İşe alacağım deyip vazgeçen işveren her durumda tazminat ödemez, ama iki durumda ödeyebilir: iş sözleşmesi kurulmuşsa sözleşmeden doğan haklar, kurulmamışsa sözleşme öncesi güveni boşa çıkardığı için uğradığınız zarar istenebilir. Hangisinin söz konusu olduğunu, işe başlama tarihinden önce yaptığınız yazışmalar ve işverenin attığı adımlar belirler.
Güven sorumluluğunda istenebilecek zarar; teklife güvenip eski işinizden ayrıldığınız için kaybettiğiniz gelir, taşınma gibi belgeli harcamalar ve geri çevirdiğiniz başka teklifin gelir farkıdır, yeni işteki ücretin tamamı istenemez. Sözleşmenin kurulduğu iddiasıyla alacak istenecekse önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; vazgeçme haberinden sonra bekletmeden başvurmak süre riskini önler.
Sözleşmenin Kurulup Kurulmadığı
Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamasıyla kurulur ve bu açıklama açık ya da örtülü olabilir.[1] İş sözleşmesi de kanunda aksi belirtilmedikçe özel bir şekle bağlı değildir, yalnız süresi bir yıl ve daha fazla olanların yazılı yapılması zorunludur.[2]
Bu yüzden imzalı bir sözleşmeniz olmaması, sözleşme olmadığı anlamına gelmez. Ücret, görev ve başlangıç tarihini yazıyla bildiren ve sizin yazıyla kabul ettiğiniz bir teklif, çoğu dosyada sözleşmenin kurulduğu iddiasının en güçlü dayanağıdır.
İşveren teklifine kabul için süre koymuşsa, bu sürenin sonuna kadar teklifiyle bağlıdır.[3] Süre içinde kabul ettiyseniz, vazgeçme mesajı geldiğinde sözleşme çoktan kurulmuş olabilir.
Yalnızca “görüşeceğiz”, “değerlendireceğiz” ya da “olumlu düşünüyoruz” gibi sözler sözleşme kurmaz. Böyle bir sözün ardından istifa ederseniz, güven iddiası kurmak zorlaşır.
| Durum | Hukuki yol | Ne istenir |
|---|---|---|
| Ücret, görev ve başlangıç tarihi yazıyla kabul edildi | İş sözleşmesi kurulmuş sayılabilir, işe başlatmama fesih gibi değerlendirilir | Sözleşmeden doğan kalemler, dosyaya göre değişir |
| Şifahi söz var, ayrıntılar belirsiz | Sözleşme öncesi güven sorumluluğu | Güvenle yaptığınız harcamalar ve kaybettiğiniz gelir |
| Görüşme yapıldı, kesin söz verilmedi | Çoğunlukla sorumluluk doğmaz | Genellikle talep edilemez |
Sözleşme Kurulmamışsa Güven Sorumluluğu
Sözleşme kurulmamışsa dayanak, herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorunda olmasıdır.[4] Yargıtay bu temele dayanarak, görüşme aşamasında karşı tarafta güven uyandıran ve sonra bu güveni boşa çıkaran tarafın zarardan sorumlu olabileceğini kabul eder.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin önüne gelen bir olayda, işe alınacağı söylenen kişi evraklarını hazırlamış ve önceki işyerinden ayrılmış, işyerine gittiğinde işe alınmayacağı bildirilmişti. Daire, bu tür uyuşmazlıkta sorumluluğun sözleşmeden değil sözleşme görüşmelerinden doğduğunu belirtti ve işçi sözleşmesi henüz kurulmadığı için iş mahkemesinin değil asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğuna karar verdi.[5]
Bu karar size kazanacağınızı değil, davayı nerede açacağınızı gösterir. Güven sorumluluğuna dayanan talepte görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
Zarar Neleri Kapsar
Güven sorumluluğunda amaç, sözleşmenin kurulacağına güvenmeseydiniz içinde bulunacağınız duruma dönmenizi sağlamaktır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, imzalanacağına güvenilen bir sözleşme nedeniyle yapılan harcamaları ve kaçırılan fırsatı tazmin edilebilir saymış, sonradan başka bir sözleşme yapılmasının bu hakkı ortadan kaldırmadığını belirtmiştir.[6]
İş ilişkisine uyarlayınca kalemler şöyle sıralanır:
- Teklife güvenerek eski işinizden ayrıldığınız için yeni işe girene kadar kaybettiğiniz gelir
- Başlangıç tarihine göre yaptığınız taşınma, kira ya da araç gideri gibi harcamalar
- Bu teklif nedeniyle geri çevirdiğiniz başka bir iş teklifinin sizi getireceği gelir farkı
Yeni işteki ücretin tamamı bu hesaba girmez. Çünkü yeni işte çalışsaydınız elde edeceğiniz kazanç, güven değil sözleşmenin kendisi sayılır ve talep edilen şey güven zararıdır.
