Çalışma belgesi, işten ayrılan işçiye işverenin vermek zorunda olduğu, yaptığınız işin çeşidini ve çalışma sürenizi gösteren belgedir.[1] Belgeyi almak ücretsizdir, işveren belge karşılığında sizden para isteyemez. Belgeyi almak için dava gerekmez, çoğu zaman yazılı talep yeter; vaktinde verilmeyen ya da yanlış bilgi içeren belge yüzünden zarar gören işçi eski işverenden tazminat isteyebilir.
Belge, yeni işe başvururken önceki deneyiminizi kanıtlar. Unvanınız ve süreniz belgede yanlış yazılırsa yeni iş teklifi de bundan etkilenebilir.
Çalışma Belgesi, Hizmet Dökümü ve Bonservis Farkı
Üç belge sık karıştırılır ama ayrı işler görür. Hangisine ihtiyacınız olduğunu bilmek, yanlış belgeyi beklemenizi önler.
| Belge | Kim verir | Neyi gösterir |
|---|---|---|
| Çalışma belgesi | İşveren | İşin çeşidi ve çalışma süresi |
| Bonservis (belgeye eklenen değerlendirme) | İşveren, yalnız sizin açık isteğinizle | Becerinizi, tutum ve davranışınızı |
| SGK hizmet dökümü | SGK, e-Devlet üzerinden | Bildirilen çalışma günleri ve işyerleri |
Borçlar Kanunu, işçinin isteği üzerine her zaman işin türünü ve süresini içeren hizmet belgesi verilmesini ister. Açıkça isterseniz belgeye beceriniz ile tutum ve davranışınız da yazılır.[2] Yani bonservisi istemezseniz belgeye olumsuz bir değerlendirme eklenmesi için kanuni dayanak yoktur.
Belgeyi İsteme Sırası
Belgeyi almak için dava gerekmez, çoğu zaman yazılı bir talep yeter. Sıra ilerledikçe ağırlaşır, bu yüzden en hafif adımla başlayın ve her adımı kanıtlanabilir yapın.
- Çıkış günü belgeyi ve tutanağı birlikte isteyin, teslim aldığınızı imzalı bir nüsha ile belgeleyin.
- Verilmezse e-posta, KEP ya da mesajla yazılı talepte bulunun ve gönderim kaydını saklayın.
- Cevap gelmezse noter aracılığıyla ihtarname çekin.
- Sonuç yoksa işyerinin bağlı olduğu bölge müdürlüğü iş müfettişliğine ya da ALO 170 hattına bildirin.
- Belge yüzünden somut bir zarar doğduysa tazminat için arabulucuya başvurun.
Belgenin verilmesini kanun ibraname ya da başka bir imzaya bağlamıyor. İşveren belge karşılığında ibraname istiyorsa belgeyi almak için hiçbir şey imzalamak zorunda değilsiniz, yalnız teslim aldığınızı gösteren imzayı atın.
Çalışma Belgesi Talep Yazısı
Aşağıdaki metin, ikinci adımdaki yazılı talep için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli yerleri kendi bilgilerinizle doldurun.
[İŞYERİ UNVANI]
[İşyeri adresi]
[Tarih]
Konu: Çalışma belgesi talebi
İşyerinizde [işe giriş tarihi] ile [işten ayrılış tarihi] tarihleri arasında [görev / unvan] olarak çalıştım. İş sözleşmem [istifa / fesih / sürenin dolması] ile sona ermiştir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 28. maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 426. maddesi gereğince, yaptığım işin çeşidini ve çalışma sürelerimi gösteren çalışma belgesinin imzalı bir nüshasının [e-posta adresi / adres] üzerinden bana gönderilmesini talep ederim. Belgenin [7] gün içinde düzenlenmemesi hâlinde yasal yollara başvuracağımı bildiririm.
