İşe başlatmama tazminatı hesabı iki çarpıma dayanır: dava tarihindeki aylık brüt ücretiniz, mahkemenin belirlediği ay sayısı (en az 4, en çok 8) ile çarpılır. Buna, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığınız süre için en çok 4 aylık ücret ve diğer haklarınız eklenir.[1]
Bu iki kalem birbirinin yerine geçmez, ikisi birlikte istenir. Ay sayısını mahkeme kıdeminize ve fesih sebebine göre seçer, işverenle sonradan pazarlık konusu olmaz. Tazminat gelir vergisinden müstesnadır; hakkın korunması için kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurmanız gerekir.
Hesabın Üç Kalemi
Feshin geçersizliğine karar verildikten sonra, başvurunuz üzerine işveren sizi bir ay içinde işe başlatmazsa üç ayrı alacak gündeme gelir. Hangisinin size ödeneceği, işe başlatılıp başlatılmadığınıza bağlıdır.
| Kalem | Miktar | Ne zaman ödenir |
|---|---|---|
| İşe başlatmama tazminatı | 4 ila 8 aylık ücret, ay sayısını mahkeme belirler | Yalnız işe başlatılmazsanız |
| Boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar | En çok 4 aya kadar | Başvurunuz üzerine, işe başlatılsanız da başlatılmasanız da |
| Bildirim süresine ait ücret | Verilmemiş ya da peşin ödenmemiş süre kadar | Yalnız işe başlatılmazsanız ve süre verilmemişse |
İşe başlatılırsanız, peşin ödenen bildirim süresi ücreti ile kıdem tazminatı yukarıdaki ödemelerden mahsup edilir.[2] Bu hükümler sözleşmeyle değiştirilemez, işçi aleyhine yazılmış bir madde geçersizdir.[3]
Tazminat tutarını işveren değil mahkeme (ya da özel hakem) belirler. Karar metninde yazan ay sayısı, sonradan işverenle pazarlık edilecek bir rakam değildir.
Hesapta Kullanılan Ücret
Mahkeme tazminatı ve boşta geçen süre ücretini dava tarihindeki ücretinizi esas alarak parasal olarak belirler.[4] Fesih tarihinden sonra zam aldıysanız dava tarihinden önceki zam hesaba girer, davadan sonraki zam girmez.
Boşta geçen süre için ücretin yanında diğer haklar da hesaba katılır. Boşta geçen süreye denk düşen ve fiilen çalışmaya bağlı olmayan düzenli kalemleri (örneğin süreye isabet eden ikramiye, gıda ya da yakacak yardımı) bordrodan toplayıp mahkemeye bildirmeniz gerekir. Fazla çalışma, hafta tatili ya da prim gibi fiilen çalışmaya bağlı kalemler ile servis yardımı genellikle bu hesaba girmez.
İşe başlatmama tazminatında ise kanun yalnızca ücretten söz eder. Yan ödemelerin bu kaleme girip girmeyeceğini mahkeme dosyaya göre değerlendirir, bu yüzden aşağıdaki örneklerde tazminat yalnız brüt ücretten, boşta geçen süre ise ücret ve diğer haklardan hesaplanmıştır.
Ücretin miktarı tartışmalıysa ispat yükü sizdedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işe başlatılmama tarihindeki ücretin fesih tarihindekinden fazla olduğunu ileri süren işçinin bunu, aynı işyerinde çalışan emsal işçi göstererek ispatlaması gerektiğini belirtmiş, emsal bildirilmemişken asgari ücrete oranlayarak hesap yapan bilirkişi raporuna dayanan kararı bozmuştur.[5] Bu karar 7036 sayılı Kanun öncesi bir işe iade dosyasına ilişkindir; kararda geçen “fesih tarihindeki ücret”, işe başlatmama tarihindeki ücretle kıyaslanan ücrettir ve dava tarihindeki ücreti esas alan m.21/4 kuralından ayrı durur.
