Haksız yere işten çıkarılan işçinin hakkı, işyerinizin ve kıdeminizin iş güvencesi kapsamına girip girmediğine göre iki ayrı yoldan birine ayrılır. Güvence kapsamındaysanız işe iade davası ve işe başlatılmazsa tazminat gündeme gelir. Kapsam dışındaysanız yol yalnız tazminat ve alacak taleplerinden geçer.
Bu yüzden çıkarıldığınız günün ilk işi hangi kutuda olduğunuzu bulmaktır. Güvence için işyerinde en az 30 işçi, en az altı aylık kıdem ve belirsiz süreli sözleşme birlikte aranır; bu durumda işe iade için tebliğden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur. Kapsam dışındaysanız kıdem, ihbar ve ödenmemiş alacaklar istenir, kötüniyet tazminatı ise ancak ispat edilirse bildirim süresinin üç katı olarak doğar.
İş Güvencesi Testi
İş güvencesi, işverenin feshi geçerli bir sebebe dayandırmasını zorunlu kılan korumadır. Fesih, işçinin yeterliliğine, davranışına ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerine dayanmıyorsa geçersiz sayılır.[1] Korumadan yararlanmak için aynı anda üç sorunun cevabı evet olmalıdır.
- İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışıyor mu? Aynı işverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa sayı, bu işyerlerinin toplamına göre belirlenir.[2]
- En az altı aylık kıdeminiz var mı? Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir.[3]
- Sözleşmeniz belirsiz süreli mi? Belirli süreli sözleşmeler bu korumanın dışındadır.
İşletmenin ya da işyerinin bütününü yöneten ve işçi alıp çıkarma yetkisi olan işveren vekilleri de güvenceden yararlanamaz.[4] Deneme süresi en çok iki ay, toplu iş sözleşmesiyle dört aydır ve bu dönemde bildirim ve tazminat olmadan fesih mümkündür.[5] Altı ayı doldurmadığınız için bu dönemde zaten güvence yoktur.
Kutuya Göre Hak Sepeti
Testin sonucu hak listenizi belirler. Tablo, haksız çıkarılan işçinin talep edebileceği kalemleri iki kutu için yan yana verir. Hamile olduğunuz dönemde çıkarıldıysanız hamilelik nedeniyle işten çıkarılan işçinin hakkı farklı belgelerle kurulur.
| Kalem | Güvence kapsamındaysanız | Kapsam dışındaysanız |
|---|---|---|
| Feshe karşı dava | İşe iade davası, geçerli sebebi işveren ispatlar | Yok. Fesih hakkının kötüye kullanıldığını siz ispatlarsınız |
| İşe başlatılmazsa | 4 ile 8 aylık ücret tutarında tazminat | Kötüniyet halinde bildirim süresinin 3 katı tutarında tazminat |
| Boşta geçen süre | En çok 4 aylık ücret ve diğer haklar | Yok |
| Kıdem tazminatı | En az 1 yıl çalışma (yerleşik uygulama) ve haklı sebep yoksa | Aynı şartlarla |
| İhbar tazminatı | Bildirim süresi verilmediyse | Aynı şartla |
| Ödenmemiş ücret, izin, fazla mesai | Evet, ayrı alacak kalemi | Evet, ayrı alacak kalemi |
| İlk süre | Tebliğden itibaren 1 ay (arabulucu) | Kıdem, ihbar ve kötüniyet için 5 yıl zamanaşımı |
Güvence kapsamındaki işçi için tazminat aralıkları 21. maddeden, kapsam dışı işçi için kötüniyet tazminatı 17. maddeden gelir.[6] Kıdem tazminatı 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesine, beş yıllık zamanaşımı 4857 sayılı Kanun’un ek 3. maddesine dayanır.[7]
Kapsam dışı işçide kötüniyet tazminatı kendiliğinden doğmaz. Yargıtay uygulamasında örneğin şikayet, dava açma ya da tanıklık nedeniyle çıkarılma kötüniyet sayılabilir; böyle bir sebeple çıkarıldığınızı somut olguyla göstermeniz gerekir.
Aynı Maaşla İki İşçinin Rakamları
Rakamları görmek için iki işçiyi aynı koşula koyalım: ikisi de 5 yıl çalışmış, aylık brüt giydirilmiş ücretleri 45.000 TL ve ikisine de ihbar süresi verilmemiş. Kıdem tazminatı tavanı 01.07.2026-31.12.2026 arasında sona eren sözleşmeler için 73.729,87 TL’dir, bu ücret tavanın altında kaldığı için kesinti uygulanmaz.
| Kalem | Güvence kapsamındaki işçi | Kapsam dışındaki işçi |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı (45.000 TL × 5) | 225.000 TL | 225.000 TL |
| İhbar tazminatı (8 hafta) | 84.000 TL | 84.000 TL |
| İşe başlatmama tazminatı (4 ila 8 ay) | 180.000 ila 360.000 TL | Yok |
| Boşta geçen süre (en çok 4 ay) | En çok 180.000 TL | Yok |
| Kötüniyet tazminatı (24 hafta) | Yok | 252.000 TL, ispat şartıyla |
İhbar tazminatı brüt ücretin 30’a bölünüp 7 ile, sonra hafta sayısıyla çarpılmasıyla bulunur: 45.000 ÷ 30 × 7 × 8 = 84.000 TL. İşe başlatılma halinde işverenin peşin ödediği ihbar ve kıdem tutarları, işe iade ödemelerinden mahsup edilir.[8] Tutarların hepsi brüt hesaptır ve gerçek dosyada ücretin ne olduğu bordro ve banka kayıtlarıyla belirlenir.
