İşveren fazla ödenen kıdem tazminatını geri istediğinde ilk iş, imza atmadan ve para yatırmadan önce hesabı kontrol etmektir. Kanun, borçlu olmadığı parayı ödeyene geri isteme hakkı verir ama bunun için ödemenin hata ile yapıldığını işverenin ispat etmesini arar.[1]
Fazla ödeme gerçekten varsa işverenin isteyebileceği tutar yalnız fazla kısımla sınırlıdır, tazminatın tamamı geri istenemez. Maaştan kesinti ancak rızanızla yapılabilir, icra takibine de ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilir. Geri isteme hakkı, işverenin bu hakkı öğrendiği tarihten iki yıl ve her durumda ödemeden on yıl sonra zamanaşımına uğrar.
Yazıyı Aldıktan Sonraki İlk Hafta
Geri ödeme talebi çoğu zaman noter ihtarnamesi, e-posta ya da İK telefonu olarak gelir. Hangisi olursa olsun tarihli ve yazılı bir kopyasını alın, çünkü sonraki her süre bu yazıdan sayılır.
Ödeme yaptıysanız ya da imza verdiyseniz aşağıdaki sıra sizi gereksiz kayıptan korur. Hiçbiri avukat gerektirmeyen, kendi başınıza yapabileceğiniz işlerdir.
- Yazının tarihini, tutarı ve işverenin gerekçesini not edin.
- Ödeme dekontunu ve ödeme açıklamasını bankadan indirin.
- e-Devlet’ten hizmet dökümünüzü ve işten ayrılış bildirgesini alın.
- Son 12 aylık bordronuzu toplayın.
- İşverenin hesabıyla kendi hesabınızı yan yana koyun.
- Kalan paranın nereye gittiğini belgeleyin ve yeni büyük harcama yapmayın.
Yazı gelmeden önce harcadığınız paranın bir kısmı için iyiniyet savunması yapabilirsiniz. Yazı geldikten sonra yapılan harcamalarda bu savunma zayıflar, çünkü geri vermek zorunda kalabileceğinizi hesaba katmanız beklenir.[2]
İşverenin Talebini Dört Soruyla Tartmak
Her geri ödeme talebi haklı değildir. Aşağıdaki dört soru, talebin ayakta kalıp kalmayacağını görmenizi sağlar.
| Soru | Nereye bakılır | Sonuç |
|---|---|---|
| Ödeme gerçekten hata mı? | Hizmet dökümü, bordro, ödeme açıklaması | Hesap tutuyorsa talep dayanaksız kalır |
| İşveren hatayı ispatlayabiliyor mu? | İşverenin hesap tablosu ve iç yazışmalar | İspat edemezse geri isteme hakkı doğmaz |
| Ödeme bilerek mi yapıldı? | Ayrılık görüşmesi, e-posta, sözleşme eki | Veda ya da ikna ödemesiyse hata sayılmaz |
| Süre geçti mi? | Hatanın öğrenildiği tarih | İki yıl geçtiyse zamanaşımı itirazı yapılır |
İspat yükü sizde değil işverendedir. Kendisini borçlu sanarak ödediğini göstermesi gerekir ve yalnızca “fazla çıktı” demesi bunun için yetmez.[3]
Hesabı kontrol ederken kuralı bilmek gerekir. Kıdem tazminatı çalıştığınız her tam yıl için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır ve yıldan artan süreler aynı oranla eklenir.[4]
Rakamlı Örnek: Bir Yıl Fazla Sayılan Hizmet Süresi
Hizmet süresi 5 yıl 8 ay 10 gün olan bir işçinin giydirilmiş brüt aylık ücreti 48.000 TL olsun ve bu tutar kıdem tavanının altında kalsın. Doğru brüt kıdem tazminatı 273.315,07 TL çıkar.
İK, hizmet süresini 6 yıl 8 ay 10 gün alıp 321.315,07 TL ödemiş olsun. Aradaki 48.000 TL’lik brüt fark tek bir fazla yıldan gelir ve işverenin geri isteyebileceği tutar da bu farkla sınırlıdır.
