15 yıl 3600 gün şartıyla kıdem tazminatı almak için sırayla şunları yapın: SGK kaydınızdaki ilk giriş tarihine ve prim gününe bakın, SGK’dan yazı alın, işverene yazılı fesih bildirimi verin ve son günde çıkış kodunun 14 olduğunu kontrol edin. Yaşınızın dolmasını beklemezsiniz, ama bu yol size emekli aylığı bağlamaz.
15 yıl 3600 gün eşiği yalnız sigortaya 8 Eylül 1999’dan önce girenler içindir, sonraki girişlerde aranan prim günü yükselir. Bu yolla ayrılan işçiye ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği ödenmez, emekli aylığı için yaş şartı ayrıca beklenir. İşveren ödemezse önce arabulucuya başvurulur, kıdem tazminatında zamanaşımı beş yıldır.
İçindekiler7 başlık
Hakkın Dayanağı ve Eşikler
Sizi kendi isteğinizle ayrılırken de tazminata kavuşturan hüküm, 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasındaki 5. benttir. Bu bent, emeklilik için aranan yaş dışındaki şartlarla sigortalılık süresini ve prim gün sayısını tamamlayıp ayrılan işçiyi kapsar.[1]
Gereken süre ve gün sayısı, sigortaya ilk girdiğiniz tarihe göre değişir. 15 yıl 3600 gün yalnızca ilk girişi 8 Eylül 1999’dan önce olanlar için geçerlidir.
- Sigortaya 8 Eylül 1999 tarihinden önce başladıysanız: en az 15 yıllık sigortalılık ve 3600 prim günü gerekir (506 sayılı Kanun Geçici m.81/C).
- Başlangıcınız bu tarihle 30 Nisan 2008 arasındaysa: 7000 prim günü ya da 25 yıllık sigortalılıkla birlikte 4500 prim günü aranır (5510 sayılı Kanun Geçici m.9).
- İlk girişiniz 1 Mayıs 2008 ve sonrasıysa (4/a, hizmet akdiyle çalışanlar): eşik 7200 prim günüdür (5510 sayılı Kanun m.28/2-a).
Bu eşikler yalnızca prim gününü ve sigortalılık süresini gösterir. Aylık bağlanması için ayrıca yaş aranır ve o ayrı bir haktır.[2]
Başvurudan Önce Üç Kontrol
e-Devlet’ten SGK hizmet dökümünüzü alın ve şu üç satıra bakın. Üçü de tamamsa ayrılış sürecine geçebilirsiniz.
- İlk sigorta giriş tarihi: Yukarıdaki üç gruptan hangisinde olduğunuzu bu tarih belirler. Eski tarihli kayıt görünmüyorsa önce onu araştırın.
- Toplam prim gün sayısı: Borçlandığınız süreler dökümde ayrı görünür, SGK yazısı bunları da sayar mı diye başvuruda sorun.
- Sigortalılık süresi: İlk girişten bugüne geçen süre 15 yılı geçmeli. Prim günü yeterli olsa da bu süre dolmamışsa hak doğmaz.
Rakamlar sınırdaysa hemen ayrılmayın. Bir ay daha çalışmak, ayrıldıktan sonra SGK yazısında eksik gün çıkma riskinden çok daha ucuzdur.
Ayrılış Sırası: Yazı, Bildirim, Son Gün
SGK’dan Yazı Almak
Bağlı olduğunuz Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne ya da Sosyal Güvenlik Merkezine dilekçeyle başvurup yaş dışındaki şartları taşıdığınızı gösteren yazı isteyin. Kanun metni bu yazıyı 5. bent için ayrıca aramaz, ama Yargıtay işçinin ayrılışının bu şartların tamamlanmasına dayandığını işverene bildirmesini ister.[3]
Yazıyı ayrılıştan önce almak işinizi kolaylaştırır. Yazı sonradan çıkarsa işveren, ayrıldığınız gün şartları taşıyıp taşımadığınızı tartışmaya açar.
İşverene Yazılı Fesih Bildirimi
Bildirimde ayrılış sebebinizi açıkça yazın. “Kendi isteğimle istifa ediyorum” cümlesi tek başına yetmez, çünkü işveren bunu çıkış kodu 03 ile bildirebilir. Emeklilik için ayrılıyorsanız dilekçenin iki yolu ve örnek metinler emekli olmak için ayrılırken verilecek dilekçede toplanmıştır.
Metinde şu bilgiler bulunsun: 1475 sayılı Kanun m.14/1-5 gereği yaş dışındaki şartları tamamladığınız, SGK yazısının ekte olduğu, son çalışma gününüz ve kıdem tazminatı ile yıllık izin ücretinin ödenmesi talebi. İkinci nüshaya işverenin imza ve tarih atmasını isteyin, reddederse noter aracılığıyla gönderin.
Son Gün ve Çıkış Kodu
İşveren çıkışı SGK’ya bildirir. SGK’nın listesinde yaş dışındaki şartların tamamlanması için ayrılmanın kodu 14‘tür.[4] Birkaç gün sonra hizmet dökümünüzü açın ve kodu kontrol edin.
