Destekten yoksun kalma tazminatı, birinin ölümü yüzünden onun geliriyle geçinen yakınlarının uğradığı maddi kaybı, ölüme sebep olandan isteyebildiği paradır. Hak mirastan değil destek ilişkisinden doğar, tutarı da ölenin geliri, sizin payınız ve sorumlunun kusuru belirler.[1]
Destek sayılmak için akrabalık değil, ölenin geçiminize düzenli ve fiilen katkı yapması ve ölüm yüzünden alıştığınız yaşam düzeyinin altına düşmeniz aranır. Dava, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl içinde açılmalıdır; trafik kazasında önce sigortacıya yazılı başvuru gerekir ve dava açmayan hak sahibinin payı da hesapta ayrılır.
İçindekiler9 başlık
Tazminatın Dayanağı ve Muhatabı
Kanun ölüm halinde uğranılan zararları üç başlıkta sayar: cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmediyse tedavi giderleri ile kazanç kaybı ve ölenin desteğinden yoksun kalanların zararı.[2] Bu sayfanın konusu üçüncü başlıktır.
Kime başvuracağınız ölümün nedenine göre değişir. Trafik kazasında sürücü, aracın işleteni ve zorunlu sigortacı, iş kazasında işveren, diğer haksız fiillerde olayı doğuran kişi muhatap olur. Kimin ne ölçüde kusurlu olduğunu çoğunlukla ceza dosyasındaki bilirkişi raporu gösterir.
Destek tazminatı ölenin yaşasaydı size vereceği yardımın karşılığıdır. Yakınlarının acısı için kanun ayrı bir kalem tanır, o da manevi tazminattır.[3]
Destek Sayılmanın Ölçüleri
Yargıtay’a göre destek, akrabalığa ya da nafaka borcuna bağlı değildir. Ölenin düzenli ve fiilen geçiminize katkı yapması, o sağ olsaydı yakın gelecekte de bunu sürdürecek olması yeterlidir.[4]
İkinci ölçü ihtiyaçtır. Ölüm yüzünden alıştığınız yaşam düzeyinin altına düşmüş olmanız gerekir.
Bir dosyada ölen kadınla yıllarca resmi nikah olmadan yaşayan erkek tazminat istemişti. Erkeğin ölüm tarihinde başka biriyle resmi nikahlı olduğu ve olaydan sonra da onunla yaşamaya devam ettiği görüldü, Daire çoğunluğu bakım ihtiyacından yoksun kalmadığına karar verdi ve bu kişiye tazminat verilmesini bozdu.[5]
Birlikte yaşamak tek başına yetmez. Destek ilişkisini ve ihtiyacınızı belgeyle göstermeniz gerekir.
| Kişi | Durum | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Eş | Çoğu dosyada hak sahibidir | Ölenle birlikte yaşam ve kendi gelir durumunuz belgelenir |
| Çocuk | Hak sahibidir | Destek süresi çocuğun yaşına ve eğitimine göre hesaplanır |
| Anne ve baba | Ölenin yardımı varsa hak sahibidir | Ölenle ilişki ve kendi gelirleriniz belgelenir |
| Üvey baba, üvey anne, diğer yakınlar | Destek ilişkisi ispatlanırsa hak sahibidir | Üvey babaya pay ayrılması bir kararda doğru bulundu[6] |
| Resmi nikahı olmayan eş | Destek fiilen varsa mümkündür | Başka bir resmi evlilik varsa ihtiyaç şartı tartışılır |
İlk Haftalarda Atılacak Adımlar
Tazminat davasının sonucu çoğu zaman ilk haftalarda toplanan belgelere bağlı çıkar. Aşağıdaki sıra, kaybedilmesi en kolay olan belgeden başlıyor.
- Cenaze giderlerini belgeleyin. Fatura ve makbuzların sizin adınıza kesilmesini isteyin, çünkü cenaze giderleri de ölümden doğan zarar kalemidir.[7]
- Olay dosyasını edinin. Kaza tutanağını, savcılık dosya numarasını ve bilirkişi raporlarını isteyin, kusur oranı buradan çıkar.
- Trafik kazasıysa sigortacıya yazılı başvurun. Zorunlu sigortanın sınırları içindeki talepte dava açmadan önce yazılı başvuru gerekir. Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır.[8]
- SGK’ya ayrıca başvurun. Ölüm geliri ya da aylığı ayrı bir haktır ve sorumludan alacağınız tazminatı doğrudan ortadan kaldırmaz.
- Ölenin gelirini kanıtlayan belgeleri toplayın. Bordro, hizmet dökümü, vergi kaydı ve banka hareketleri hesabın temelidir.
- Süreleri takvime yazın. İki ve on yıllık süreler aşağıda anlatılıyor.
Belge Kontrol Listesi
Her belgenin hesapta tuttuğu yer farklıdır. Tablodaki ilk üç satır hak sahipliğini, sonrakiler tutarı gösterir.
| Belge | Ne gösterir | Nereden alınır |
|---|---|---|
| Vukuatlı nüfus kayıt örneği | Eş, çocuk, anne baba bağı | e-Devlet ya da nüfus müdürlüğü |
| İkametgah belgesi | Ölenle aynı adreste yaşam | e-Devlet |
| Havale dekontu, kira ve fatura ödemeleri | Fiilen yapılan yardım | Banka |
| Bordro ve SGK hizmet dökümü | Ölenin geliri | İşveren, e-Devlet |
| Vergi kaydı ya da esnaf belgesi | Serbest çalışan ölenin kazancı | Vergi dairesi, oda |
| Kendi gelir belgeleriniz | Ölümden sonraki ihtiyaç | SGK, banka, vergi dairesi |
| Cenaze gideri faturaları | Cenaze gideri alacağı | Mezarlık, cenaze hizmeti |
| Kaza tutanağı ve kusur raporu | Sorumlunun kusur oranı | Savcılık, mahkeme dosyası |
Ölenin geliri belgesizse ya da bordroda düşük görünüyorsa gerçek kazanç tanık ve emsal ücretle de tartışılır. Bu yüzden belge bulamasanız bile elinizdeki izleri saklayın.
