Fazla çalışma onayını geri alma hakkınız var ve bunun için gerekçe göstermeniz ya da işverenin kabulünü beklemeniz gerekmez. Onayı geri aldığınızı işverene yazılı bildirirsiniz, bildirimden otuz gün sonra işveren sizden zorunlu haller dışında fazla mesai isteyemez.[1]
Otuz gün, bildirimin işverene ulaştığı günden işler ve bu sürede eski onayınız geçerli kalır. Arıza, acele onarım ya da zorlayıcı sebep gibi zorunlu hallerde onay aranmaz. Onayı geri almak tek başına haklı fesih sebebi değildir ve fiilen yaptırılan fazla mesainin zamlı ücreti onay olmasa da ödenir.
Fazla Çalışma Onayının Kanuni Dayanağı
İş Kanunu fazla saatlerle çalışmayı işçinin onayına bağlar.
“Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.” 4857 sayılı İş Kanunu m.41/8
Kanun onayın şeklini ve geri alınmasını düzenlemez, ikisi de yönetmeliktedir. Yönetmelik onayın yazılı alınmasını ve işçinin özlük dosyasında saklanmasını şart koşar, geri alma hakkını da aynı maddede tanır.[2] Haftalık süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmiş işçilerin fazla sürelerle çalışması için de aynı onay aranır.
Her Ocak Ayında Yenilenen Onay Dönemi
Eski metin onayın her yıl başında alınmasını istiyordu. Bu yüzden “yeni yılda formu imzalamam, fazla mesai de yapmam” düşüncesi hala yaygındır.
25 Ağustos 2017 değişikliğinden beri onay, iş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda bir kez alınır ve siz geri alana kadar geçerli kalır. Yıl değişince kendiliğinden düşmez. Fazla mesai yapmak istemiyorsanız ocak ayını beklemek yerine yazılı geri alma bildirimi vermeniz gerekir.
Onayınızı almadan fazla çalışma yaptıran işverene, onayı alınmayan her işçi için idari para cezası uygulanır.[3] Ceza işverenin sorunudur, yapılan fazla mesainin zamlı ücretini almanıza engel olmaz.
Otuz Günlük Geçiş Süresinin Hesabı
Otuz gün, bildirimin işverene ulaştığı günden itibaren işler. Yönetmelik “otuz gün önceden” bildirimden söz eder, yani bu süre boyunca eski onayınız yürürlükte kalır ve işveren fazla mesai isteyebilir.
Tartışmayı önlemek için teslim gününü saymayıp otuz gün ekleyin ve onayın sona erdiği günü yazıya kendiniz yazın. Aşağıdaki tabloda üç teslim tarihi için sonuç var. Ayların 30 ve 31 çekmesi, şubatta da 28 gün olması sonucu bir iki gün kaydırır.
| Yazının işverene ulaştığı gün | Otuzuncu gün | Onaysız ilk iş günü |
|---|---|---|
| 3 Kasım, Salı | 3 Aralık, Perşembe | 4 Aralık, Cuma |
| 15 Aralık, Salı | 14 Ocak, Perşembe | 15 Ocak, Cuma |
| 30 Ocak (şubatı 28 gün olan yıl) | 1 Mart | 2 Mart |
Postayla ya da noterle gönderdiğiniz yazıda başlangıç, gönderdiğiniz gün değil tebliğ tarihidir.
Otuz gün dolmadan fazla mesaiyi reddetmek riskli bir adımdır. Bu dönemde onayınız hala geçerli olduğu için işveren, yazılı hatırlatmaya rağmen süren reddi görevi yapmamakta ısrar olarak değerlendirmeye çalışabilir.[4]
Onay Aranmayan ve Onay Olsa Bile Yasak Olan Haller
Geri alma bildirimi her fazla mesaiyi durdurmaz. Kanun iki durumda onay aramaz.
- Zorunlu nedenler: arıza, arıza ihtimali, makine ve araçlar için hemen yapılması gereken acele işler ya da zorlayıcı sebepler. Bu çalışma işyerinin normal işleyişini sağlayacak dereceyi aşamaz, size uygun bir dinlenme verilir ve ücret yine yüzde elli zamlı ödenir.[5]
- Olağanüstü haller: seferberlik süresince yurt savunmasına hizmet eden işyerleri.[6]
Zorunlu neden dar yorumlanır. Siparişin yetişmemesi, personel eksikliği ya da sezon yoğunluğu arıza ya da zorlayıcı sebep değildir, işverenin planlamasına ilişkin durumlardır.
Onay Verilmiş Olsa Bile Fazla Çalışma Yaptırılamayan İşçiler
Bazı işçilere imzalı onay bulunsa da fazla mesai yaptırılamaz. Liste yönetmelikte yer alır.[7]
- 18 yaşını doldurmamış işçiler
- Sağlığının elvermediği hekim raporuyla belgelenen işçiler
- Gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçiler
- Kısmi süreli sözleşmeyle çalışanlar
- Gece işi olarak yürütülen çalışmalar ve sağlık nedeniyle günde 7,5 saat ya da daha az çalışılan işler
Sağlık nedeniyle mesaiye kalamıyorsanız rapor otuz günlük süreyi beklemenize gerek bırakmaz. Raporu yazınıza ekleyin ve teslim alındığını belgeleyin.