Ay Sayısı Nasıl Belirlenir
Kanun yalnızca alt ve üst sınırı verir, 4 ile 8 ay arasında hangi sayının seçileceğini yazmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bir kararında kendi yerleşik uygulamasını şöyle anlatmıştır: tazminat işçinin kıdemi ve fesih sebebi gibi olgular dikkate alınarak belirlenir, kıdem 6 ay ile 5 yıl arasındaysa 4, 5 ile 15 yıl arasındaysa 5, 15 yıldan fazlaysa 6 aylık ücret esas alınır, fesih sebebine göre bu miktar 8 aya kadar çıkabilir.[6]
| Kıdem | Sık uygulanan ay sayısı | Artırıcı etken (örnek) |
|---|---|---|
| 6 aydan 5 yıla kadar | 4 ay | Örneğin fesih sebebinin açıkça dayanaksız olması |
| 5 yıldan 15 yıla kadar | 5 ay | Örneğin ayrımcı ya da kötü niyetli fesih |
| 15 yıldan fazla | 6 ay | Fesih sebebine göre üst sınır olan 8 aya kadar çıkabilir |
Bu ölçek bir kanun hükmü değildir, Dairenin uygulamasıdır ve mahkeme dosyanıza göre farklı bir sayıya gidebilir. Daire aynı ölçeği 2026 tarihli bir kararında da anmış ve aynı işverenin yanında geçen sürelerin (örneğin emeklilik öncesi ve sonrası) birleştirilerek kıdemin hesaplanması gerektiğini kabul etmiştir.[7] Yine de tabloyu kesin hak olarak değil, beklenti aralığı olarak okuyun; artırıcı etkenler kararda sayılmamış, yalnızca fesih sebebine göre 8 aya kadar çıkılabileceği belirtilmiştir.
İki İşçi İçin Rakamlı Hesap
İşçi A üç yıllık kıdemle, işçi B dokuz yıllık kıdemle çalışırken geçersiz sebeple işten çıkarılmıştır. İkisinin de işe iade kararı kesinleşmiş, ikisi de süresinde başvurmuş ve işveren bir ay içinde işe başlatmamıştır. Tutarlar örnektir, kendi dosyanızdaki ücret ve ay sayısı farklı olabilir.
| Kalem | İşçi A | İşçi B |
|---|---|---|
| Kıdem | 3 yıl | 9 yıl |
| Dava tarihindeki aylık brüt ücret | 40.000 TL | 65.000 TL |
| Aylık düzenli diğer haklar | 3.500 TL | 6.000 TL |
| Mahkemenin belirlediği ay sayısı | 4 ay | 5 ay |
| İşe başlatmama tazminatı (brüt ücret x ay) | 160.000 TL | 325.000 TL |
| Boşta geçen süre | 4 ay | 3 ay |
| Boşta geçen süre ücreti ((ücret + diğer haklar) x ay) | 174.000 TL | 213.000 TL |
| Toplam brüt | 334.000 TL | 538.000 TL |
İşçi B’nin boşta geçen süresi 3 aydır, çünkü karar kesinleşinceye kadar çalıştırılmadığı süre 3 ay sürmüştür. Kanundaki 4 ay bir üst sınırdır, süre daha kısa geçtiyse ücret de o kadar hesaplanır.
Kesintiler
İşe başlatmama tazminatı gelir vergisinden müstesnadır.[8] Damga vergisi ise hizmet karşılığı alınan tazminatlar için binde 7,59 oranında kesilebilir, işçi A’nın tazminatında bu yaklaşık 1.214 TL, işçi B’nin tazminatında yaklaşık 2.467 TL eder.[9] Asgari ücrete isabet eden damga vergisi istisnası ödeme ayında kullanılmışsa bu tutar düşebilir.
Boşta geçen süre ücretinin kesintileri ise ücretin niteliğine göre bordroda ayrıca hesaplanır. Net tutarı öğrenmek için işverenin bordrosunu isteyin.
Ödenen tutar bu tablodan düşükse, farkı hemen ibra etmeyin. Banka dekontunda “işe başlatmama tazminatı” ve “boşta geçen süre ücreti” ayrı ayrı yazıyor mu, bordro bunları ayrı kalemlerde gösteriyor mu bakın.