Fark, ödenen tutarın tamamı değil yalnızca fazla kısımdır. Bu yüzden işveren tüm tazminatı değil, fazla yılın karşılığını istemelidir.
Örnek brüt tutarla çalışır. Eline geçen net fark vergi ve kesintilere göre değişir, bu yüzden talep edilen tutarın brüt mü net mi hesaplandığını yazıdan mutlaka kontrol edin.
İmzalamadan Önce Bakılacak Belgeler
Geri ödeme sürecinde işveren çoğunlukla sizden bir belge imzalamanızı ister. Belgenin adı masumdur ama etkisi büyüktür.
Borç Kabul ve Taksit Yazısı
Bu yazıyı imzalamak hata iddiasını kabul ettiğiniz anlamına gelir. Hesabı kontrol etmeden imza atarsanız sonradan itiraz etmeniz zorlaşır.
Maaştan Kesinti Muvafakati
İşveren, ücret borcunu sizden olan alacağıyla ancak rızanız varsa takas edebilir.[5] Rıza yazısı imzalamak bu korumayı kendi elinizle kaldırır.
Yeni bir işyerinde çalışıyorsanız ve eski işveren maaşınıza haciz koydurursa, ücretinizin dörtte birinden fazlası haczedilemez.[6]
İbraname
İbra yazısının geçerli olması için yazılı olması, en az bir ay geçmesi ve ödemenin banka yoluyla yapılması gibi şartlar vardır. Şartları taşımayan ibraname hükümsüzdür.[7]
Cevap Yazısında Bulunması Gerekenler
İtirazınızı yazılı yapın ve kendi saklayacağınız bir kopya bırakın. Noter, taahhütlü posta ya da teslim alındı bildirimli e-posta tercih edilir.
Yazı kısa kalabilir, ancak şu dört unsur eksik olmamalıdır: ödeme tarihi, hesabınıza göre doğru tutar, ödemeyi hata olarak kabul etmediğiniz ve belgelerin kopyalarını istediğiniz.
[Tarih] tarihli yazınızı aldım. [Ödeme tarihi] tarihinde hesabıma yatan tutar, hizmet dökümüm ve bordrolarım esas alınarak yapılan hesaba uygundur. Hata yapıldığı iddiasını kabul etmiyorum. İddianızın dayanağı olan hesap tablosunun ve hizmet süresi kaydının bir örneğini istiyorum. Belgeler gelmeden herhangi bir ödeme, taksit ya da kesinti için rızam yoktur.
Hesapta gerçekten fazlalık varsa, cevabı “kısmen haklısınız” diyerek yazabilirsiniz. Elde kalan miktarı ve harcamaları belgeleyin, iade planını bu belgelere göre konuşun. Tahsilat sırasında icra dosyası varsa kıdem tazminatının haczedilebilirliği de ayrıca kontrol edilmelidir.
Takip ya da Dava Gelirse
İşveren doğrudan icra takibi başlatırsa ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilirsiniz. İtiraz takibi durdurur, işveren de iddiasını mahkemede ispatlamak zorunda kalır.[8]
Dava yoluna giderse iş ilişkisinden doğan geri ödeme talebi için önce arabulucuya başvurması gerekir. Başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.[9]
Süre de sizin lehinize işler. Geri isteme hakkı, işverenin bu hakkı öğrendiği tarihten iki yıl sonra ve her durumda ödemeden on yıl sonra zamanaşımına uğrar.[10]
Bu sayfa genel bilgi verir ve kişisel durumunuza göre değerlendirme içermez. Tutar, süre ve belge her dosyada farklı işleyeceği için imza atmadan önce evrakınızı bir avukatla gözden geçirmeniz yerinde olur.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.77 ve m.78/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.79/1-2 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.78/1 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.407/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.35 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420/2 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.62/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1-2 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.82/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117/2 ↩