İş sözleşmenizde fazla mesai ücrete dahil yazıyorsa bu madde kural olarak geçerlidir, ama yalnızca yılda 270 saate kadar olan fazla çalışmayı karşılar. Ücretiniz bu saatlerin karşılığını taşıyacak kadar yüksek değilse madde işlemez, 270 saati aşan her saat de ayrıca ve zamlı ödenir.
Aşağıda maddenin sınırlarını, ücretinizin yeterli olup olmadığını kendiniz nasıl sınayacağınızı, üç çalışma düzeninde yıllık hesabı ve sözleşmenize bakarken soracağınız altı soruyu bulacaksınız.
Fazla Mesai Ücrete Dahil Maddesinin Hukuki Sınırları
İş Kanunu fazla çalışmayı haftalık 45 saati aşan çalışma olarak tanımlar ve her saat için normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasını öngörür.[1] Aynı madde, fazla çalışmanın toplamının bir yılda 270 saati geçemeyeceğini söyler.[2] Bu sınır işyerine değil kişiye bağlıdır, yani aynı yıl içinde işyeri değiştirseniz de sizin için tek bir 270 saat vardır.[3]
Yargıtay, sözleşme özgürlüğü gereği “ücrete dahildir” kaydını geçerli sayar, ancak bu geçerliliği iki koşula bağlar. Birincisi kaydın yıllık 270 saatle sınırlı kalması, ikincisi kararlaştırılan aylık ücretin asgari ücretin üzerinde olmasıdır.
“Fazla çalışmanın temel ücret içinde ödeneceğinin kararlaştırılmış olması, fazla çalışma ücretinden feragat anlamına gelmez.” Yargıtay 9. HD, E.2026/107 K.2026/1570, 23.02.2026
Aynı kararın sizin açınızdan iki pratik sonucu var. Kayıt bir vazgeçme değil, bir ödeme biçimidir. Fazla mesai yapmadığınız aylarda da ücretin tamamı temel ücretinizdir ve işveren “bu ay fazla mesai olmadı” diyerek bir kısmını geri isteyemez.
Onay Kaydı ile Ücrete Dahil Kaydının Farkı
Sözleşmelerde iki ayrı cümle çoğu zaman yan yana durur. Biri fazla çalışmaya yazılı onay verdiğinizi, diğeri fazla mesai karşılığının ücrete dahil olduğunu söyler.
Yazılı onay, işverenin sizden fazla çalışma isteyebilmesinin şartıdır. Sözleşme yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda alınır ve otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alınabilir.[4]
Yargıtay’a göre onay alınması ile ücrete dahil kaydı arasında bir bağlantı yoktur. Onay sizi zorla çalıştırılmaya karşı korur, ücrete dahil kaydı ise yapılan fazla mesainin nasıl ödeneceğini belirler.
Ücretin Yüzde 15’i Kuralı ve Asgari Ücret Kontrolü
Yıllık 270 saat, ayda ortalama 22,5 saate denk gelir. Saat ücreti aylık ücretin 225’e bölünmesiyle bulunduğu için 22,5 saatin zamlı karşılığı 22,5 × 1,5 / 225 işlemiyle ücretin tam yüzde 15’i eder.
Bu oran size basit bir sınama imkanı verir. Brüt ücretinizin yüzde 85’i asgari ücretin altında kalıyorsa, ücretiniz 270 saatin karşılığını taşıyamıyor demektir ve kaydın geçerliliği tartışmaya açılır. Saat ücretinin neden 225’e bölünerek bulunduğu Çalışma Çizelgesinden Fazla Mesai Hesabı: Üç Düzende Adım Adım Örnek yazısında anlatılıyor.
Brüt asgari ücret 01.01.2026’dan beri aylık 33.030 TL olarak uygulanıyor.[5] Bu tutarla eşik 33.030 / 0,85 işlemiyle yaklaşık 38.858 TL brüt çıkar. Aşağıdaki tablo üç ücret düzeyinde sonucu gösterir.
| Brüt aylık ücret | Yüzde 15 düşülünce kalan | Asgari ücretle karşılaştırma |
|---|---|---|
| 34.000 TL | 28.900 TL | Altında, kayıt tartışmalı |
| 38.000 TL | 32.300 TL | Altında, kayıt tartışmalı |
| 45.000 TL | 38.250 TL | Üstünde, kayıt işler |
Bu sınama sizin ön kontrolünüz içindir. Yargıtay ücretin 270 saatlik fazla çalışmayı karşılayacak düzeyde olmasını arar ama tek bir formül ilan etmez, davada hesap dosyadaki ücret ve kayıtlara göre bilirkişice yapılır.
270 Saati Aşan Fazla Mesainin Ayrıca Ödenmesi
Kayıt geçerliyse ispatlanan fazla çalışmanızdan yalnızca ücretin içinde ödenmiş sayılan kısım düşülür. Yargıtay bu kısmı aylık 22,5 saat, haftalık 5,2 saat olarak ifade eder ve kalan her saatin zamlı ödenmesini ister.[6]
270 saat sınırı işverene konmuş bir yasaktır. İşveren sınırı aşarak sizi çalıştırdıysa bu, aşan saatlerin ücretini ortadan kaldırmaz. Sözleşmede “tüm fazla mesailer ücrete dahildir” gibi sınırsız bir ifade olsa bile kayıt yine en çok 270 saat için işler.
