Kıdem Tazminatı Haczedilebilir mi? İşçi İçin Haciz Kontrol Listesi

Kıdem tazminatı haczedilebilir ve kanunda bu alacak için aylık ücretteki gibi bir dörtte bir sınırı yazılı değildir. Dörtte bir kuralı maaş ve ücret için konmuştur, fesihten sonra bir defada ödenen tazminat için değil.^[1]

Haciz, tazminat tutarı üzerinden dosyadaki borç miktarına kadar yürür, fazlası size kalır. Tazminat banka hesabınıza yattıktan sonra da haczedilebilir ve maaş hesabı olması onu korumaz, ama SGK aylığı ile vücut ya da sağlık zararı için ödenen tazminat haczedilemez. İşverene haciz ihbarnamesi tebliğ edildikten sonra size elden yapılan ödeme icra dosyasını bağlamaz, kanuna aykırı haciz işlemi için icra mahkemesine şikayet süresi ise yedi gündür.

İçindekiler8 başlık

1. Ücret Haczi ile Tazminat Haczinin Farkı
2. Sözleşme Sürerken Gelen Haciz Yazısı
3. Haciz İhbarnamesinden Sonra Ödeme Kime Yapılır
4. Haciz Sonrası Elinize Kalan Tutar: Örnek Hesap
5. Banka Hesabına Geçen Tazminat
6. Haciz Yazısından Sonra Kaçınılacak Davranışlar
7. Haciz Yazısı Gelince Yapılacaklar Listesi
8. Kıdem Tazminatı Haczi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ücret Haczi ile Tazminat Haczinin Farkı

İcra ve İflas Kanunu, maaş ve ücretin ancak borçlunun ve ailesinin geçimine yetecek kısmı ayrıldıktan sonra haczedilmesine izin verir ve haczedilecek payın dörtte birin altına inemeyeceğini ekler.^[2] İş Kanunu bu oranı işçi lehine tersinden yazar: aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez.^[3]

Kıdem tazminatını düzenleyen 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesinde ise haciz hükmü bulunmaz. Haczedilemezlik istisnadır ve kanunda yazmayan bir alacağa kıyasla genişletilmez, bu yüzden haciz tazminat tutarı üzerinden borç miktarına kadar yürür.

Bu sonuç ihbar tazminatı için de aynı mantıkla geçerlidir. Sınırlı haciz ücret ve ücretten sayılan ödemelerde (ikramiye gibi) işler.

Sözleşme Sürerken Gelen Haciz Yazısı

Çalışmaya devam ederken işvereninize gelen ilk yazı çoğu zaman maaş kesintisi içindir. Kanun bu yazıyı alan işverene iki iş yükler: kesintiyi yapıp icra dairesine göndermek ve hizmetinize son verdiğinde bunu derhal bildirmek.^[4]

Tazminat henüz doğmadığı için bu aşamada elinize bir şey geçmez. İşten ayrıldığınız gün ise işveren icra dairesine haber verir ve tazminat için ayrı bir haciz ihbarnamesi çıkabilir.

Bu yüzden ayrılış tarihinizi icra dosyasına siz de bildirin. Böylece borcun hangi aşamada olduğunu bilir, tazminat hesaplanırken sürpriz yaşamazsınız.

Haciz İhbarnamesinden Sonra Ödeme Kime Yapılır

İhbarname işverene tebliğ edildiği andan itibaren tazminat tutarı icra dairesinin kontrolüne girer. Bu andan sonra size yapılan ödeme icra dosyasını bağlamaz.^[5] İşveren ödeme yaptığını ya da borcu bulunmadığını söylemek istiyorsa cevabını tebliğden sonraki yedi gün içinde icra dairesine verir.^[6]

Elden ya da hesaba ödeme aldıysanız ve ihbarname daha önce tebliğ edilmişse işveren aynı parayı bir daha ödemek zorunda kalabilir. İşveren sizden geri istemeye çalışabilir, bu nedenle ödeme tarihi ile tebliğ tarihini yan yana yazıp saklayın.

Haciz Sonrası Elinize Kalan Tutar: Örnek Hesap

Hesabı icra dosyasındaki toplam borç belirler. Toplam borç, asıl alacağa işleyen faiz ile masrafların eklenmesiyle bulunur ve tazminat bu tutardan fazlaysa fazlası size kalır.

