İşçiye Tutanak Nasıl Tutulur: Yedi Unsur, Üç Örnek ve Şerh Düşme

İşçiye tutanak, bir olayı gören kişilerin, olayın günü, saati ve yeriyle birlikte yalnızca gördüklerini yazıp imzaladığı kısa bir tespit belgesidir. Tutanak, kanun anlamında bir belgedir ve ispat yükü, olaydan lehine hak çıkaran taraftadır.^[1] Uygulamada mahkeme tutanağı tek başına yeterli saymaz, imzacıların tanık beyanı ve diğer kayıtlarla birlikte değerlendirir.

Tutanak olgunun kendisini, örneğin işçinin işe gelmediğini kanıtlayabilir, ama işçinin haklı bir sebebi olup olmadığını kanıtlamaz; feshin haklı ya da geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi kendi hakkındaki tutanağı imzalamak zorunda değildir ve imzalamaması belgeyi geçersiz kılmaz; kabul etmiyorsa imzanın üstüne tarihli bir şerh yazmak daha güçlü bir kayıt bırakır.

Tutanakta Bulunması Gereken Yedi Bilgi

Bir tutanağın işe yarayıp yaramayacağı çoğu zaman ilk bakışta anlaşılır. Aşağıdaki tablo, her satırın neden gerekli olduğunu ve eksik kaldığında ne olduğunu gösteriyor.

Bilgi	Neden gerekli	Eksikse ne olur
Düzenleme tarihi ve saati	Olayla tutanak arasındaki süreyi gösterir	Sonradan yazıldığı itirazına açık kalır
Olayın günü, saati ve yeri	Tanık ifadesiyle karşılaştırmayı sağlar	Hangi olayın kastedildiği belirsizleşir
İşçinin adı, görevi, vardiyası	Tutanağın kimi ilgilendirdiğini gösterir	Benzer adlı çalışanlarla karışabilir
Olayın yorumsuz anlatımı	Hakim neyin olduğunu görür	“Saygısızlık etti” gibi kanaat cümlesi bilgi taşımaz
Destekleyen kayıt	Turnike, kamera, mesaj, kart okuyucu	Belge yalnız imzacıların sözüne dayanır
İmzacıların adı, görevi, telefonu	Davada tanık olarak çağrılabilmeleri için	Adresi bulunamayan tanık dinlenmeyebilir
İşçiye sunulma ve beyan alanı	İşçinin itirazını aynı kağıda alır	İşçinin haberi olmadığı savunmasına yol açar

Her olay için ayrı tutanak tutulur. Üç farklı günü ya da iki farklı davranışı tek kağıtta toplamak, hangi tanığın neyi gördüğünü ayırmayı zorlaştırır.

Tanık İmzası ve İmzacıların Seçimi

Tutanağı imzalayan kişi, olayı kendi gözüyle gören ya da kaydı kendisi kontrol eden biri olmalıdır. Başkasından duyduğunu imzalayan çalışan, mahkemede “ben orada değildim” dediği anda tutanağın o kısmı değerini yitirir.

Kanunda tutanak için asgari imzacı sayısı yazmaz, yine de uygulamada düzenleyenin yanında en az bir, tercihen iki tanık aranır. İmzacılardan biri fesih kararını verecek yöneticiyse, olaydan bağımsız bir çalışanın imzası belgeyi güçlendirir.

İmzacıların telefonu ve güncel adresi ayrıca saklanmalıdır. Davada tanık listesi verilirken tebliğe elverişli adres istenir. Tanık bu adreste bulunamazsa, tanığı gösteren tarafa yeni adres bildirmesi için kesin süre verilir, bu sürede adres gösterilmez ya da yeni adres de doğru çıkmazsa tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılır.^[2]

İşçinin Tutanağı İmzalamaktan Kaçınması

İşçinin kendi hakkındaki tutanağı imzalama zorunluluğu yoktur. İşçinin imzalamaması tutanağı kendiliğinden geçersiz kılmaz, belge yine delil olarak değerlendirilir, ama tutanağın işçiye gösterildiği ve imzadan kaçındığı aynı belgeye ayrıca yazılıp tanıklarca imzalanır.

Fesih gibi yazılı yapılması gereken bir bildirimde durum farklıdır. Bildirim imza karşılığında verilir ya da işçinin yazılı kabulü varsa KEP ile gönderilir, işçi imzalamazsa bu durum o yerde tutanakla tespit edilir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu kapsamındaki tebligatlar ise o Kanunun hükümlerine göre yapılır.^[3]

İmzalamak, tutanaktaki her şeyi kabul etmek anlamına gelmez. İmzanın üstüne kendi şerhinizi yazarak imzalamak, hiç imzalamamaktan daha güçlü bir kayıt bırakır.

Tutanağın Delil Değeri

Tutanak, işverenin kendi çalışanlarınca hazırlanan tek taraflı bir belgedir ve mahkeme onu diğer delillerle birlikte değerlendirir. Feshin haklı ya da geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir, tutanak bu yükü kendiliğinden karşılamaz.^[4]

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada işçi, 13-28 Haziran 2022 arasında işe gelmemiş, işveren de bu süre için tutanak düzenlediğini savunarak sözleşmeyi haklı nedenle feshetmişti. İlk derece mahkemesi feshin haklı nedene dayanmadığına karar verdi.

Bölge adliye mahkemesi ise davalı işverenin kendi tanıklarının anlatımından işçinin amirlerinden ücretsiz izin aldığını, devamsızlığın mazeretsiz olmadığını tespit etti ve işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığını kabul etti. Yargıtay 9. HD, ayrıca gerekçe kurmadan bu kararı onadı.^[5]

Bu dosya bir şeyi açıkça gösteriyor. Tutanak olgunun kendisini, örneğin işçinin gelmediğini kanıtlayabilir, ama işçinin haklı bir sebebi olup olmadığını kanıtlamaz. Hangi kaydın neyi kanıtladığını görmek için fazla mesai delil defteri örneğine bakılabilir.