Denkleştirme Uygulanan İşyerlerinde Durum
Denkleştirme yapılan işyerinde bazı haftalarda 45 saati aşan çalışma, iki aylık ortalama 45 saati geçmedikçe fazla çalışma sayılmaz.[8] Onayı geri almanız bu dağıtımı ortadan kaldırmaz. Günlük 11 saat sınırı ve ortalama hesabı ise her durumda geçerlidir.
Onay Formundaki Riskli Kayıtlar
İşe girişte imzalatılan evrak arasında onay çoğu zaman tek satırdır. Sık görülen kayıtların sonucu birbirinden farklıdır.
| Formdaki ifade | Gerçek etkisi | Yapılacak şey |
|---|---|---|
| “Onayımı geri almayacağımı kabul ederim” | Yönetmelik geri almayı işverenin kabulüne bağlamaz, bu cümle hakkınızı ortadan kaldırmaz | Geri alma yazısını yine verin, kopyasını saklayın |
| “Fazla mesai ücreti maaşıma dahildir” | Onaydan bağımsız bir ödeme kaydıdır, onayı geri almanız bu kaydı kaldırmaz | Kaydın sınırlarını ayrıca kontrol edin |
| “İşverenin gerekli gördüğü her durumda çalışırım” | Genel bir fazla çalışma onayıdır, otuz günlük bildirimle geri alınabilir | Bildirimde bu cümleye açıkça atıf yapın |
| “Bayram ve genel tatillerde çalışmayı kabul ederim” | Fazla mesai onayı değil, tatil günü çalışmasına ilişkin sözleşme kaydıdır, otuz günlük geri alma bunu kapsamaz[9] | Kaldırılması için işverenle yazılı anlaşma arayın |
| Tarihi boş ya da sonradan doldurulmuş form | İşveren onayın tarihini ispat etmekte zorlanır | Formun bir kopyasını isteyin |
Ücrete dahil kaydının 270 saatle ve asgari ücretle sınırı ayrı bir konudur. Bunun için Sözleşmenizde Fazla Mesai Ücrete Dahil Yazıyorsa: 270 Saat Hesabı ve 6 Soru yazısına bakabilirsiniz. Yargıtay, onay alınmasının işçiyi fazla çalışmaya zorlanmaktan ve olası haksız fesihten korumaya yönelik olduğunu, ücrete dahil kaydıyla bir bağlantısı bulunmadığını belirtmiştir.[10]
Onayı Geri Alan İşçinin Fesih Riski
Onayı geri almak tek başına işverene haklı fesih imkanı vermez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu yönde verilen bir bölge adliye mahkemesi kararını 18.02.2026 tarihinde onadı.[11]
Olayda üretim işçisi, sözleşmeyle verdiği onayı dilekçeyle geri almış, işveren bir ay sonra sözleşmeyi görevi yapmamakta ısrar gerekçesiyle feshetmişti. İlk derece mahkemesi, fazla çalışmaya onay vermeyen işçinin teklifi reddedebileceğini ve bu reddin haklı ya da geçerli fesih sebebi olmayacağını kabul etti. Bölge adliye mahkemesi de geri almanın işverenin kabulüne bağlı olmadığını ve otuz günlük sürede işçinin fazla mesaiyi reddettiğinin ispatlanamadığını vurguladı, işçi kıdem ve ihbar tazminatını kazandı.
Sizin için sonuç kıdeminize ve işyerine göre değişir. Otuz veya daha fazla işçi çalışan bir işyerinde en az altı aylık kıdeminiz varsa ve belirsiz süreli çalışıyorsanız iş güvencesindesiniz, fesih tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade isteyebilirsiniz.[12] İş güvencesi dışındaysanız kıdem ve ihbar tazminatı yanında kötüniyet tazminatı da gündeme gelebilir.[13]
Deneme süresindeyseniz işveren sözleşmeyi bildirim süresi ve tazminat olmadan sona erdirebilir.[14] Onay vermemek bu dönemde yasal bir hak olsa da işinizi korumaz, zamanlamayı buna göre düşünün.
Fazla Çalışma Onayını Geri Alma Yazısı ve Ret Yazısı
İki metin farklı işe yarar. Birincisi onayınızı geleceğe yönelik sona erdirir, ikincisi otuz gün dolduktan sonra gelen somut bir fazla mesai talebine yazılı cevaptır.
Onayın Geri Alındığına Dair Bildirim
[Gün]/[Ay]/[Yıl]
[İŞVEREN UNVANI]
İNSAN KAYNAKLARI MÜDÜRLÜĞÜ’NE
Konu: Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma onayımın geri alınması
[İşe giriş tarihi] tarihinden beri [birim] biriminde [görev] olarak çalışıyorum. [İş sözleşmesinin ilgili maddesi / ayrı onay formu, tarihi] ile verdiğim fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma onayımı bu yazıyla geri alıyorum.
Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin 9. maddesi uyarınca otuz günlük bildirim süresi bu yazının size ulaştığı gün başlar. [Otuzuncu günden sonraki tarih] tarihinden itibaren, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 42. ve 43. maddelerindeki haller dışında haftalık çalışma süremi aşan çalışma yapmayacağım.
Normal çalışma saatlerimde görevimi eksiksiz sürdüreceğim. Bu yazının bir nüshasının özlük dosyama konulmasını ve tarihli alındı imzasıyla tarafıma verilmesini rica ederim.
Ad Soyad: [ ]
T.C. Kimlik No: [ ]
Sicil No: [ ]
Adres ve telefon: [ ]
[Ad Soyad]
(İmza)
Somut Fazla Mesai Talebine Yazılı Cevap
Sözlü ya da mesajla gelen talebe aynı gün yazılı cevap vermek, sonradan “talimatı reddetti” iddiasına karşı güçlü bir kayıttır.
[Gün]/[Ay]/[Yıl]
[İŞVEREN UNVANI]
[BİRİM] MÜDÜRLÜĞÜ’NE
Konu: [Tarih] tarihli fazla çalışma talebine cevabım
[Talep eden kişi ve unvanı] tarafından [talep tarihi ve yolu] ile [çalışma günü ve saat aralığı] için fazla çalışma yapmam istenmiştir. Fazla çalışma onayımı [geri alma yazısının teslim tarihi] tarihli yazımla geri aldım ve otuz günlük süre [tarih] tarihinde doldu.
Talepte bir arıza, acele onarım ya da zorlayıcı sebep bildirilmemiştir. Bu nedenle söz konusu fazla çalışmayı kabul etmiyorum ve normal mesai saatlerimde çalışmaya devam ediyorum.
Zorunlu bir neden varsa yazılı olarak bildirilmesini rica ederim.
Ek: [Geri alma yazısı örneği]
[Ad Soyad]
(İmza)
Teslim Yolu ve İspat Kayıtları
Geri almanın ispatı size düşer, bu yüzden teslim yolunu baştan seçin. En sağlam yollar şunlardır.
- İki nüsha yazıp birini insan kaynaklarına verin, diğerine tarih, isim ve imzalı alındı şerhi düşürün.
- İşveren alındı vermeyi reddederse yazıyı noter aracılığıyla ihtarname olarak ya da iadeli taahhütlü postayla gönderin.
- Kurumsal e-posta yalnız ek kayıttır.
İşveren yaptırdığı fazla çalışma saatlerini gösteren imzalı bir belge düzenleyip özlük dosyasında saklamak zorundadır.[15] Siz de geri alma tarihinden sonra işyerinden çıkış saatlerinizi, gelen talepleri ve verdiğiniz cevapları tarihli olarak not edin.
İşverenin Baskı Kurması Halinde İzlenecek Yol
Onayı geri aldıktan sonra mesaiye kalmanız için baskı yapılıyorsa önce tutumunuzu yazılı tekrarlayın, sözlü tartışmaya girmeyin. Uyarı, tutanak ya da savunma istemi gelirse süresi içinde yazılı savunma verin ve geri alma yazınıza atıf yapın.[16]
Fiilen fazla mesai yaptırılmışsa bu saatlerin yüzde elli zamlı ücreti onay olmasa da ödenir. Ödenmiyorsa ücretin sözleşme ve kanuna uygun ödenmemesi işçiye haklı fesih imkanı verir ve kıdem tazminatınızı korur.[17]
Zamlı ücretin bordroda doğru görünüp görünmediğini Fazla Mesai Ücretiniz Doğru Ödenmiş mi? Bordro Kontrolü ve Hesap Örnekleri yazısından kontrol edebilirsiniz.
Ücret ödendiği halde onaysız çalıştırma sürüyorsa feshin haklı sayılması mahkemenin olay değerlendirmesine kalır, bu yüzden istifa etmeden önce delillerinizi toplayın. Çalışmaya devam ederken iş müfettişlerine başvurabilirsiniz, alacak davası açmadan önce de arabulucuya gitmeniz zorunludur.[18]
Fazla Çalışma Onayı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Onayı geri almadan önce en çok merak edilen beş soru aşağıda.
Bu sayfa fazla çalışma onayına ilişkin genel kuralları anlatır, sözleşmenizin tamamı ve işyerinizdeki fiili durum sonucu değiştirebilir. Fesih ya da baskıyla karşılaşmışsanız süre kaçırmadan bir avukata danışın.
Kaynaklar
- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.9/2 (RG 25.08.2017, s.30165 değişikliği) ↩
- Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.9/1-2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.102/c ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-h ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.42 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.43 ↩
- Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.7 ve m.8 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.41/1 ve m.63/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.44 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/9931 K.2026/1151, 11.02.2026 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/692 K.2026/1453, 18.02.2026 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ve m.20/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/6 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.15 ↩
- Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.10 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.19/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.91/2, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