İş kazası nedeniyle işverene dava açma süresi on yıldır. Bu süre çoğunlukla kazanın olduğu günden değil, zararınızın netleştiği günden sayılır. Yaralanmada bu gün oranınızın kesin olarak belirlendiği tarihtir, bu her dosyada rapor tarihi olmayabilir. Ölümde kural olarak ölüm tarihidir.[1]
Zamanaşımını dava açmak, icra takibi yapmak ya da işverenin borcu ikrar etmesi keser; noterden ihtarname göndermek kesmez. İş kazası tazminatı için arabulucuya başvurmak dava şartı değildir, gönüllü arabuluculukta görüşme süresince zamanaşımı işlemez. İki yıllık süre yalnız kazaya yol açan üçüncü kişiye karşı gündeme gelir, işverene karşı on yıl uygulanır.
İşverene Karşı Süre Kuralı
Çalıştığınız yerde iş güvenliğini sağlamak işverenin borcudur. Bu borç yerine getirilmediği için yaralanırsanız ya da yakınınızı kaybederseniz, zarar sözleşmeye aykırılık kurallarına göre istenir.[2]
Kanunda iş kazasına özgü bir süre yoktur, bu yüzden genel on yıllık süre uygulanır.[3] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bunu iş kazası ve meslek hastalığı için ayrıca yinelemiştir.[4]
Maddi ve manevi tazminatta süre değişmez. İşveren zamanaşımını kendisi ileri sürmezse mahkeme süreyi kendiliğinden hesaba katmaz.[5]
Sürenin Başladığı Tarih Tablosu
Kanuna göre süre, alacak istenebilir hale geldiği gün işlemeye başlar.[6] Yargıtay iş kazasında bu günü, zararın ne olduğunun ve ne kadar olduğunun kesin olarak bilindiği gün sayar. Tablo, sık görülen durumlarda hangi tarihe bakacağınızı gösteriyor.
| Durumunuz | Süre hangi tarihten başlar | Elinizde olması gereken belge |
|---|---|---|
| Kazada yaralandınız, oran sonradan belirlendi | Oranın kesin olarak belirlendiği tarih (çoğu dosyada kesinleştiren rapor tarihi) | Kurum Sağlık Kurulu ya da Adli Tıp raporu |
| Meslek hastalığına yakalandınız | Hastalığın ve oranın kesin olarak belirlendiği tarih | SGK meslek hastalığı kararı ve oran raporu |
| Yakınınız kazada öldü | Ölüm tarihi | Ölüm belgesi, SGK yazısı |
| Oranı itirazla değiştirildi | Oranı ilk kez öğrendiğiniz rapor tarihi, tartışmalı olabilir | Bütün raporlar ve tebliğ tarihleri |
Raporlar arasında fark varsa süre tartışmalı hale gelir. Elinizdeki her raporun tarihini ve size ne zaman tebliğ edildiğini yazıya geçirin.
Raporlar Farklı Çıkarsa
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, meslek hastalığı olarak işitme kaybı tespit edilen bir işçinin dosyasında bu farkı ele almıştır. SGK 2011’de oranı %20,2 olarak belirlemiş, sonraki muayenede hastalığın iyileştiğini yazmıştır.
Adli Tıp Kurumu ise 13.02.2017 tarihli raporda oranı %32,2 bulmuş, bu oranı doğrulayan tespit davası kararı 08.04.2021’de kesinleşmiştir.
İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi 10 yılı hastalığın ilk tespit tarihinden saymış, 20.08.2021’de verilen ıslah ve ek davayı zamanaşımına uğramış bulmuştur. Yargıtay, işçinin %32,2’lik oranı ilk kez 2017 tarihli raporla öğrendiğini belirterek ıslah ve ek davanın zamanaşımına uğradığının söylenemeyeceğine karar vermiş ve hükmü bozmuştur.[7]
Süreyi Kesen ve Kesmeyen İşlemler
Zamanaşımı, işverenin borcu ikrar etmesiyle, sizin dava açmanızla ya da icra takibi yapmanızla kesilir.[8] Kesilince süre baştan işler. Hakkınız mahkeme kararına bağlanmışsa yeni süre her zaman on yıldır.[9]
| İşlem | Süreyi keser mi | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverene karşı dava açmak | Evet | TBK m.154 |
| İcra takibi başlatmak | Evet | TBK m.154 |
| İşverenin kısmi ödeme yapması ya da faiz ödemesi | Evet | TBK m.154 |
| Noterden ihtarname göndermek | Hayır, kanundaki sebepler arasında sayılmaz | TBK m.154 |
| Yanlış mahkemede açılan davanın usulden reddi | Reddedilirse 60 gün içinde yeniden dava hakkı doğar | TBK m.158 |
İş kazası tazminatı davalarında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir.[10] Yine de gönüllü olarak arabulucuya giderseniz, görüşme süreci boyunca zamanaşımı işlemez.[11] Süreç başvuru gününde değil, taraflar ilk toplantıda devam etmeyi tutanağa yazdırdığı gün başlar.
Başka Kişilere Açılan Dava
Kazaya üçüncü bir kişi karışmışsa, önce o kişiye dava açıp işvereni sonraya bırakmış olabilirsiniz. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bu durumda zamanaşımı nedeniyle ret kararını yeterli bulmamıştır.