İşverenin Yazdığı Sebebe Göre Toplanacak Belgeler
Fesih yazısındaki sebep, delil toplama yönünüzü belirler. Geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir, siz feshin başka bir sebebe dayandığını (sendikal, gebelik gibi) söylüyorsanız o iddiayı ispatlarsınız.[9]
- Performans ya da verim: Savunmanız alınmadan davranış veya verimle ilgili sebeple fesih yapılamaz.[10] Hedef formlarını, değerlendirme yazılarını ve savunma istenip istenmediğini gösteren e-postaları saklayın.
- Devamsızlık ya da disiplin: Giriş-çıkış kayıtlarını, vardiya listesini ve imzaladığınız ya da imzalamadığınız tutanakları toplayın. İmzadan kaçınmayın ama itiraz şerhi yazın.
- Küçülme ya da işletme gereği: Aynı işe sonradan alınan kişiyi gösteren ilan, mesaj ve vardiya listeleri işe yarar. Fesih son çare olmalıdır, işveren başka bir işte çalıştırma imkanı aramış mı sorusu buradan açılır.
- Sebep yazılmamış: Güvence kapsamındaki işçiye yapılacak bildirimin sebebi açık ve kesin göstermesi gerekir.[11] Yazı sebepsizse bunu belgeleyin, sebebi sonradan yazılı olarak sormak size zarar vermez.
Çıkarıldığınız Haftanın Belge Sırası
Belgeleri şu sırayla toplamak, hem arabuluculuk formunu hem hesabı kolaylaştırır. İlk üç madde ilk gün, kalanlar o hafta bitmelidir.
- Fesih yazısı, zarfı ve tebliğ ettiğiniz tarih. Yazı yoksa çıkarıldığınızı gösteren mesaj, tanık adı ve tarih.
- e-Devlet’ten SGK hizmet dökümü: giriş tarihi, çıkış tarihi ve çıkış kodu.
- İmzalamadan önce istenen ibraname, istifa ya da ikale kağıdı. Hangisini imzalarsanız hakkınızı etkiler, bu yüzden metni fotoğraflayıp bırakın.
- Son 12 aya ait bordro ve banka hesap dökümü, ücretin elden ya da kısmen elden ödendiğini gösteren kayıtlar.
- İş sözleşmesi, ek protokol ve işyeri yönetmeliği.
- Ödenmemiş ücret, izin ve fazla mesai için tek sayfalık alacak listesi.
Çıkış kodu önemlidir. İşverenin haklı sebep göstermeden feshi için SGK listesindeki kod 04‘tür, kayıtta 03 (istifa) görüyorsanız kodun düzeltilmesini arabuluculukta ve davada ayrıca isteyin.
Arabuluculuk Başvurusuna Yazılacak Talepler
Güvence kapsamındaysanız arabuluculuk başvurusuna işe iade, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti girer. Kıdem, ihbar ve izin gibi alacakları aynı forma eklemek mümkündür, ama bunların ikinci bir başvuruyla yeniden istenmesi gereken bir hali vardır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bir kıdem ve ihbar davasında bunu gösterdi. İşçi işe iade davasını kazanmış, karar kesinleşince işe başlamak için başvurmuş, işveren başlatmayınca kıdem ve ihbar davası açmıştı. İlk derece ve bölge adliye mahkemeleri bu alacakları kabul etmişti.
Yargıtay, işe iade davasından önceki arabuluculuğun işe başlatılmama sonucu doğan alacakları kapsamadığını, bu alacaklar için yeni arabuluculuk gerektiğini belirterek kararı bozdu. Gerekçe Yargıtay’a aittir (Y. 9. HD, E.2026/368 K.2026/2807, 30.03.2026).
Pratik sonuç şudur: işe iade davası kazanılıp işveren başlatmazsa, kıdem ve ihbar dahil bu fesihle doğan alacaklar için yeni bir arabuluculuk başvurusu yapın. Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene ispatı kolay (yazılı) biçimde ve gerçekten işe başlama niyetiyle başvurmayı da unutmayın, aksi halde fesih geçerli sayılır.[12]
İlk Otuz Günün Takvimi
Takvim, fesih bildiriminin size ulaştığı günden işler. Örnek olarak bildirimi 02.11.2026 Pazartesi günü aldığınızı varsayalım.
- 02.11.2026 (Pazartesi): Bildirim tebliğ edildi. Belge sırası başlar.
- 16.11.2026 (Pazartesi): Arabuluculuk başvurusunu hazır tutacağınız hedef gün. Son günü beklemeyin.
- 02.12.2026 (Çarşamba): İşe iade için arabulucuya başvurmanın son günü.[13]
- Son tutanaktan sonra 2 hafta: Anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açma süresi.[14]
- Fesihten sonraki 30 gün: İşsizlik ödeneği için İŞKUR başvurusu, prim gün şartlarını taşıyorsanız.[15]
Süre hak düşürücüdür. Kıdem ve ihbar için ayrı olarak dava öncesi arabuluculuk gerekir ve bu alacaklarda zamanaşımı 5 yıldır, ama işe iade için 1 ay kaçarsa dava hakkı da biter. Feshin kötüniyetle yapıldığını düşünüyorsanız kötüniyet tazminatının şartlarını da ayrıca kontrol edin.
Haksız Yere İşten Çıkarılan İşçinin Hakkı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çıkarılan işçilerin en çok sorduğu beş soru ve cevapları aşağıdadır.
Bu yazı genel bilgi verir ve her dosyanın sonucunu göstermez. İşyerindeki işçi sayısı, kıdeminiz ve fesih yazısının içeriği sonucu değiştirir, süreniz dolmadan dosyanızı bir avukata danışın.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/4 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1, m.18/2 ve m.18/4 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.15 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/6 ve m.21/1-3 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1; 4857 sayılı İş Kanunu ek m.3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.19/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.19/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/6 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.48 ↩