Arabuluculuk başvurusu, işverenin bulunduğu ya da işi yaptığınız yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna dilekçeyle, büroda form doldurarak veya elektronik ortamda yapılır. Avukat zorunlu değildir; başvuruda uyuşmazlık konusunu, yani talep ettiğiniz alacakları açıklarsınız.[1]
Kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai ve işe iade davalarında bu aşama atlanamaz, atlanırsa dava usulden reddedilir. Arabulucu süreci görevlendirildiği günden itibaren üç haftada bitirir, zorunlu hallerde süre en fazla bir hafta uzar. Anlaşma çıkmazsa işe iade davası son tutanaktan itibaren iki hafta içinde açılır; alacak davalarında zamanaşımı başvurudan son tutanağa kadar durur.
Başvurudan Önce Toplanacak Belgeler
Büro başvuru sırasında sizden kimlik ve iletişim bilgisi ile uyuşmazlığın ne olduğunu ister. Aşağıdaki belgeler elinizde olursa formu eksiksiz doldurursunuz.
| Belge | Nereden alınır | Başvuruda ne işe yarar |
|---|---|---|
| SGK tescil ve hizmet dökümü | e-Devlet | İşyeri adı, sicil numarası, giriş ve çıkış tarihleri |
| İşverenin tam unvanı ve adresi | Bordro, sözleşme, fatura ya da ticaret sicili kaydı | Karşı tarafın doğru gösterilmesi |
| Fesih bildirimi veya istifa yazısı | İşverenden gelen yazı, KEP ya da mesaj | Fesih tarihi ve işe iade süresinin hesabı |
| Son bordrolar ve banka dökümü | İşveren, banka uygulaması | Ücret ve ödenmeyen kalemlerin belirlenmesi |
| Alt işveren varsa asıl işverenin bilgisi | Hizmet dökümü, sözleşme, işyeri girişindeki tabela | İki işverenin birlikte gösterilmesi |
Kendi telefonunuzu ve e-posta adresinizi, varsa işverenin yetkilisine ait iletişim bilgisini de forma yazın. Arabulucu sizi ve işvereni bu bilgilerle arar, büro gerekirse resmi kayıtlardaki adresleri de sorgular.[2]
Karşı Tarafın Doğru Gösterilmesi
Başvuruda en pahalı hata, işvereni yanlış göstermektir. Arabuluculuk kimin adına yürütüldüyse dava şartı yalnız o kişi bakımından yerine gelir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin önüne gelen bir dosyada, Bakanlığa bağlı bir hastanede alt işveren işçisi olarak çalışan aşçı, arabuluculuğu hastane yetkilisiyle yürütmüştü. Daire, temsilcide yanılma nedeniyle arabuluculuğun Bakanlığa karşı hiç yürütülmediğini ve yargılama sırasında alınan yeni son tutanağın dava şartını sonradan tamamlayamayacağını belirterek Bakanlık yönünden davanın usulden reddi gerektiğine hükmetti.[3]
Aynı Daire başka bir dosyada farklı bir sonuca vardı. İşçi, adı neredeyse aynı olan başka bir şirkete karşı arabulucuya gitmiş, hatayı fark edince doğru şirketle yeni bir arabuluculuk yapmış ve taraf değişikliğini bundan sonra istemişti. Daire, yeni davalıya karşı arabuluculuk taraf değişikliği talebinden önce tamamlandığı için dava şartının gerçekleştiğini kabul etti.[4]
Kamuda çalışıyorsanız karşı taraf okul, hastane ya da müdürlük değil, onun bağlı olduğu tüzel kişidir (bakanlık, belediye, üniversite). Alt işveren aracılığıyla çalıştıysanız asıl işvereni ve son alt işvereni birlikte yazın.
Daire aynı kararda, unvandaki tür yanlışlığını (AŞ yerine Ltd. Şti. yazılması gibi) düzeltilebilir bir maddi hata örneği olarak anar. Tamamen başka bir kişiye başvurmak ise düzeltmeyle kurtarılamaz, doğru kişiye karşı yeniden başvuru gerekir.
Başvurunun Yapılacağı Arabuluculuk Bürosu
İki seçeneğiniz var: işverenin merkezinin ya da adresinin bulunduğu yerin adliyesi veya işi fiilen yaptığınız yerin adliyesi. Asıl ve alt işveren gibi birden fazla karşı taraf varsa birinin adresi yeterlidir, adliyede büro yoksa başvuruyu görevlendirilen sulh hukuk mahkemesinin yazı işleri alır.[5]
Yanlış adliyeyi seçmeniz başvuruyu kendiliğinden düşürmez, arabulucu bunu re’sen ele alamaz. Yetkiye karşı çıkmak isteyen işveren bunu adres belgeleriyle en geç ilk toplantıda yapmalıdır, karar sulh hukuk mahkemesinindir. Mahkeme başka büroyu yetkili bulursa karar size tebliğ edildikten sonra yedi gün içinde o büroya gidin, eski başvuru tarihiniz geçerli sayılır.[6]
Büroda ve Elektronik Ortamda Başvuru Yolu
Yönetmelik üç yol tanır: dilekçe vermek, büroda hazır formu doldurmak veya elektronik ortamda başvurmak.[7] Hangisini seçerseniz seçin, büro sizden uyuşmazlığın konusunu açıklamanızı ister.