Dosyada işçi, 2007’de ticari taksiden inerken geçirdiği trafik kazasını iş kazası olarak ileri sürmüş, kazaya sebep olan sürücü ve sigortacılar aleyhine 2016’da, işverene karşı ise 2019’da dava açmıştı. Yargıtay, önceki davanın Türk Borçlar Kanunu’nun 155. maddesi kapsamında zamanaşımını kesip kesmediğinin araştırılması gerektiğini belirterek ret hükmünü bozmuştur.[12] Karar süreyi kestiğini kabul etmemiştir, yalnızca bu incelemenin yapılmasını istemiştir.
Müteselsil sorumluluk koşulları dosyaya göre değişir. Önceki davanızın işverene karşı süreyi kestiğini kendiliğinden varsaymayın.
Ceza Zamanaşımı Ne Zaman Önem Taşır
Kaza aynı zamanda taksirle öldürme ya da taksirle yaralama suçunu oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun süre gündeme gelebilir.[13] Ceza davası zamanaşımının uzunluğu, suça kanunda yazılan en yüksek ceza belirler.[14]
Taksirle öldürmenin cezası 6 yıla kadar çıktığı için dava zamanaşımı 15 yıldır.[15] Taksirle yaralama suçlarında ceza üst sınırı 5 yılı geçmediğinden zamanaşımı 8 yıldır ve bu süre zaten 10 yıldan kısadır.[16]
Yani yaralanmalı kazada ceza zamanaşımı, süre kesilmemişse, size ek süre kazandırmaz. Süre kesilirse bu süre yarısına kadar uzayabilir.[17] İşveren bir şirketse Yargıtay 10. Hukuk Dairesi tüzel kişi işverene uzamış ceza zamanaşımını uygulamamıştır, bu yüzden 10 yılı esas alın.[18]
Kendi Sürenizi Kontrol Listesi
Sürenizi hesaplamak için şu adımları sırayla izleyin. Hesabı tarihleri belgeye bakarak yapın, ezberden yapmayın. Kaza tarihini gösteren belge, yani iş kazası bildirimi, bu hesabın ilk dayanağıdır.
- Kaza tarihini not edin, bu sizin ilk tarihinizdir ama süreyi başlatan tarih olmayabilir.
- Oranınızı belirleyen raporu bulun, kurum sağlık kurulu ya da Adli Tıp raporunun tarihini yazın.
- Rapora itiraz ettiyseniz sonraki raporların tarihlerini ve tebliğ günlerini ekleyin.
- Ölümlü kazada ölüm tarihini esas alın.
- Daha önce açtığınız dava, icra takibi ya da işverenin ödemesi varsa tarihlerini listeleyin.
- Kazaya üçüncü kişi karışmışsa, ona karşı süre ayrı hesaplanır ve çoğu zaman daha kısadır.
- Başlangıç gününü saymadan on yıl sonraki aynı tarihi bulun, o gün tatile denk geliyorsa izleyen ilk iş gününe bakın.
Süre Hesabı Örnekleri
Süre hesabında başlangıç günü sayılmaz ve zamanaşımı ancak son gün de geçince tamamlanır.[19] Son gün resmi tatile rastlarsa süre sonraki ilk çalışma gününe geçer.[20] Örneklerde süreyi kesen bir işlem bulunmadığı kabul edilmiştir.
| Durum | Süreyi başlatan tarih | Dava için son gün |
|---|---|---|
| Kaza 14.03.2017, oran 20.09.2019’da belirlendi | 20.09.2019 | 20.09.2029 Perşembe |
| Oran 16.04.2018’de belirlendi | 16.04.2018 | 16.04.2028 Pazar olduğundan 17.04.2028 Pazartesi |
| Yakınınız 12.02.2019’da kazada öldü | 12.02.2019 | 12.02.2029 Pazartesi |
Sık Yapılan Hatalar
En sık hata, “iki yıl geçti, hakkım bitti” düşüncesidir. İki yıllık süre haksız fiile dayanır ve kazaya neden olan üçüncü kişiye karşı gündeme gelir, işverenin sözleşmeden doğan sorumluluğunda ise on yıl uygulanır.[21]
İkinci hata, SGK’dan gelir istemeyi dava süresiyle karıştırmaktır. Bağlanması gereken gelir ve aylıklarda hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısım zamanaşımına uğrar, Kuruma başvurmamanın haklı bir sebebi varsa bu kural uygulanmaz.[22]
İş Kazası Davası Zamanaşımı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgi verir, belgelerinizdeki tarihler sonucu değiştirebilir. Süreniz dolmak üzereyse işlem yapmadan önce dosyanızla bir avukata başvurun. Dilekçeye ekleyeceğiniz evrakı iş kazası tazminat dilekçesi örneğinden kontrol edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Yargıtay 10. HD, E.2025/242 K.2025/11284, 03.07.2025 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.417/2 ve m.417/3 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146 ↩
- Yargıtay 10. HD, E.2023/6618 K.2024/1867, 27.02.2024 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.161/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.149/1 ↩
- Yargıtay 10. HD, E.2023/6618 K.2024/1867, 27.02.2024 (bozma gerekçesi Yargıtay’a aittir) ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.154 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.156 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.16/1 ve m.16/2 ↩
- Yargıtay 10. HD, E.2023/7917 K.2024/8940, 24.09.2024 (bozma gerekçesi Yargıtay’a aittir) ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72/1, son cümle ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66/1 ve m.66/4 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.85/1 ve m.66/1-d ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.89 ve m.66/1-e ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.67/4 ↩
- Yargıtay 10. HD, E.2025/242 K.2025/11284, 03.07.2025 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.151/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.93/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72/1 ve m.146 ↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.97/1 ve m.97/2 ↩