Bedelli askerlik gerekçesiyle işten çıkarıldıysanız ilk iş fesih bildiriminin tebliğ tarihini yazıp bir aylık süreyi saymaktır. İşyeri en az 30 işçiliyse ve kıdeminiz altı ayı geçtiyse, işe dönmek için bir ay içinde arabuluculuk başvurusu yaparsınız. Bu iki şart yoksa elinizde ihbar ve kıdem tazminatı kalır.[1]
Kanun bedelli askerliği iş sözleşmesini bitiren bir sebep saymaz ve mahkemede geçerli sebebi işveren gösterir; fesih yazısında başka bir gerekçe varsa asıl sebebin bedelli olduğunu yazışmalarla sizin göstermeniz gerekir. Arabuluculukta anlaşılamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır, eğitimden sonra işe dönmek için de iki ay içinde yazılı başvuru yapılır.
İçindekiler8 başlık
İlk Yedi Günün Sırası
Sürenin başlangıcı fesih bildiriminin size ulaştığı gündür, yazının üzerindeki tarih değil. Elden imzayla aldıysanız imza günü, iadeli taahhütlü mektupla geldiyse PTT tebliğ günü esas alınır.
| Gün | Yapılacak | Neden |
|---|---|---|
| 1 | Fesih yazısının fotoğrafını çekin, zarfı ve tebliğ tarihini saklayın | Bir aylık süre bu tarihten başlar |
| 1-2 | Bedelli tebliğ belgesini e-Devlet’ten alın, kaydedin | Feshin gerçek sebebini gösteren ana belge |
| 2-3 | İşverenle yazışmaları (mesaj, e-posta) tarihli olarak dışa aktarın | Sebebin bedelli olduğunu gösterir |
| 3-4 | SGK hizmet dökümünü ve çıkış kodunu kontrol edin | Kıdem ve işsizlik ödeneği buna bağlıdır |
| 5-7 | Ücret bordrolarını ve banka dökümünü toplayın | Tazminat hesabının tabanı |
Hiçbir belgeyi, kalan alacak yazısını ya da ibraname metnini okumadan imzalamayın. İmzaladığınız ödeme belgesi sonradan “bütün haklarımı aldım” anlamına gelebilir.
Hangi Hakkı Ne Zaman İstersiniz
Hangi yolun açık olduğunu üç şey belirler: işyerindeki işçi sayısı, kıdeminiz ve sözleşmenizin süresi. Bedelli askerlikte yükümlülük bir aylık temel eğitimle tamamlanır, kanunda bu sürenin iş sözleşmesini sona erdireceğine dair bir hüküm yoktur.[2]
| Durumunuz | İstenebilecek hak |
|---|---|
| 30+ işçi, 6 ay+ kıdem, belirsiz süreli sözleşme | İşe iade, olmazsa 4-8 aylık ücret tazminatı ve en çok 4 aylık boşta geçen süre ücreti |
| 30+ işçi, 6 aydan az kıdem | İhbar tazminatı, kıdem tazminatı için en az 1 yıl gerekir |
| 30’dan az işçi | İhbar tazminatı, 1 yıl kıdem varsa kıdem tazminatı |
Kanunun “geçerli sebep sayılmayan haller” listesinde askerlik yazmaz ama liste “özellikle” sözcüğüyle açıktır, yani sayılanlarla sınırlı kalmaz.[3] Mahkemede geçerli sebebi işveren gösterir. Fesih yazısında başka bir gerekçe yazıyorsa ama asıl nedenin bedelli olduğunu düşünüyorsanız, bunu sizin kanıtlamanız gerekir. Tebliğ tarihine yakınlık ve mesajlar bu yüzden önemlidir.[4]
Rakamlı Örnek
Üç yıldan fazla (örneğin 3 yıl 2 ay) çalışan, aylık brüt ücreti 40.000 TL olan ve bedelli tebliğinden sonra yazılı fesih alan bir işçiyi düşünün. Tutarlar brüttür, bordro ve vergi kesintileri ayrıca hesaplanır. Askerlik nedeniyle işten ayrılmanın kıdem tarafı ise farklı işler; onu askere giderken ayrılma yazısında ele aldık.