Hesap Örneği
Eski işinizde aylık net 35.000 TL aldığınızı, teklife güvenip istifa ettiğinizi ve yeni iş bulana kadar iki ay çalışamadığınızı varsayın. Bu iki ayda 70.000 TL gelir kaybınız olur, taşınma ve depozito gibi belgeli gideriniz 18.000 TL ise toplam 88.000 TL eder.
Bu sürede geçici bir işten 12.000 TL kazandıysanız bu tutar düşülür ve talep edebileceğiniz miktar 76.000 TL’ye iner. Sayılar örnektir, gerçek tutarı mahkeme bilirkişi hesabıyla belirler.
Eski işyerinizde kıdem süresinin kesilmesi ya da kıdem tazminatından mahrum kalmanız ayrı bir zarar kalemi olarak ileri sürülür, ancak bu kalemin kabul edildiğine dair bir karar bulamadım. Bu kalemi dava dilekçesinde ayrıca gerekçelendirmek gerekir.
Delil Olarak Neleri Saklamalısınız
Güven iddiasında sorun çoğunlukla hukuk değil, ispattır. Aşağıdaki belgeler, işverenin “ben kesin söz vermedim” savunmasını zayıflatır.
- Teklifin geldiği e-posta, mesaj ve yazılı iş teklifi
- Başlangıç tarihi, ücret ve görev bilgisini içeren her yazışma
- İşverenin sizden istediği işe giriş evrakları ve onları teslim ettiğinizi gösteren kayıt
- İşverenin SGK’ya işe giriş bildirgesi verdiyse bunun kaydı
- Eski işinizden ayrılış tarihiniz ve istifa dilekçeniz
İşverenin sizi SGK’ya bildirmesi önemli bir ipucudur, çünkü işveren sigortalıyı çalışmaya başlamadan önce Kuruma bildirmekle yükümlüdür.[7] Bildirge verilmişse işveren sizi kendi eliyle işçisi saymıştır ve sözleşmenin kurulduğu iddianızı güçlendirir.
Vazgeçme Haberi Geldiğinde Sıra
- Yazışmaların ekran görüntüsünü ve dışa aktarılmış dökümünü ayrı bir yere yedekleyin.
- İşverenden vazgeçme gerekçesini yazılı olarak isteyin, sözlü cevapla yetinmeyin.
- Başlangıç tarihi, ücret ve görev bilgisini kimin, ne zaman söylediğini tarih sırasıyla not edin.
- Zararı kalem kalem, belgeleriyle bir tabloya geçirin.
- Yeni iş aramaya hemen başlayın, çünkü zararı azaltmak sizin de sorumluluğunuzdadır ve boşta kalma süresi ne kadar uzarsa hesap o kadar tartışmalı hale gelir.
- İşverene, zararı ve talebi gösteren yazılı bir ihtar gönderin.
- Uyuşmazlık sürerse dosyanızın hangi yola gireceğini belirleyin.
Arabuluculuk mu, Dava mı
İş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminat davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.[8] Sözleşmenin kurulduğunu ileri sürüp alacak istiyorsanız bu yol zorunludur.
Sözleşme kurulmadığı için güven zararı istiyorsanız durum farklıdır. Kanun metni “iş sözleşmesine dayanan” alacaktan söz eder, güven sorumluluğu ise sözleşmeye dayanmaz ve Yargıtay’ın bu davayı iş mahkemesine değil asliye hukuk mahkemesine yönlendirdiği karar yukarıda anlatıldı. Bu talebin arabuluculuk şartına tabi olup olmadığı konusunda yerleşik bir karar bulamadım, bu yüzden her iki durumda da önce arabulucuya başvurmak ve davayı doğru mahkemede açmak güvenli yoldur.
Bu talepte hangi zamanaşımı süresinin uygulanacağı da tartışmalıdır. Süre dolma riskini almamak için vazgeçme haberinden sonra bekletmeden başvurmak gerekir.
İşe Alacağım Deyip Vazgeçen İşveren Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşçilerin en sık sorduğu beş soruyu kısa cevaplarıyla verdim:
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her dosyaya uymayabilir. Teklif yazışmalarınızı elinizde tutarak belgelerinizi bir avukata göstermeniz, hangi yolun size uyduğunu somut olarak netleştirir.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.8/1 ve 2 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.3/1 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2/1 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2017/17897 K.2020/13824, 28.10.2020. Daire görev nedeniyle bozmuştur, tazminatın miktarı ve kabul edilip edilmeyeceği hakkında hüküm kurmamıştır. ↩
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2025/636 K.2025/1675, 17.03.2025 (sponsorluk sözleşmesi, sporcu harcamaları ve kaçırılan sponsorluk fırsatı; iş ilişkisi değildir, ilke benzetmeyle alınmıştır). ↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.8/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