Faiz Hangi Tarihten Başlar
İşe başlatmama tazminatı, işe başlatılmadığınız tarihte muaccel olur. İşe iade başvurunuzda “başlatılmazsam tazminatı da isterim” yazdıysanız işvereni ayrıca temerrüde düşürmeniz gerekmez ve faiz o tarihten işler.[10]
Boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar da başvuruda açıkça istenmişse faiz başvuru tarihinden başlar. İstenmemişse dava ve varsa ıslah tarihinden başlar.[11] Başvuru metninizde bu kalemlerin üçünü de yazmanız bu yüzden önemlidir.
İşverene Başvuru Kontrol Listesi
Karar kesinleştikten sonra işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Bu süre kaçırılırsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur; bu nedenle işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti de talep edilemez hale gelir.[12]
- Kesinleşen kararın size tebliğ edildiği tarihi belgeden not edin, on iş günü o tarihten işler.
- Başvuruyu işverenin teslim aldığını ispatlayacak yolla yapın: noter, KEP veya imza karşılığı elden teslim.
- Metne “kararın kesinleşmesi sonrası işe başlatılmamı talep ediyorum” cümlesini yazın.
- Aynı metne işe başlatılmazsanız işe başlatmama tazminatını, boşta geçen süre ücretini ve diğer hakları da istediğinizi ekleyin.
- Bildirim süresi size verilmemişse veya peşin ödenmemişse o ücreti de talep edin.
- İşverenin bir ay içinde yazılı cevabını ve işe başlama tarihini bekleyin, cevap vermezse o tarihi dosyanıza yazın.
- İşe başlatılmazsanız ödemeleri bordroyla birlikte isteyin, ödeme gelmezse alacak davası için dosyayı hazırlayın.
Arabuluculukta Anlaşırsanız
İşe iade arabuluculuğunda taraflar işe başlatma konusunda anlaşırsa üç şeyi tutanağa yazmak zorundadır: işe başlatma tarihi, boşta geçen süre ücretinin parasal miktarı ve işe başlatılmama halinde ödenecek tazminatın parasal miktarı. Bunlardan biri eksikse anlaşma sağlanamamış sayılır.[13]
Kararlaştırılan tarihte işe başlamazsanız fesih geçerli hale gelir. Tutanağı imzalamadan önce tarihi ve tutarları kendi hesabınızla karşılaştırın.
Hesap Aracıyla Kendi Tutarınızı Bulma
Yukarıdaki iki örneği kendi bilgilerinizle yeniden kurmak için aşağıdaki araca dava tarihindeki brüt ücretinizi, tazminat ay sayısını, boşta geçen ayı ve varsa aylık diğer hakları girin. Sonuç tahmindir, ay sayısını ve hesaba girecek ücreti mahkeme belirler.
İşe Başlatmama Tazminatı Hesabı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Başvuru ve hesap aşamasında en sık karşılaşılan sorular aşağıda toplandı.
Bu yazı genel bilgi içindir. Karar metniniz, ücret kalemleriniz ve başvuru tarihleriniz sonucu değiştirebilir, tutarı kesinleştirmeden önce dosyanızı bir avukata gösterin.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/1, m.21/3 ve m.21/4 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/son ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/4, 7036 sayılı Kanun m.12 ile eklenen fıkra ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2023/18298 K.2023/18519, 29.11.2023 (gerekçe Yargıtay’ındır, hüküm bozmadır) ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2014/12354 K.2014/15593, 13.05.2014 (gerekçe Yargıtay’ındır, hüküm bozmadır) ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2026/1 K.2026/823, 04.02.2026 (Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi kararı, gerekçe Yargıtay’ındır) ↩
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.25/1 ↩
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (1) sayılı tablo IV-1-b ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2023/18298 K.2023/18519, 29.11.2023 (gerekçe Yargıtay’ındır, hüküm bozmadır) ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2023/18298 K.2023/18519, 29.11.2023 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/6 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21 (7036 sayılı Kanun m.12 ile eklenen fıkra) ↩