Yıllık Hesap Örneği: Üç Çalışma Düzeni
Üç örnekte de brüt ücret 45.000 TL, saat ücreti 200 TL, zamlı saat ücreti 300 TL’dir. Yılda iki hafta izin düşülerek 50 çalışma haftası alındı ve kaydın geçerli olduğu varsayıldı.
| Düzen | Yıllık fazla saat | Yıllık toplamdan 270 düşülürse | Her haftadan 5,2 düşülürse |
|---|---|---|---|
| A: Haftada 47,5 saat | 125 | 0 saat, 0 TL | 0 saat, 0 TL |
| B: Haftada 52 saat | 350 | 80 saat, 24.000 TL | 90 saat, 27.000 TL |
| C: 26 hafta yoğun (10 saat fazla), 24 hafta sakin (2 saat fazla) | 308 | 38 saat, 11.400 TL | 124,8 saat, 37.440 TL |
A düzenindeki işçi haftada ortalama 2,5 saat fazla çalışır ve bunun tamamı ücretin içinde kalır. B düzeninde iki yöntem arasında 10 saatlik fark doğar, çünkü haftalık yöntemde indirim yalnızca çalışılan 50 hafta için yapılır.
Asıl fark C düzeninde görülür. Yoğun dönemde haftada 10 saat fazla çalışan işçinin sakin haftalarında kullanılmayan indirim, yoğun haftalara taşınmazsa alacak üç katından fazla çıkar. Kararlarda indirim haftalık ve aylık ölçüyle ifade edildiği için kendi hesabınızı iki yolla da yapın, dosyanızda hangi yöntemin uygulanacağını bilirkişi hesabı belirler.
Bu rakamlar brüttür, gelir vergisi, damga vergisi ve SGK kesintisinden sonra elinize geçen tutar daha düşük olur.
Ücrete Dahil Kaydında Bordronun Görünümü
Kayıt geçerliyse bordronuzda 270 saatin içinde kalan fazla mesai için ayrı bir satır görmezsiniz. Ücret tek kalem olarak “normal kazanç” ya da “aylık ücret” adıyla yazılır, fazla mesai satırı boş kalır veya hiç açılmaz.
Kanun, fazla çalışma ücreti ödendiğinde bunun ücret hesap pusulasında ayrı gösterilmesini ister.[7] Bu yüzden B düzenindeki işçinin bordrosunda, haftalık 5,2 saati aşan saatler için saat sayısı ve tutarıyla bir fazla mesai kalemi görünmesi gerekir.
Bordroda fazla mesai satırının sıfır olması, fazla mesai yapmadığınız anlamına gelmez. Ücrete dahil kaydı olan işyerinde bu satır çoğu zaman sıfırdır ve 270 saati aşan çalışma ancak sizin tuttuğunuz saat kaydıyla ortaya çıkar.
Bordrodaki fazla mesai kalemini saat ve tutar olarak nasıl okuyacağınızı Fazla Mesai Ücretiniz Doğru Ödenmiş mi? Bordro Kontrolü ve Hesap Örnekleri yazısında bulabilirsiniz.
Sözleşme Maddesi İçin 6 Soruluk Kontrol Listesi
Sözleşmenizi ve son üç ayın bordrosunu önünüze alıp şu soruları sırayla yanıtlayın.
- Madde yazılı mı? Kayıt imzaladığınız sözleşmede ya da ek protokolde yer almalı, sözlü anlatım ya da işyeri duyurusu yerine geçmez.
- Sınır yazıyor mu? “Yılda 270 saate kadar” ifadesi yoksa da kayıt 270 saatle sınırlı uygulanır, aşan saatler sizin alacağınızdır.
- Ücretiniz eşiği geçiyor mu? Brüt ücretinizin yüzde 85’i asgari ücretin altında kalıyorsa kaydın geçerliliği tartışmalıdır.
- Haftalık ortalamanız kaç saat? Haftada 50,2 saati, yani 45 artı 5,2 saati düzenli aşıyorsanız kaydın kapsamadığı saatleriniz var demektir.
- Saatlerinizi yazıyor musunuz? Giriş ve çıkış saatlerini gün gün not etmek, 270 saati aşan kısmı ispatlamanın en sağlam yoludur.
- Aşım bordroya yansıyor mu? 5,2 saati aşan haftalarınız olduğu halde fazla mesai satırı hep sıfırsa eksik ödeme şüphesi doğar.
Kayıt Geçersizse ya da Aşım Ödenmemişse İzlenecek Yol
Önce saat kaydınızı ve bordrolarınızı bir araya getirip yıllık fazla saatinizi yukarıdaki iki yolla hesaplayın. Ardından eksik ödemeyi işverene yazılı olarak bildirin ve bir kopyasını saklayın.
Ödeme gelmezse dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur.[8] Fazla mesai bir ücret alacağıdır ve beş yıllık zamanaşımına tabidir, bu yüzden en eski aylardan başlayarak geç kalmamak gerekir.[9]
Fazla Mesai Ücrete Dahil Maddesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sözleşmesinde bu kayıt bulunan işçilerin en çok sorduğu konular şunlar.
Bu sayfadaki hesaplar genel bilgi amaçlıdır ve sözleşmenizdeki maddenin sizin dosyanızda nasıl değerlendirileceğini tek başına göstermez. Bordro ve saat kayıtlarınızla birlikte bir avukata danışmanız, hakkınızı kaybetmeden doğru adımı atmanızı sağlar.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.41/1 ve m.41/2. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.41/8. ↩
- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.5. ↩
- Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.9 (RG 25.08.2017/30165 değişikliği). ↩
- Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı, RG 26.12.2025/33119 (günlük 1.101 TL). ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2025/8552 K.2025/10040, 17.12.2025. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.37/2 ve Fazla Çalışma Yönetmeliği m.10. ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32 (ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıl). ↩