Sendikal tazminatın alt sınırı bir yıllık ücrettir. Kanun üst sınır koymaz, mahkeme olayın ağırlığına göre bu tutarın üstüne de çıkabilir.[1]
Tazminat yalnız işten çıkarmada değil, üyeler ile üye olmayanlar arasında yapılan ayrımda ve sendikal faaliyet yüzünden yapılan farklı işlemde de doğar. Sendikal nedenle çıkarılan işçi otuz işçi ve altı ay kıdem şartı aranmadan işe iade davası açabilir, arabulucuya başvuru süresi fesih bildiriminin ulaşmasından itibaren bir aydır. Fesihte işveren feshin gerçek nedenini, işçi ise feshin sendikal nedene dayandığını ispat eder.
İçindekiler8 başlık
Tazminatı Doğuran Haller
Kanun işvereni üç yerde bağlar. İşe alırken sendikaya girme ya da girmeme şartı koyamaz, üyeler ile üye olmayanlar arasında çalışma şartı bakımından ayrım yapamaz, sendikal faaliyet yüzünden işçiyi çıkaramaz ya da farklı işleme tabi tutamaz.[2]
Bunlardan birine aykırılık tek başına tazminat sebebidir. Fesih şart değildir, işten çıkarılmadan da ayrımcılık yüzünden dava açılabilir.
| Yaşadığınız durum | Kanundaki karşılığı | Fesih gerekir mi |
|---|---|---|
| Sendikaya üye olduğunuz için işten çıkarıldınız | m.25/3 | Evet |
| Üyeler zamsız kaldı, üye olmayanlara zam yapıldı | m.25/2 | Hayır |
| Üyelikten istifa etmezseniz işten çıkarılırsınız denildi | m.25/1 ve m.25/3 | Fiilen çıkarıldıysanız evet |
| Sendika toplantısına katıldığınız için görev yeriniz değiştirildi | m.25/3 (farklı işlem) | Hayır |
Toplu iş sözleşmesinden doğan ücret, ikramiye, prim ve paraya ilişkin sosyal yardım farkı ayrım sayılmaz, kanun bu konularda toplu iş sözleşmesi hükümlerini saklı tutar.[3]
İş saatleri dışındaki sendikal faaliyet ya da işveren izniyle iş saatlerinde yapılan faaliyet korunur. İzinsiz iş saati içindeki faaliyet bu korumanın dışında kalabilir.
Kaç Aylık Ücret, Hesap Nasıl Yapılır
Kanundaki ifade bir yıllık ücret tutarından az olmamak şeklindedir. Kanun hesabın nasıl yapılacağını yazmaz, yöntemi Yargıtay bağladı: alt sınır, günlük çıplak brüt ücretin 365 ile çarpılmasıyla bulunur, çünkü bir takvim yılı 365 gündür. Çıplak brüt ücret, ikramiye, yol ve yemek gibi ek ödemeler eklenmeden kalan temel ücrettir.[4]
İşe iade davasında hükmedilen sendikal tazminatta esas alınacak ücret, feshin geçersiz sayıldığı tarihteki ücrettir, işe başlatılmadığınız tarihteki ücret değildir. Yargıtay, işe başlatılmama tarihindeki ücretle yapılan hesabı bu gerekçeyle bozmuş, bozmaya uyularak verilen karar da onanmıştır.[5]
Aşağıdaki tablo varsayımsal ücretlerle alt sınırı gösteriyor. Günlük ücret, aylık çıplak brüt ücretin 30’a bölünmesiyle bulunur. Rakamlar örnektir, kendi bordronuzdaki çıplak brüt ücreti yerine koyun.
| Aylık çıplak brüt ücret (varsayım) | Günlük brüt ücret | Çarpan | Alt sınır |
|---|---|---|---|
| 30.000 TL | 1.000 TL | 365 gün | 365.000 TL |
| 45.000 TL | 1.500 TL | 365 gün | 547.500 TL |
| 60.000 TL | 2.000 TL | 365 gün | 730.000 TL |
Bir dosyada işe iade davasına bakan iş mahkemesi sendikal tazminatı işçinin bir yıllık brüt ücreti olarak belirlemiş, bu karar bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu esastan reddetmesiyle kesinleşmişti. İşçi işe başlatılmayınca açtığı alacak davasında bu tutar esas alındı. Yargıtay, işverenin temyizi üzerine alacak davasındaki bölge adliye mahkemesi kararını gerekçe yazmadan onadı, hesap yerel mahkemelere aittir.[6]
İşe İade Yolu ve Tazminatın Birlikte Talebi
Sendikal nedenle çıkarıldıysanız işe iade davası açabilirsiniz ve otuz işçi ile altı ay kıdem şartı aranmaz. Anayasa Mahkemesi, sendikal fesih için bu şartlara atıf yapan ibareyi iptal etmiştir.[7]
Önce arabulucuya gidilir, başvuru fesih bildiriminin size ulaşmasından sonraki bir ayla sınırlıdır. Anlaşma çıkmazsa tutanak tarihinden başlayan iki haftalık sürede iş mahkemesine dava açılır.[8]
Mahkeme feshin sendikal olduğunu tespit ederse sendikal tazminata, işveren sizi işe başlatsa da başlatmasa da hükmeder. İşe başlatılmazsanız dört ila sekiz aylık işe başlatmama tazminatı ek olarak verilmez. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığınız süre için, en fazla dört aylık ücret ve diğer haklarınız ise ayrıca ödenir.[9]
İşe iade davası açmamanız sendikal tazminat istemenizi engellemez. Yine de arabuluculuk, ayrı bir tazminat davasından önce de dava şartıdır, bu yüzden süreyi tek başına geçirmeyin.[10]