[Ad Soyad]
T.C. Kimlik No: […]
(İmza)
Belge Eline Geçince Kontrol Edilecekler
Teslim aldığınız belgeyi imzalamadan ve çıkış işlemini bitirmeden önce okuyun. Eksik ya da yanlış bilgiyi o gün düzelttirmek, sonradan uğraşmaktan çok daha kolaydır.
| Kontrol edilecek yer | Sık görülen hata |
|---|---|
| İşe giriş ve çıkış tarihi | SGK kaydından farklı gün yazılmış |
| Görev ve unvan | Fiilen yaptığınız iş yerine daha alt bir unvan yazılmış |
| Çalışma şekli | Tam süreli çalışma kısmi süreli gösterilmiş |
| İşyeri bilgisi | Unvan, adres ya da SGK sicil numarası eksik |
| Düzenleme tarihi ve imza | Kaşe ya da yetkili imzası yok |
| Ek notlar | İstemediğiniz halde performans ya da disiplin yorumu eklenmiş |
Tarihleri e-Devlet’ten indireceğiniz SGK hizmet dökümü ile karşılaştırın. Aradaki fark çalışma sürenizin yanlış kayda geçtiğini gösterebilir, bu durumda işverenden SGK bildirimini de gözden geçirmesini isteyin. Ücretin bir kısmı elden ödeniyorsa hangi kaydın ne kadar işe yaradığı elden ödeme ve delil yazısında anlatılıyor.
Belge Verilmez ya da Yanlış Yazılırsa Yaptırımlar
Kanun iki ayrı yaptırım öngörüyor. Birincisi tazminat, ikincisi idari para cezasıdır.
Belgenin vaktinde verilmemesinden ya da yanlış bilgi içermesinden zarar gören işçi, eski işverenden tazminat isteyebilir.[3] Burada belirleyici olan zararınızı ispatlamanızdır. Belge yüzünden reddedilen bir iş başvurusu ya da düşük bağlanan kıdem ve ücret gibi bir kayıp, e-posta yazışmaları ve işe alım kararıyla kanıtlanabilir.
İdari taraf ayrıdır. Belge düzenlemeyen ya da belgeye gerçeğe aykırı bilgi yazan işverene her işçi için idari para cezası verilir.
Kanundaki 150 TL tutarı her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır, güncel tutar için o yılın ilanına bakılmalıdır.[4] Ceza işverene kesilir, size tazminat olarak ödenmez.
Dava Açmadan Önce Bilinmesi Gerekenler
Belge nedeniyle tazminat istiyorsanız dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız dava şartıdır, çünkü talep kanuna dayanan bir işçi tazminatıdır.[5] Arabuluculuk son tutanağı olmadan açılan dava usulden reddedilir.
Tazminat davasında aynı sebebe dayanan davanın tekrar açılamayacağına dikkat edin.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin incelediği dosyada işçi, çalışma belgesinin verilmemesinden doğan tazminat için daha önce dava açmış, davası reddedilerek kesinleşmişti. Sonradan yalnız belgenin verilmesini isteyen ikinci dava, Daire tarafından kesin hüküm sebebiyle sonuçta isabetli bulundu.[6]
Aynı kararda ilk derece mahkemesi, belge verilmesine yönelik davada işverenin idari yaptırıma tabi olması nedeniyle hukuki yarar bulmamıştı. Yargıtay bu gerekçeye girmeden kesin hükümle yetindi, o yüzden belge verilmesi davasının kabul görüp görmeyeceği bu karardan çıkarılamaz.
Kapanan ya da Cevap Vermeyen İşyerinde Belge
İşyeri kapanmışsa çalışma belgesini kimse düzenleyemeyebilir. Bu durumda deneyiminizi başka belgelerle kurarsınız.
- Fesih bildirimi ya da istifa dilekçenizin kendi nüshası
- İş sözleşmesi, bordro ve banka maaş dökümü
- Eski yöneticilerin ya da iş arkadaşlarının yazılı beyanı
- e-Devlet SGK hizmet dökümü
Hizmet dökümü çalışma süresini gösterir ama yaptığınız işi anlatmaz. Unvan ve görev tanımı için sözleşme ve bordro daha güçlü dayanaktır, bu yüzden işten ayrılırken bunların bir kopyasını almayı ihmal etmeyin. Belge metnini alan alan nasıl doldurtacağınız çalışma belgesi örneğinde gösterilir.
Çalışma Belgesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgi içindir. Elinizdeki belgeyle ya da işvereninizin tutumuyla ilgili somut bir sorun varsa belgelerinizle birlikte bir avukata danışarak yol seçmeniz daha sağlıklı olur.