Kod 03 görünüyorsa kıdem hakkınız kendiliğinden düşmez, ama işverenin ilk savunması olur. Düzeltme için yazılı talepte bulunun ve talebin tarihini saklayın.
Bu yolla ayrılırken ihbar tazminatı da doğmaz.[5]
Ayrıldıktan Sonra Neler Değişir
Tazminat hesabınıza geçse bile ayrılışın dört sonucunu önceden bilmeniz gerekir.
- İşsizlik ödeneği: Ödeneğe hak kazandıran fesih halleri sayılmıştır ve kendi isteğiyle yaş dışı şartlarla ayrılmak bunlar arasında yoktur. Başvurunuz bu yüzden sonuç vermez.[6]
- Sağlık güvencesi: Sigortalılığınız bittikten sonra genel sağlık sigortasından kısa süre yararlanırsınız, son bir yıl içinde 90 gün zorunlu sigortalılığınız varsa bu süre 90 gündür.[7] Süre bitmeden yeni bir sigortalılık ya da prim düzeniniz olsun.
- Yeni işe girmek: Yargıtay’a göre başka işyerinde çalışmaya başlamak hakkın kötüye kullanılması sayılmaz. Hakkın amacı, yaşı beklemeden iş sözleşmesini sonlandırabilmektir.[8]
- Emekli aylığı: Aylık için yaş şartı ayrıca aranır. Yeni işte prim günü biriktirmek ileride aylık başvurusunu kolaylaştırır, ama aynı çalışma süresi için ikinci kez kıdem tazminatı ödenmez.[9]
Örnek Hesap: Tavanın Altında ve Üstünde
Kıdem tazminatı her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır, artan ay ve günler oranlanır.[10] Bir yıllık tutar, 01.07.2026-31.12.2026 arasında sona eren sözleşmelerde 73.729,87 TL tavanını aşamaz.[11]
İki varsayımsal işçi 01.05.2003’te işe girip 30.09.2026’da ayrılmış, hizmet süreleri 23 yıl 5 aydır.
| Kalem | 1. işçi | 2. işçi |
|---|---|---|
| Giydirilmiş aylık brüt ücret | 52.000,00 TL | 85.000,00 TL |
| Hesaba esas bir yıllık tutar | 52.000,00 TL | 73.729,87 TL (tavan) |
| 23 tam yıl | 1.196.000,00 TL | 1.695.787,01 TL |
| 5 ay (yıllık tutar x 5/12) | 21.666,67 TL | 30.720,78 TL |
| Brüt kıdem tazminatı | 1.217.666,67 TL | 1.726.507,79 TL |
İkinci işçinin ücreti tavanı aştığı için brüt tutar tavandan hesaplandı. Kıdem tazminatından yalnız damga vergisi kesilir, gelir vergisi alınmaz.[12] Kendi rakamlarınızı hesaplama aracına girerek deneyin.
Ödeme Gelmezse
İşveren ödemezse önce arabulucuya başvurmanız gerekir, çünkü kıdem tazminatı davasında arabuluculuk dava şartıdır.[13] Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi beş yıldır.[14]
Dilekçeye SGK yazısını, işverene verdiğiniz bildirimi ve hizmet dökümünü ekleyin. Gecikme için mevduata uygulanan en yüksek faiz istenir.[15]
Ayrılış Sırası Hakkında Sorular
Bu yazı genel bilgi verir. Hizmet kaydınızdaki eksiklikler ve işverenin itirazı sonucu değiştirebileceği için, bildirimi vermeden önce dosyanızı bir avukata göstermeniz yararlı olur.
Kaynaklar
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1-5 (4447 sayılı Kanun m.45 ile eklendi), 4857 sayılı İş Kanunu m.120 ile yürürlükte tutuluyor ↩
- 506 sayılı Kanun Geçici m.81/C-bd, be: 15 yıl ve 3600 gün şartını 24.05.2011’den sonra tamamlayan kadınlar için 58, 24.05.2011-23.05.2014 arasında tamamlayan erkekler için 59, 24.05.2014’ten sonra tamamlayan erkekler için 60 yaş ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2011/52674 K.2014/1775, 27.01.2014 (bozma, Dairenin kendi gerekçesi) ↩
- SGK, İşten Ayrılış Nedenleri listesi (uyg.sgk.gov.tr), kod 14 “Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması” ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17 (bildirim süreleri), 1475 sayılı Kanun m.14/1-5 ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.51/1 (a)-(g) bentleri ↩
- 5510 sayılı Kanun m.67 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2011/52674 K.2014/1775, 27.01.2014 (Dairenin gerekçesi) ↩
- 1475 sayılı Kanun m.14: “Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmez.” ↩
- 1475 sayılı Kanun m.14 ↩
- Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali ve Sosyal Haklar Genelgesi, 2026 yılı ikinci dönem kıdem tazminatı tavanı, ÇSGB duyurusu ↩
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.25/7, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu ek m.3/a (7036 sayılı Kanun m.15 ile eklendi) ↩
- 1475 sayılı Kanun m.14 ↩