Askere gitmek için işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır; tazminat her tam çalışma yılı için hesaplanır. Hak, işverenin onayına bağlı değildir ve ihbar tazminatı ödenmeden doğar.[1]
Uyuşmazlık çıkan nokta hak değil, ayrılışın gerçekten askerlik için yapıldığının gösterilmesidir. Kanun ayrılışla sevk arasında belirli bir gün sınırı koymaz; dilekçeye askerlik sebebi, sevk tarihi ve ayrılış tarihi yazılır, ayrılış sevke mümkün olduğunca yaklaştırılır ve arada başka bir işte çalışılmaz. Askerlik için ayrılan işçi bildirim süresi beklemez, ihbar tazminatı da alamaz; SGK çıkışı kod 12 ile verilmeli, alacaklar için zamanaşımı beş yıldır.
İçindekiler9 başlık
- Sevk Belgesinden Ödemeye Takvim
- Ayrılış ile Sevk Arasındaki Makul Süre
- Fesih Dilekçesi Örneği
- Bildirim Süresi ve İhbar Tazminatı
- Çıkış Kodu ve Belge Kontrolü
- Kıdem Tazminatının Rakamlı Hesabı
- Sevk Ertelenirse veya Bedelli Seçilirse
- Ödenmesi Gereken Diğer Alacaklar ve Süreler
- Askerlik Nedeniyle Ayrılışa Dair Sık Sorulan Sorular
Sevk Belgesinden Ödemeye Takvim
Kıdem hakkını koruyan şey, tarihlerin birbirini doğrulamasıdır. Sevk tarihi, dilekçe tarihi, son iş günü ve SGK kaydı aynı hikayeyi anlatmalıdır.
- Sevk belgesi gelince: e-Devlet’ten askerlik durum bilgisini ve sevk tarihini içeren çıktıyı alın. Askerlik hizmeti, ilk sevkte verilen belgedeki tarihte başlar.[2]
- Sevkten birkaç hafta önce: dilekçeyi hazırlayın ve işverene hangi yolla ileteceğinizi seçin. Fesih bildirimleri yazılı ve imza karşılığı yapılır, işveren imzadan kaçınırsa durum tutanakla tespit edilir. Ayrıca noter veya KEP ile göndermek ispat bakımından en güvenli yoldur.[3]
- Son iş gününde: iki nüsha dilekçeyi verin, birini imzalatın. Dilekçeye askerlik sebebini, sevk tarihini ve ayrılış tarihini yazın.
- Ayrılıştan birkaç gün sonra: e-Devlet hizmet dökümünüzden işten çıkış kodunu kontrol edin.
- Ödeme tarihinde: kıdem tazminatı, kullanılmamış yıllık izin ücreti ve son ayın ücreti hesabınıza yatmamışsa yazılı olarak isteyin.
- Yatmadıysa: askerde ya da dönüşte arabulucuya başvurun. Dava açmadan önce bu başvuru zorunludur.[4]
Ayrılış ile Sevk Arasındaki Makul Süre
Kanun ayrılışla sevk arasında kaç gün olabileceğini yazmaz. Yargıtay feshin gerçekten askerlik için yapıldığını arar ve bunu ayrılıştan sonra başka bir işte çalışılıp çalışılmadığına, sevk tarihine ve sürenin makul olup olmadığına bakarak değerlendirir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, ayrılışla sevk arasında 2 ay 8 gün bulunan bir dosyada süreyi makul saydı. İş mahkemesi iki aydan uzun olduğu için davayı reddetmişti, daire bu gerekçeyi hatalı bularak kararı bozdu.[5]
Aynı daire başka bir dosyada, dosyadaki tarihlere göre ocak 2013’te sona eren sözleşmenin ardından 06.05.2013’te askere başlayan (yani aradan aylar geçen) işçiye de kıdem hakkı tanıdı. Olayda işverenin kendi savunması da işçinin askere gideceği için ayrıldığı yönündeydi.[6]
Süre uzayıp arada başka bir işyerinde çalışma kaydı da görünüyorsa durum değişir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, fesihten yaklaşık dört ay sonra sevk edilen ve arada başka işyeri kaydı bulunan işçinin dosyasında kararı bozdu.
