Bakıcı İş Sözleşmesi Örneği: Görev, Saat, İzin ve Sigorta Maddeleri

Bakıcı iş sözleşmesi örneği arıyorsanız ilk bilmeniz gereken şu: bir aile sizi evinde çocuk, yaşlı ya da hasta bakımı için doğrudan çalıştırıyorsa ilişkiniz kural olarak ev hizmeti sayılır ve İş Kanunu yerine Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır.^[1] Bu sözleşme için kanun yazılı şekil aramaz, sözlü anlaşma da geçerlidir.^[2] Yine de bir uyuşmazlıkta hangi işi, hangi saatlerde, kaç günde yaptığınızı gösteren tek belge yazılı sözleşme olur.

Bakıcı bazı hakları sözleşmeye yazılmasa da kanundan alır: her hafta bir tam gün tatil, normal sürenin üstündeki çalışmaya en az yüzde elli zam ve bir yılını dolduranlara en az iki hafta ücretli izin. Aynı kişi yanında ayda 10 gün ve daha fazla çalışan bakıcı tam sigortalı sayılır. Borçlar Kanunu’na tabi bakıcı için kıdem tazminatı öngörülmediğinden, ayrılık ödemesi isteniyorsa sözleşmeye açıkça yazılmalıdır.

Bakıcının Tabi Olduğu Kanun ve Görev Listesinin Önemi

Evde bakım işinde hangi kuralların uygulanacağını işin fiili düzeni belirler, sözleşmeye konan başlık değil. Bakılan kişinin ihtiyacı, yaptığınız işler ve ayda kaç gün çalıştığınız hem sigortanızı hem tazminat haklarınızı etkiler.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025 yılında, yatılı bakıcı olarak çalıştığını ileri süren bir kişinin hizmet tespiti davasında verilen kabul kararını bozdu.^[3]

Daire, mahkemenin bakıcının hangi işleri yaptığını, hasta yakına hangi tarihlerde ve ne düzeyde baktığını, başka evlere temizliğe gidip gitmediğini ve çalışmanın kısmi süreli olup olmadığını araştırması gerektiğini söyledi. Aynı kararda Hukuk Genel Kurulu’nun daha önceki tanımı aktarıldı ve çocuk bakıcısı ev hizmeti çalışanları arasında sayıldı.

Sözleşmede görevlerin, günlerin ve saatlerin tek tek yazılması bu yüzden önemlidir. Yıllar sonra tanıkların hatırlayamadığı ayrıntıyı imzalı metin gösterir.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, evde hastaya bakan hemşire ve çocuk eğiticisi gibi kişilerin 4857 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmiştir; ölçüt, hasta bakımının ev hizmetine ağır basıp basmadığıdır.^[4] Buna karşılık çocuk bakıcısı gibi ev hizmetinin ağır bastığı ilişkiler ev hizmeti sayılır. Bir bakım şirketi sizi işe alıp eve gönderiyorsa sözleşmenin karşı tarafı şirkettir ve durum ayrıca değerlendirilir. Aşağıdaki maddeler aileyle doğrudan yapılan sözleşme içindir.

Boş Bırakılınca Bakıcıyı Zor Durumda Bırakan Maddeler

Hazır sözleşme metinlerinin çoğu işi yaptıranın ağzından yazılır ve bakıcının sonradan ihtiyaç duyacağı ayrıntıyı atlar. Aşağıdaki tablo en sık boş geçilen konuları ve kanunun o konuda ne söylediğini gösterir.

Konu	Yazılmazsa	Kanundaki karşılığı
Görev listesi	“Evin bütün işleri” beklentisi doğar	Kanun liste vermez, sözleşme belirler
Günlük çalışma ve dinlenme saati	Fazla çalışmanın başladığı saat tartışılır	Fazla çalışma en az yüzde elli zamlı ödenir (TBK m.402)
Hafta tatili günü	Tatil “uygun olunca” verilir	Her hafta bir tam gün tatil zorunlu (TBK m.421)
Ücretin ödeneceği gün ve hesap	Elden ödeme ispatı zorlaşır	Aksine adet yoksa ay sonunda ödenir (TBK m.406)
Yatılı çalışmada oda ve yemek	Barınma koşulu tartışılır	Ev düzeninde yaşayana yeterli gıda ve uygun barınak (TBK m.418)
Sigorta bildirimi	Kayıt dışı çalışma riski	Ayda 10 gün ve üzeri çalışmada bildirim zorunlu (5510 ek m.9)