Örnek Tutanak 1: Devamsızlık

Devamsızlık, izin almaksızın ya da haklı bir sebep olmadan ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki kez tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmeme halinde haklı fesih sebebidir.^[6] Bu yüzden her gün için ayrı tutanak tutulur ve günün sonunda düzenlenir.

Devamsızlık davranıştan kaynaklandığı için işveren, durumu öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde haklı nedenle fesih yapmazsa bu hakkı o olay için kullanamaz.^[7]

Örnek Tutanak 2: İş Kazası ve İşyeri Olayı

İş kazası tutanağı birini suçlamak için değil, olayı tespit etmek için tutulur. İşveren bütün iş kazalarının kaydını tutmak ve kazayı üç iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür.^[8] Tutanak bu bildirimin ve sonraki incelemenin dayanağı olur.

Kazalanan işçi tutanağa sonradan da beyan yazabilir. Tutanakta eksik koruyucu donanım gibi işverenin lehine olmayan bilgilerin yer alması doğaldır ve silinmemelidir, çünkü sonradan değiştirilmiş bir kaza tutanağı bütün belgenin güvenilirliğini zayıflatır.

Örnek Tutanak 3: Geç Kalma

Geç kalma, devamsızlık gibi kanunda sayılmış ayrı bir haklı fesih sebebi değildir. Tekrar eden geç kalmalar uyarıya rağmen sürüyorsa görevi yapmamakta ısrar ya da, işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyor ve işçinin en az altı aylık kıdemi varsa, geçerli sebep tartışmasına konu olabilir, bu yüzden her geç kalma tarih ve dakikayla kayda geçirilir.^[9]

Geç kalınan, yani çalışılmayan süre için ücret ödenmemesi ile ceza olarak ücret kesilmesi ayrı konulardır. Ceza niteliğindeki ücret kesme ancak toplu ya da iş sözleşmesinde gösterilen sebeplerle verilir, işçiye hemen gerekçesiyle bildirilir ve bir ayda iki gündeliği aşamaz.^[10]

Tutanağa Şerh Düşme ve İtiraz Yolu

Hakkınızda tutulan tutanak size gösterildiğinde, imza alanının üstüne kısa ve tarihli bir şerh yazabilirsiniz. Tutanak yerine yazılı uyarı aldıysanız cevap hakkınızı işçiye uyarı yazısı örneklerinde görebilirsiniz. Aşağıdaki tablo hangi durumda hangi şerhin yazılacağını gösteriyor.

Durum	Yazılabilecek şerh
Olay hiç yaşanmadı	“Okudum. Tutanakta yazan olay yaşanmamıştır, kabul etmiyorum.”
Olay yaşandı ama mazeretiniz var	“Okudum. O gün [sebep] nedeniyle gelemedim, [kişi]’ye [saat]’te haber verdim. Belgemi ekte sunacağım.”
Saat ya da süre yanlış	“Okudum. Giriş saatim […] değil […]’dir, turnike kaydının incelenmesini istiyorum.”
Tanık olayı görmedi	“Okudum. [Ad Soyad] olay anında [başka yerde] idi.”
Metni anlamak için zaman gerekiyor	“Okudum, inceleyip yazılı cevap vereceğim. Bir örneğinin verilmesini istiyorum.”

Şerhten sonra şu sırayı izleyin:

1. Aynı gün tutanağın fotoğrafını ya da bir örneğini isteyin.
2. Ayrıntılı itirazınızı e-posta ya da imza karşılığı dilekçeyle verin.
3. Belgelerinizi (rapor, mesaj, yol bilgisi) ekleyin.
4. Teslim kaydını saklayın.

Konu arabulucuya taşınırsa avukatla gitmenin gerekip gerekmediğini önceden netleştirin.

Tutanak bir savunma isteme yazısıyla birlikte geldiyse, bu yazıya ayrıca cevap verilir. Davranış ya da verim sebebiyle belirsiz süreli iş sözleşmesi, işçinin savunması alınmadan feshedilemez, haklı fesih hakkı ise saklıdır.^[11]

Tutanağa dayanan bir fesih bildirimi aldıysanız ve iş güvencesi kapsamındaysanız, işe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir.^[12]

İşçi Tutanağı Hakkında Sorular

Tutanakla karşılaşan işçilerin ve tutanak hazırlayan yöneticilerin en sık sorduğu konular aşağıda.

Bu yazı tutanakla ilgili genel kuralları anlatır, her işyerinin yönetmeliği ve her olayın kaydı farklıdır. Hakkınızda tutulan bir tutanak fesihle sonuçlandıysa belgelerinizle birlikte bir avukata danışmanız yerinde olur.

Kaynaklar

1. 6100 sayılı HMK m.190/1 ve m.199/1 ↩
2. 6100 sayılı HMK m.240/2 ve m.240/3 ↩
3. 4857 sayılı İş Kanunu m.109/1 (7555 sayılı Kanunla değişik, 20.07.2025) ↩
4. 4857 sayılı İş Kanunu m.20/2 ve 6100 sayılı HMK m.190/1 ↩
5. Yargıtay 9. HD, E.2026/1670 K.2026/4846, 21.05.2026 ↩
6. 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-g ↩
7. 4857 sayılı İş Kanunu m.26/1 ↩
8. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.14/1-a ve m.14/2-a ↩
9. 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1, m.19/2 ve m.25/II-h ↩
10. 4857 sayılı İş Kanunu m.38 ↩
11. 4857 sayılı İş Kanunu m.19/2 ↩
12. 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