Daire, askerlik şubesinden sevk tehiri olup olmadığının, işçinin ne zaman sevk edilebileceğinin ve neden o tarihte sevk edildiğinin araştırılması gerekiyordu.[7]
En güçlü durum ayrılışın sevke çok yakın olmasıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 20.11.2010 tarihli dilekçeyle 30.11.2010’da ayrılıp ertesi gün askere sevk edilen ve altı yılı aşkın çalışan işçi için bu kıdemi yok edecek bir istifanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu söyledi.[8]
Bu kararların hiçbiri 2023 sonrasına ait değil ve 2023’ten sonra kuralı değiştiren bir karara rastlanmadı. Ayrılışı sevk tarihine mümkün olduğunca yaklaştırın ve arada başka bir işte çalışmayın.
Fesih Dilekçesi Örneği
Dilekçede üç bilgi bulunmalıdır: askerlik sebebi, sevk tarihi ve ayrılış tarihi. Kanun maddesini de yazarsanız işverenin dilekçeyi sıradan istifa gibi işlemesi zorlaşır. Evlilik sebebiyle ayrılanlar için benzer bir dilekçe düzeni evlenen kadın işçi yazısında görülebilir.
[Gün]/[Ay]/[Yıl]
[İŞVEREN UNVANI]
İNSAN KAYNAKLARI BİRİMİNE
Konu: Muvazzaf askerlik sebebiyle iş sözleşmesinin feshi ve kıdem tazminatı
[İşe giriş tarihi] tarihinden bu yana [birim] biriminde [görev] olarak çalışmaktayım. [Askerlik şubesi] tarafından verilen sevk belgesine göre [sevk tarihi] tarihinde muvazzaf askerlik hizmetime başlayacağım, belge ekte sunulmuştur.
1475 sayılı İş Kanunu m.14/1-3 uyarınca muvazzaf askerlik hizmeti sebebiyle iş sözleşmemi [ayrılış tarihi] tarihi itibarıyla feshediyorum. Kıdem tazminatımın, kullanmadığım yıllık izin ücretimin ve diğer işçilik alacaklarımın yasal sürede ödenmesini, SGK işten ayrılış bildiriminin askerlik çıkış koduyla yapılmasını talep ederim.
Ek: Sevk belgesi çıktısı
Ad Soyad: [ ]
T.C. Kimlik No: [ ]
Telefon: [ ]
[Ad Soyad]
(İmza)
Dilekçeyi, işveren imzalamazsa tutanakla tespit ettirin ve ayrıca noterden ya da KEP ile gönderin. Dönüşte posta adresinizi bulabilmeniz için dilekçeye ikamet adresinizi de ekleyin.
Bildirim Süresi ve İhbar Tazminatı
Askerlik için ayrılırken bildirim süresini beklemek gerekmez, karşılığında ihbar tazminatı da istenemez. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, askerlik sebebiyle yapılan feshte ihbar önelinin tanınmasına gerek olmadığını ve işçinin ihbar tazminatına hak kazanmadığını belirtti.[9]
Aynı sonuç sonraki bir bozma kararında yinelendi.[10]
İşveren devir teslim için sevke kadar kalmanızı isteyebilir. Bu bir hak değil anlaşma konusudur ve kabul ederseniz ayrılış tarihini dilekçeye yazılı koymanız yeterlidir.
Çıkış Kodu ve Belge Kontrolü
İşveren ayrılışınızı SGK’ya en geç on gün içinde bildirir.[11] SGK’nın işten ayrılış nedenleri listesinde kod 12 “Askerlik” olarak yer alır.[12]
Kod 03 (istifa) girilmişse hakkınız kendiliğinden kaybolmaz, ama tek başına hakkınızı kaybettirmez; askerlik için ayrıldığınızı belgelerle göstermeniz gerekir. Düzeltme için dilekçe kopyanızı ve sevk belgenizi işverene yazılı olarak iletin. Ayrılırken kıdemin yanında istenecek diğer kalemler için fesih türüne göre alacak listesine bakın.
Ayrılışınızdan sonra bir gün bile başka bir işyerinden SGK girişi yapılırsa, ayrılışın askerlik için olduğunu savunmanız güçleşir. Sevke kadar geçici iş bulmanız gerekiyorsa girişin ve çıkışın tarihlerini saklayın.
Kıdem Tazminatının Rakamlı Hesabı
Kıdem tazminatı her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır, artan aylar ve günler aynı oranla eklenir. Düzenli yemek ve yol yardımı gibi para ile ölçülebilen menfaatler ücrete katılır.[13]
Yıllık tutar, sözleşmenin bittiği dönemin tavanını aşamaz. 01.07.2026 ile 31.12.2026 arasında sona eren sözleşmelerde tavan 73.729,87 TL‘dir (Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kıdem tazminatı tavanı duyurusu).