Durum	Net tazminat	Dosya borcu	Haciz sonrası kalan
Borç tazminattan az	180.000 TL	120.000 TL	60.000 TL size ödenir
Borç tazminattan fazla	180.000 TL	200.000 TL	0 TL, dosyada 20.000 TL borç kalır

İkinci satırdaki 20.000 TL’lik bakiye için takip sürer. Aylık 40.000 TL net maaşınız varsa maaştan en çok dörtte bir, yani 10.000 TL kesilir ve bakiye yaklaşık iki ayda kapanır; faiz işlemeye devam ettiği için süre biraz uzayabilir.

Tutarlar örnektir, gerçek rakamı icra dairesinden alacağınız güncel borç dökümü gösterir. Faiz her gün işlediğinden dökümde tarih satırına dikkat edin.

Banka Hesabına Geçen Tazminat

Tazminat hesabınıza yattığında artık bankadaki bir alacağınızdır ve bankaya gönderilen ihbarname ile haczedilebilir. İhbarname bankanın şubesine ya da bütün şubeleri kapsayacak biçimde merkezine tebliğ edilir.^[7]

Hesabın maaş hesabı olması tazminatı korumaz. Yine de hesapta haczedilemeyen bir ödeme varsa, örneğin SGK’dan bağlanan aylık, bu paranın kaynağı hesap dökümünden görülmelidir.^[8]

Vücut ya da sağlık zararı için ödenen tazminat da haczedilemez.^[9] Bu paraları kıdem tazminatından ayrı bir hesapta tutmak, sonradan itirazı kolaylaştırır.

Haciz Yazısından Sonra Kaçınılacak Davranışlar

Haciz yazısı geldikten sonra panikle atılan adımlar durumu ağırlaştırabilir. Üç hata özellikle sık görülür.

Birincisi, tazminatı ödeyecek işverenle “haciz olmasın, bana elden verin” şeklinde anlaşmaktır. İhbarname tebliğ edilmişse bu ödeme icra dosyasını bağlamaz ve işverenin aynı parayı yeniden ödemesine yol açar.

İkincisi, parayı alacaklıdan kaçırmak için yakınlarınızın hesabına aktarmaktır. Alacaklısını zarara sokmak amacıyla mal varlığını gizleyen ya da eksilten borçlu için kanun hapis cezası öngörür.^[10] Üçüncüsü, ne yazdığını okumadan “borcum kalmadı” ya da “alacağımı aldım” türü bir belge imzalamaktır, çünkü bu belge sonradan itirazınızı zorlaştırır.

Hukuka uygun yol, borcu dökümden doğrulamak, haciz fazlaysa itiraz etmek ve borcu alacaklıyla icra dairesi üzerinden kapatmaktır.

Haciz Yazısı Gelince Yapılacaklar Listesi

Yazıyı aldığınız gün aşağıdaki sırayla ilerlemek, süreleri kaçırmayı önler.

1. İcra dosyasının numarasını, alacaklıyı ve haciz tarihini yazıdan not edin
2. İcra dairesinden asıl alacak, faiz ve masrafı gösteren güncel borç dökümü isteyin
3. İşvereninizden ihbarnamenin ya da müzekkerenin kopyasını ve tebliğ tarihini alın
4. Haczedilen tutarın borcu aşıp aşmadığını döküme göre karşılaştırın
5. Hesapta SGK aylığı ya da sağlık zararı tazminatı gibi korunan para varsa dökümünü ayırın
6. Kanuna aykırı gördüğünüz bir işlem için icra mahkemesine şikayet süresini hesaplayın

Süre, işlemi öğrendiğiniz günle başlar ve yedi gün sürer.^[11] Takipten önce, örneğin kredi sözleşmesinde “tamamına razıyım” diye yazılı bir muvafakat vermiş olsanız bile korunan mal ve gelirler için bu anlaşma geçerli olmaz. Takip başladıktan sonra icra dairesinde verilen muvafakat ise geçerli sayılır, bu yüzden icra dairesinde imza atmadan önce ne verdiğinizi okuyun.^[12]

Kıdem Tazminatı Haczi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Haciz yazısını alan işçilerin en çok sorduğu beş soru aşağıda.

Bu sayfa genel bilgi verir ve dosyanızın tarihlerini, alacaklı sayısını ya da sırasını yorumlamaz. Haciz yazısı geldiğinde karar vermeden önce dosyanızı bir avukatla gözden geçirin.

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.83, 4857 sayılı İş Kanunu m.35, 1475 sayılı İş Kanunu m.14 ↩
2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.83/1 ve 83/2 ↩
3. 4857 sayılı İş Kanunu m.35 ↩
4. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.355 ↩
5. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.89/1 ↩
6. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.89/2 ↩
7. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.89/7 ↩
8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.93/1 ↩
9. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.82/1-11 ↩
10. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.331 ↩
11. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.16/1 ↩
12. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.83/a ↩