Hak Sahiplerine Düşen Paylar
Tazminat hesabı ölenin gelirinin kimler arasında paylaşıldığını varsayarak yapılır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin yerleşik uygulamasına göre ölen ile eş ikişer, her çocuk, anne ve baba birer pay alır.[9]
Aşağıdaki tablo her 100 liralık gelirin bu kurala göre nasıl dağıldığını gösteriyor. Rakamlar varsayımsaldır ve gerçek dosyada bilirkişi hesabı belirleyicidir.
| Aile durumu | Ölenin kendi payı | Eş | Her çocuk | Anne ve baba (her biri) |
|---|---|---|---|---|
| Eş var, çocuk yok (anne baba sağ olsa da) | %50 | %50 | – | – |
| Eş ve 2 çocuk | %33,33 | %33,33 | %16,67 | – |
| Eş, 2 çocuk, anne ve baba | %25 | %25 | %12,5 | %12,5 |
Aynı kararda Daire, hak sahiplerinden biri dava açmasa bile onun payının hesapta ayrıldığını belirtti. Bir trafik kazasında öz babanın dava etmemesine rağmen payı ayrılmadan yapılan hesabı hatalı buldu ve kararı bozdu.[10]
Yani kararda olduğu gibi, dava açmayan hak sahibinin payı da hesapta ayrılır. Dava açmadan önce hak sahibi kişilerin tamamını çıkarın.
Dava Süresi: İki Yıl ve On Yıl
Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yılda, her halde fiilden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar.[11] Fiil ceza kanununda daha uzun süreli bir suçsa ceza zamanaşımı uygulanır.
Taksirle öldürmenin cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir ve beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda ceza davası zamanaşımı on beş yıldır.[12] Yine de hangi sürenin işleyeceği olaya göre değişir, güvenli yol iki yıl dolmadan dava açmaktır.
Ceza dosyasının bitmesini beklemek zorunda değilsiniz. Hukuk hakimi, ceza hakiminin kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir.[13]
SGK Ödemeleri, Faiz ve Ön Ödemeler
Kanun, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin tazminattan düşülemeyeceğini yazar.[14] Bu hükümden çıkan sonuca göre düşülecek kısım, SGK’nın sorumluya rücu edebildiği kısımla sınırlı kalır; bunu bilirkişi hesaplar.
31.07.2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun, TBK m.55’e iki fıkra ekledi. Kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, bilinmeyen döneme karar tarihinden faiz işler ve tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel tazminattan oransal olarak mahsup edilir.[15]
Bu fıkralar yalnız yürürlük tarihinden sonra meydana gelen olaylara uygulanır, önceki olaylarda eski hüküm sürer.[16] Sorumludan para alırsanız dekontta ya da yazılı belgede bunun neye karşılık ödendiğini bırakın.
Dava sürerken de para talep edebilirsiniz. İddianızın haklılığını gösteren inandırıcı kanıt sunar ve ekonomik durumunuz gerektirirse hakim, istem üzerine geçici ödeme kararı verebilir.[17]
Dava Açarken Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonuç | Ne yapılmalı |
|---|---|---|
| Dava açmayan hak sahibini hesaba katmamak | Pay yanlış çıkar, karar bozulabilir | Bütün hak sahiplerini baştan listeleyin |
| Destek ilişkisini belgelememek | Talep ret edilebilir | Havale, adres ve tanık delillerini toplayın |
| Trafik kazasında sigortacıya yazılı başvurmamak | Dava açmadan önce aranan başvuru eksik kalır | Önce yazılı başvurun, 15 günü bekleyin |
| Alacağın bir kısmını dava edip artırmayı unutmak | Kalan kısım için yeni dava gerekir | Tahkikat bitene kadar bir defa artırın |
Alacağın yalnız bir kısmı dava edildiyse talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Artırılan kısım için zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.[18]
Sık Sorulan Sorular
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve her dosyada destek ilişkisi, kusur oranı ve gelir belgeleri sonucu değiştirir. Süre işlerken karar vermek zorunda kalmamak için belgelerinizle bir avukata danışmanız yerinde olur.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.53/3 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.53 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.56/2 ↩
- Y. 3. HD E.2025/5267 K.2026/2921, 11.05.2026 ↩
- Y. 3. HD E.2025/5267 K.2026/2921, 11.05.2026, oy çokluğuyla; kararda karşı oy var ↩
- Y. 4. HD E.2022/13859 K.2025/16479, 09.12.2025 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.53/1 ↩
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97 ↩
- Y. 4. HD E.2022/13859 K.2025/16479, 09.12.2025 ↩
- Y. 4. HD E.2022/13859 K.2025/16479, 09.12.2025, oybirliğiyle ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72/1 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.85/1 ve m.66/1-d ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74/2 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.55/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.55 (7589 sayılı Kanun m.18 ile eklenen fıkralar) ↩
- 7589 sayılı Kanun geçici m.1/9 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.76/1 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109/4 ↩