Tablodaki her satır sözleşmede ayrı bir madde olarak yer almalı. Kanunda açıkça yazan hak sözleşmeye yazılmasa da sizindir, ama tarihi ve saati yazılı olmayan çalışmayı ispat etmek zordur.

Görev Listesi ve Görev Dışı İşler

Görev maddesi kimin bakımını üstlendiğinizle başlar. Bakılan kişinin adı, yaşı ve ihtiyaçları (beslenme, ilaç saati, kişisel temizlik, gözetim, okul yolu gibi) açıkça sayılır.

Ev işleri isteniyorsa hangisi olduğu da yazılır. Yalnız bakılan kişinin odası ve yemeği mi, yoksa bütün evin temizliği ve ütüsü mü, bu ayrım imzadan önce konuşulmalıdır.

Listede olmayan bir işin sürekli istenmesi, örneğin ikinci bir yaşlıya ya da misafir çocuklara bakım, ücret pazarlığını yeniden açar. Sözleşmeye “liste dışı süreklilik kazanan iş için ek ücret görüşülür” cümlesini koymak bu konuşmayı kolaylaştırır.

Yatılı Bakıcıda Çalışma Saati ve Gece Kalkışları

Borçlar Kanunu ev işleri için günlük ya da haftalık bir saat sınırı belirlemez. Fazla çalışmayı normal sürenin üstünde ve işçinin rızasıyla yapılan çalışma olarak tanımlar ve karşılığının normal ücretin en az yüzde elli fazlası olduğunu söyler.^[5] Normal saat yazılmazsa zamlı ücretin hangi saatten sonra başladığı belirsiz kalır.

Yatılı çalışmada en sık sorun gece kalkışlarıdır. Hasta ya da bebek gece uyanıyorsa bu saatlerin çalışma sayılıp sayılmadığı, ertesi gün dinlenme verilip verilmeyeceği sözleşmeye yazılmalıdır.

Ev düzeninde yaşayan bakıcıya işveren yeterli gıda ve uygun barınak sağlamakla yükümlüdür.^[6] Kendinize ait bir oda olup olmayacağı ve kapısının kapanıp kapanmayacağı da sözleşmede yer almalı. Haftalık tatil ise kural olarak pazar günü ya da başka bir tam gün olarak verilir.^[7]

Ücret Maddesi ve Bakılan Kişinin Hastaneye Yatması

Ücret maddesinde tutarın brüt mü net mi olduğu, ödeme günü ve banka hesabı yazılır. Sözleşmede ücret kararlaştırılmamışsa işveren, asgari ücretten az olmamak üzere emsal ücreti öder.^[8]

Bakılan kişi hastaneye yatarsa ya da aile birkaç haftalığına başka şehre giderse bakıcıya “şimdilik gelme” denebilir. Çalışmaya hazır olduğunuz halde işveren işinizi kabul etmezse ücret kural olarak işlemeye devam eder, bu süreden tasarruf ettiğiniz giderler, başka işten elde ettiğiniz ya da bilerek kazanmaktan kaçındığınız yararlar ücretten indirilir.^[9]

Ulaşım, bakılan kişi için yapılan alışveriş ve ilaç gibi işin gerektirdiği harcamalar işverene aittir.^[10] Bu harcamaları bakıcının cebinden karşılamasını öngören anlaşma geçersizdir, yol parası maddesi bu yüzden ayrı yazılır.

Sigorta Bildirimi Maddesi

Aynı kişi yanında ayda 10 gün ve daha fazla çalışan bakıcı tam sigortalı sayılır ve işveren bildirimi en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapar.^[11] Gün sayısı çalışma saatine göre hesaplanır, bu yüzden kısmi çalışmada saatlerin doğru yazılması sigortanızı da belirler.