Aşağıdaki iki işçi 12.03.2021’de işe başlamış ve 20.11.2026’da askerlik sebebiyle ayrılmıştır. Hizmet süresi 5 yıl 8 ay 8 gündür.
| Kalem | 1. işçi | 2. işçi |
|---|---|---|
| Giydirilmiş aylık brüt ücret | 47.200 TL | 85.000 TL |
| Hesaba esas tutar | 47.200 TL | 73.729,87 TL (tavan) |
| 5 tam yıl | 236.000,00 TL | 368.649,35 TL |
| 8 ay (tutar ÷ 12 × 8) | 31.466,67 TL | 49.153,25 TL |
| 8 gün (tutar ÷ 365 × 8) | 1.034,52 TL | 1.616,00 TL |
| Brüt kıdem tazminatı | 268.501,19 TL | 419.418,60 TL |
Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır, SGK primine tabi değildir.[14] Kendi rakamlarınızla denemek için aşağıdaki aracı kullanabilirsiniz.
Sevk Ertelenirse veya Bedelli Seçilirse
Sevk sağlık, tutukluluk, yakın akrabanın ölümü, evlilik ya da çocuk doğumu gibi mazeretlerle ertelenebilir.[15] Ayrıldıktan sonra sevkiniz ertelenirse mazeret belgesini ve yeni sevk tarihini saklayın, çünkü makul süre tartışmasında bunlar sizin lehinize delildir.
Bedelli askerlikte durum daha belirsizdir. Bedelli, bedelin ödenmesi ve bir aylık temel askerlik eğitiminin tamamlanmasıyla askerliğin yerine getirilmiş sayıldığı bir sistemdir.[16]
Bu eğitim için sözleşmesini sona erdiren işçinin kıdem tazminatına hakkı olup olmadığı konusunda doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşılamadı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2025 tarihli bir dosyada, 21 günlük bedelli temel eğitim için kanunen ücretsiz izinli sayılan işçinin ilave tediye alacağında bozma yaptı; kıdem tazminatı talebinin reddini ise ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinin gerekçesi olarak görüyoruz, bu mahkemelere göre sözleşmeyi feshetmeyen işçi kıdem tazminatına hak kazanamıyordu.[17] Bedelliye gidecekseniz ücretsiz izin isteyip işyerinizde kalmak daha güvenli bir yoldur.
Ödenmesi Gereken Diğer Alacaklar ve Süreler
Kıdem tazminatı, sözleşme sona erdiğinde ödenmesi gereken diğer alacakların yerine geçmez. Kullanılmamış yıllık izniniz sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretinizle paraya çevrilir.[18] Çıplak ücreti 41.000 TL olan işçinin 9 günlük izni varsa 41.000 ÷ 30 × 9 işlemiyle 12.300 TL alacağı doğar.
Alacaklar için zamanaşımı beş yıldır.[19] Arabuluculuk başvurusu dava şartıdır ve işçi askerdeyken de vekil aracılığıyla yapılabilir.
Askerlik Nedeniyle Ayrılışa Dair Sık Sorulan Sorular
Aşağıdaki sorular, ayrılmadan önce işçilerin en sık sorduğu konuları kapsar.
Her dosyanın tarihleri farklı olduğundan, sevk ile ayrılış arasındaki süre ve belgeler konusunda kuşkunuz varsa kararınızı vermeden önce bir avukata veya arabulucuya danışın. Bedelli askerlik gerekçesiyle çıkarıldıysanız bu ilk adımlara ayrıca bakın.
Kaynaklar
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 (4857 sayılı Kanun m.120 ile yürürlükte bırakılmıştır) ↩
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu m.5/9 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.109 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/16386 K.2018/23401, 05.11.2018 ↩
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/11663 K.2018/7191, 20.03.2018 ↩
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/8047 K.2014/7562, 09.04.2014 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2012/25811 K.2014/27014, 17.09.2014 ↩
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/31748 K.2013/23218, 04.11.2013 ↩
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/11663 K.2018/7191, 20.03.2018 ↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.9/3 ↩
- SGK, İşten Ayrılış Nedenleri listesi (uyg.sgk.gov.tr/SigortaliTescil/jsp/nedenleryeni.html) ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 ↩
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.25/7 ve 5510 sayılı Kanun m.80/1-b ↩
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu m.23/1 ↩
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu m.9/1 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/1561 K.2025/4666, 21.05.2025 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.59 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3 ↩