| Kalem | Hesap | Tutar (brüt) |
|---|---|---|
| İhbar tazminatı | 40.000 / 30 x 56 gün (8 hafta) | 74.666,67 TL |
| Kıdem tazminatı | 40.000 x 3 yıl 2 ay (3 + 2/12) | 126.666,67 TL |
| İşe başlatmama tazminatı (işe iade kazanılırsa) | 40.000 x 4 ile 8 ay | 160.000 – 320.000 TL |
| Boşta geçen süre | 40.000 x en çok 4 ay | en çok 160.000 TL |
Kıdem tavanı 01.07.2026 – 31.12.2026 döneminde 73.729,87 TL’dir ve örnekteki ücret bunun altında kaldığı için tamamı hesaba girer. Tavan her dönem değiştiği için güncelini kontrol edin. Dava kazanılıp işe başlanırsa, daha önce ödenen kıdem ve ihbar tutarı işe başlatmama tazminatından düşülür.[5]
Arabulucuya Başvuru Kontrol Listesi
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi not edildi, bir aylık süre takvime yazıldı.
- Başvuru işe iade talebiyle yapılacak, bu talep için bir aylık süre geçerlidir.
- İşyerindeki işçi sayısını gösteren belge ya da tanık bilgisi bulundu.
- Bedelli tebliğ belgesi, yazışmalar ve fesih yazısı dosyada.
- Son üç aylık bordro ve SGK hizmet dökümü dosyada.
Görüşmede uzlaşılamazsa arabulucunun son tutanağından sonra iki hafta içinde iş mahkemesine gidilir.[6] İki süreden biri kaçarsa işe iade yolu kapanır.
İşsizlik Ödeneği Başvurusu
İşverenin feshiyle işsiz kalan ve prim şartlarını sağlayan işçi İŞKUR’a başvurarak işsizlik ödeneği alabilir. Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün çalışmış olmak ve son üç yıl içinde en az 600 gün prim ödenmiş olmak gerekir.[7]
Fesih sebebinin işverenden kaynaklandığını gösteren çıkış kodu başvuru için önemlidir. Askerlik dönüşünde işe alınmama ise başka bir uyuşmazlıktır; başvuru ve tazminat adımları ayrıca yazıldı. Hizmet dökümünde kodu kontrol edin, yanlışsa işverenden düzeltmesini yazılı isteyin.
Eğitimden Sonra İşe Dönmek İsterseniz
Bedelli eğitimi bittikten sonra eski işinize dönmek isterseniz iki ay içinde yazılı başvuruda bulunun. İş Kanunu m.31’e göre askeri ödev nedeniyle işinden ayrılan işçi, ödevin bitiminden başlayarak iki ay içinde başvurursa işveren boş yer varsa onu işe almak, yoksa boşalacak ilk işe almak zorundadır. Almazsa üç aylık ücret tutarında tazminat ödenir.[8]
Bedelli eğitiminin bu hükme girip girmediği kanun metninden net okunmuyor; madde ayrıca “işinden ayrılan” işçiyi düzenlediği için işverence feshedilen işçiye uygulanması da tartışmalıdır. Hükmü yorumlayan Hukuk Genel Kurulu kararı (E.2015/1608 K.2018/448) yalnızca “herhangi bir askeri ödev” ve yeni sözleşme yükümlülüğü üzerinde durmuştur. Bu yüzden başvurunuzu iadeli taahhütlü mektup ya da noter ihtarnamesiyle yapıp tarihini belgeleyin, yorum tartışması çıkarsa elinizde kayıt olsun.
Sık Yapılan Hatalar
Aşağıdaki hatalar dosyalarda en sık görülenlerdir ve hepsi önlenebilir.
- Süreyi fesih yazısının tarihinden değil, kendi tarihinizden saymak.
- İşverenle yalnız telefonda konuşup hiçbir yazılı kayıt bırakmamak.
- Ödenen kıdem tazminatını “işe iade hakkından vazgeçme” sanmak ya da tersini.
- Fesih yazısında bedelli yazmıyorsa yazışmaları saklamamak, çünkü asıl sebebi gösteren onlardır.
- İbranameyi okumadan imzalamak.
Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgidir. Kıdeminiz, işyeri büyüklüğünüz ve belgeleriniz sonucu değiştirdiği için dosyanızı bir avukata gösterin.