Ayda 10 günden az çalışmada işveren yalnız iş kazası ve meslek hastalığı primini öder. Bakıcı isterse emeklilik ve sağlık primini kendisi ödeyebilir.^[12] Sözleşmeye bildirimin kim tarafından ve hangi tarihe kadar yapılacağını yazın, sonra e-Devlet’ten kaydınızı kontrol edin.

İzin, Deneme Süresi ve Ayrılık Maddeleri

En az bir yıl çalışan bakıcıya yılda en az iki hafta ücretli izin verilir, 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük bakıcıda bu süre en az üç haftadır.^[13] İzin ücreti izinden önce ödenir ve iş ilişkisi sürerken para karşılığında izinden vazgeçilemez.^[14]

Deneme süresi en çok iki ay olabilir ve bu sürede iki taraf bildirim süresine uymadan ayrılabilir.^[15] Belirsiz süreli sözleşmede ise bildirim süresi bir yıla kadar çalışmada iki hafta, bir yıldan beş yıla kadar dört hafta, beş yıldan fazla çalışmada altı haftadır.^[16] Bu süreler sözleşmeyle kısaltılamaz, yalnız uzatılabilir.

Borçlar Kanunu’na tabi bakıcı için kanunda kıdem tazminatı öngörülmemiştir. Yıllar sürecek bir iş ilişkisinde ayrılırken ödenecek ek bir tutar istiyorsanız bunu sözleşmeye açıkça koymak gerekir.

İşveren bakımı yapılan kişinin kendisiyse ve sözleşme ağırlıklı olarak onun kişiliği gözetilerek kurulduysa, ölümüyle sözleşme kendiliğinden sona erer. Bakıcı erken bitiş yüzünden uğradığı zarar için mirasçılardan hakkaniyete uygun bir tazminat isteyebilir.^[17] Bu belirsizliği azaltmak için örnekte bakılan kişinin vefatına özel bir madde yer alıyor.

Bakıcı İş Sözleşmesi Örneği

Aşağıdaki metin aileyle doğrudan yapılan, belirsiz süreli bir bakım ilişkisi için hazırlandı. Köşeli alanları doldurun, size uymayan seçeneği silin ve iki nüsha imzalayın.

İmza Günü Bakıcının Yapacakları

Sözleşmeyi imzaladığınız gün ve sonraki ilk ay şu sırayla ilerlemek hak kaybını önler.

1. Kendi nüshanızı alın ve fotoğrafını telefonunuzda saklayın.
2. Görev listesinde yapmayacağınız iş varsa imzadan önce çizdirin.
3. İlk ayın sonunda e-Devlet’te SGK hizmet dökümünüzü kontrol edin.
4. Ücretin banka hesabına geldiğini her ay dekontla saklayın.
5. Fazla çalıştığınız gece ve tatil günlerini tarihleriyle bir deftere not edin.

Ücret ya da izin konusunda anlaşmazlık çıkarsa dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız gerekir.^[18] Arabuluculukta anlaşma olmazsa, Borçlar Kanunu’na tabi hizmet sözleşmelerinden doğan davalara da iş mahkemesi bakar.^[19]

Bakıcı İş Sözleşmesi Hakkında Sorular

Bakıcıların imzadan önce en çok sorduğu sorular şunlar.

Buradaki bilgiler genel niteliktedir, kendi çalışma düzeninize uygun maddeyi seçerken imzadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur.

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu m.4/1-e, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.393 ↩
2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.394/1 ↩
3. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2025/3723, K.2025/10716, 26.06.2025 ↩
4. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2013/35408 K.2013/28619, 09.12.2013 ↩
5. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.398/1, m.402/1 ↩
6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.418/1 ↩
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.421/1 ↩
8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.401 ↩
9. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.408 ↩
10. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.414/1 ↩
11. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Ek m.9/1 ↩
12. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Ek m.9/2 ↩
13. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.422 ↩
14. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.425/1-2 ↩
15. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.433/1 ↩
16. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.432/2-3 ↩
17. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.441/2 ↩
18. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
19. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5/1-a ↩