz sonuçsuz kalırsa kullanılmayan gün, sözleşme sona erdiğinde izin ücreti alacağı olarak gündeme gelir. O aşamada bu yazışmalar ispat aracınız olur.
Rapor uzun sürdüyse izin hak edişinizi de düşünün. Hastalık nedeniyle işe gidilemeyen günler, kanundaki sınırı aşmadıkça bir sonraki izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır.[12]
Yıllık İzinde Rapor Hakkında Sorular
İzin sırasında hastalanan işçilerin en sık sorduğu sorular şunlar.
Bu yazı genel bilgi verir, sizin izin kaydınızı ya da raporunuzu değerlendirmez. İşverenle uyuşmazlık çıktıysa belgelerinizle bir avukattan görüş alın.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.56/4; Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.6/4 ↩
- Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.8/2 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.18/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-g ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.56/3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.57/1 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.18/1-b ↩
- 5510 sayılı Kanun m.18/3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.48/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.48/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.56/6 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.55/a ↩