- Büroya gidiyorsanız kimliğinizi ve yukarıdaki belge listesini yanınıza alın, formdaki “talep konusu” alanını boş bırakmayın.
- Elektronik ortamda (UYAP üzerinden) başvuru yapıyorsanız formdaki bilgileri aynı şekilde doldurun.
- Başvuru tamamlanınca verilen başvuru numarasını ve tarihini not edin. Bu tarih zamanaşımının durduğu andır.
- Büro listeden arabulucuyu belirler, işverenle ortak bir arabulucu üzerinde anlaştıysanız başvuruda bunu bildirebilirsiniz.
Talep konusunu yazarken alacakları tek tek adlandırın. Son tutanakta adı geçmeyen bir kalem için dava şartı tartışmalı hale gelir.
Formdaki açıklama alanına yazabileceğiniz kısa bir metin örneği aşağıdadır. Köşeli boşlukları kendi bilgilerinizle doldurun, ödenmeyen kalem yoksa listeden çıkarın. İşten çıkarılmanız işe iade talebine dönüşecekse işe iade arabuluculuk başvurusu için ayrı bir metin hazırlanmıştır.
[İşverenin tam unvanı] nezdinde [giriş tarihi] ile [çıkış tarihi] arasında [görev] olarak çalıştım. İş sözleşmem [tarih] tarihinde işverence [fesih şekli] sona erdirildi.
Aşağıdaki alacaklarım için arabuluculuk yoluyla görüşme talep ediyorum:
1. Kıdem tazminatı
2. İhbar tazminatı
3. Ödenmeyen [ay/aylar] ücreti
4. Fazla çalışma ücreti
5. Hafta tatili ücreti
6. Ulusal bayram ve genel tatil ücreti
7. Kullanılmayan yıllık izin ücreti
Karşı taraf: [unvan, adres]
Asıl işveren (varsa): [unvan, adres]
İletişim: [telefon, e-posta]
[Ad Soyad]
(İmza)
İşe iade istiyorsanız aynı başvuruda bunu ayrıca yazın. Bu talep için süre, fesih yazısının elinize geçtiği günden başlayarak bir aydır.[8]
Başvurudan Son Tutanağa Kadar Takvim
Arabulucu, görevlendirildiği günden itibaren üç hafta içinde süreci bitirir, zorunlu hallerde süreyi en fazla bir hafta uzatabilir.[9] Aşağıdaki tablo, başvuru gününü sıfır kabul eden bir örnek takvimdir.
| Gün | Ne olur | Sizin yapacağınız |
|---|---|---|
| 0 | Başvuru kaydedilir, zamanaşımı durur | Başvuru numarasını saklayın |
| 0-2 | Büro arabulucuyu görevlendirir | Telefonu açık tutun, bilinmeyen numaraları dönün |
| 2-10 | Arabulucu sizi ve işvereni ilk toplantıya davet eder | Tarihi teyit edin, gelemeyecekseniz mazeretinizi belgeleyin |
| 21 | Üç haftalık süre dolar | Anlaşma ya da anlaşamama tutanağını imzalayın |
| 28 | Uzatma varsa son gün | Son tutanağın bir örneğini alın |
Mazeretsiz olarak ilk toplantıya gelmemenin bedeli davada ödenir. Gelmeyen tarafın adı tutanağa yazılır, dava sonunda kazansa bile öbür tarafın yargılama giderinin yarısını öder, kendisine de tarifedeki vekalet ücretinin ancak yarısı verilir.[10]
Son Tutanaktan Sonraki Adım
Anlaşma çıkarsa üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflar dava açamaz. Anlaşma çıkmazsa tutanağın aslı veya arabulucu onaylı sureti dava dilekçenizin ekidir. Unutursanız mahkeme tutanağı getirmeniz için yedi günlük kesin süre tanır, bu süre de kaçarsa dava usulden reddedilir.[11]
İşe iade dosyalarında süre kısadır. Anlaşamama tutanağının düzenlendiği günden itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.[12] Alacak dosyalarında ise zamanaşımı başvurudan son tutanağa kadar durmuş olur, kalan süre tutanaktan sonra işlemeye devam eder.[13]
Anlaşmasız biten görüşmede arabulucunun ilk iki saatlik ücretini devlet öder, görüşme uzadıysa iki saatin üstü sizinle işveren arasında yarı yarıya bölünür. Anlaşma olursa ücret tarifeye göre ikiye paylaştırılır. Anlaşmasız biten görüşmede devletin ödediği ve tarafların karşıladığı ücret, açılacak davada yargılama giderlerinden sayılır.[14]
Arabuluculuk Başvurusunda Merak Edilenler
Başvuruyu yapacak işçilerin en çok sorduğu konular şunlar.
Bu yazı genel bilgi verir, kendi başvurunuzdaki unvan, süre ve alacak hesabı için bir avukattan görüş almanız yerinde olur.
Kaynaklar
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/5 ve m.3/18, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği m.23/1, m.23/3 ve m.23/4 ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/7 ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2026/76, K.2026/976, 05.02.2026 (bozma) ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2024/8908, K.2024/13583, 15.10.2024 (bozma) ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/5 ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/9 ↩
- Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği m.23/3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/10 ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/12 (7531 sayılı Kanun m.28 ile değişik) ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/2; 6325 sayılı Kanun m.18/5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/17 ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/13 ve m.3/14 ↩