İspat: Sizden Ne Beklenir
İspat yükü fesihte ve fesih dışında farklı işler. Fesihte işveren feshin gerçek nedenini göstermek zorundadır, siz işverenin öne sürdüğü nedene dayanmadığını söylüyorsanız feshin sendikal olduğunu göstermelisiniz.[11]
Fesih dışı uygulamalarda yük sizdedir. Ancak ayrımcılığa işaret eden kuvvetli bir olgu sunarsanız, işlemin nedenini ispat etme yükü işverene geçer.[12]
Belge toplarken şu kayıtlar işinize yarar:
- Sendika üyelik kaydınız ve üyeliğin başlama tarihi
- Fesih ya da işlemin tarihi, yani üyelik, yetki ya da toplu sözleşme sürecine yakınlığı
- Aynı dönemde çıkarılan ya da zamsız kalan diğer üyelerin listesi
- İşverenin yazılı ya da mesajla yaptığı “istifa et” benzeri çağrılar
- Fesih bildirimi ve bildirimdeki gerekçe
- Üye olmayan emsallerin ücret ve zam bilgisi
Zam ve Görev Değişikliğinde Tazminat Her Zaman Çıkmaz
Zam yapılmaması tek başına sendikal tazminat anlamına gelmez. Bir davada işçi, sendikaya üye olarak kalanlara zam yapılmadığını ve sendikal ayrımcılığa uğradığını ileri sürmüştü. İlk derece mahkemesi sendikal ayrımcılık ispatlanamadığı için sendikal tazminat talebini reddetti, zam farkını ise kabul etti. Zam ve benzeri hakların toplu sözleşmeyle nasıl belirlendiği için toplu iş sözleşmesi yazısına bakabilirsiniz.
Bölge adliye mahkemesi, bir kısım işçilere zam yapılıp diğerlerine yapılmamasının geçerli nedeninin ortaya konmadığını belirterek zam farkını yerinde buldu. Sendikal tazminatın reddi üst mahkemelere taşınmadı, Yargıtay işverenin temyizi üzerine zam farkını da içeren kararı onadı, gerekçeler ilk derece ve bölge adliye mahkemesine aittir.[13]
Bu dosyadan çıkan ders şudur: eşitsiz uygulama fark ücret verdirebilir, sendikal tazminat ise sendikal nedenin ispatına bağlıdır. İki talebi ayrı ayrı gerekçelendirin.
İlk Otuz Günde Yapılacaklar
- Fesih bildiriminin ya da işlemin tarihini ve tebliğ şeklini yazın.
- Sendika üyelik belgenizi ve sendikaya yaptığınız bildirimleri saklayın.
- Sendikanızdan, işyerindeki üyelerin işten çıkarılma ya da zam durumuna dair bilgi isteyin.
- Bir ay dolmadan işe iade talebiyle arabulucuya başvurun.
- Başvuruda sendikal nedeni ve sendikal tazminat talebini açıkça yazdırın.
- Kıdem ve ihbar tazminatı gibi diğer alacakları ayrıca hesaplatın, bu haklar saklıdır.[14]
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Arabuluculuğa bir ay geçtikten sonra gitmek | İşe iade yolu kapanabilir | Tebliğden itibaren bir ay içinde başvurun |
| Sendikal nedeni başvuruya yazmamak | İspat ve tazminat yönünden zayıflar | Sendikal iddiayı açıkça belirtin |
| Yalnızca zamanlamaya güvenmek | Sendikal neden ispatlanamayabilir | Üyelik, diğer çıkarılanlar ve yazışmaları ekleyin |
| Zam eşitsizliğinde sendikal tazminatı otomatik saymak | Tazminat ret, fark ücret kabul olabilir | Her talebi ayrı gerekçelendirin |
Sıkça Sorulanlar
Bu yazı genel bilgi içindir ve her dosyanın şartları farklıdır. Süreler çok kısa olduğundan, elinizdeki belgelerle bir avukata ya da sendikanızın hukuk birimine hemen başvurmanız yerinde olur.
Kaynaklar
- 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.25/4 ↩
- 6356 sayılı Kanun m.25/1, m.25/2 ve m.25/3 ↩
- 6356 sayılı Kanun m.25/2 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/10265 K.2024/14468, 04.11.2024 (5235 sayılı Kanun m.35 uyarınca bölge adliye mahkemesi kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi, kesin) ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2026/2100 K.2026/1924, 04.03.2026 (bozmaya uyularak verilen kararın onanması; ilke, Dairenin önceki bozma kararına aittir) ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/10000 K.2026/1439, 18.02.2026, 6100 sayılı Kanun m.370/1 uyarınca onama ↩
- 6356 sayılı Kanun m.25/5 (Anayasa Mahkemesi, 22.10.2014, E.2013/1 K.2014/161 ile “18” ibaresinin iptali) ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 6356 sayılı Kanun m.25/5, 4857 sayılı Kanun m.21 ↩
- 6356 sayılı Kanun m.25/5 son cümle, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 6356 sayılı Kanun m.25/6 ↩
- 6356 sayılı Kanun m.25/7 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/9543 K.2026/4395, 12.05.2026, 6100 sayılı Kanun m.370/1 uyarınca onama ↩
- 6356 sayılı Kanun m.25/9 ↩