İşveren sizden ihbar tazminatı istiyorsa, bu talep ancak üç şart birlikte varsa haklıdır. Sözleşme belirsiz süreli olmalı, sözleşmeyi bitiren siz olmalısınız ve bildirim süresine uymamış olmalısınız. Biri eksikse borç doğmaz.
Bildirim süresi kıdeminize göre 2, 4, 6 ya da 8 haftadır ve tutar bu sürenin giydirilmiş ücreti kadardır. Haklı nedenle, deneme süresinde ya da emeklilik ve askerlik gibi kıdem tazminatı doğuran sebeplerle ayrılan işçi bu tazminatı ödemez. İşveren alacağını son maaşınızdan rızanız olmadan kesemez.
İşverenin Talebinin Dayandığı Kural
Kanun, bildirim şartına uymayan tarafın bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat ödemesini ister. Bu kural iki yönlüdür ve işçiyi de bağlar.[1]
Kanun tutarı baştan belirlediği için işverenin ayrıca bir zarar kalemi göstermesi gerekmez. Talep, süre ücreti kadardır.
Borcun Doğması İçin Üç Şart
- Belirsiz süreli sözleşme: Belirli süreli sözleşme süresi dolunca kendiliğinden biter, bildirim süresi işlemez.[2]
- Feshin sizden gelmesi: İstifa dilekçesi, mesaj ya da işi bırakma gibi irade sizden çıkmış olmalıdır. İddia işverenindir, bu yüzden yazılı delili işveren sunar.
- Sürenin tanınmaması: Kıdeminize göre 2, 4, 6 veya 8 hafta çalışmanız ya da süreyi işverenle anlaşarak kısaltmanız gerekirdi.[3]
Ödemeniz Gerekmeyen Durumlar
Her ayrılış ihbar tazminatı doğurmaz. Aşağıdaki tablodaki durumlarda işverenin talebine itiraz edebilirsiniz.
| Durum | Neden borç doğmaz |
|---|---|
| Ücretiniz kanuna ya da sözleşmeye uygun hesaplanmadı veya ödenmedi | İşçi bu halde bildirim süresini beklemeden feshedebilir.[4] |
| Taciz, sataşma, sağlık için tehlikeli iş gibi haklı neden | Madde 24’teki sebepler süre beklemeyi gerektirmez. |
| Emeklilik, muvazzaf askerlik, kadın işçinin evlilikten sonraki bir yıl içinde ayrılması | Kıdem tazminatını doğuran bu hallerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez.[5] |
| Deneme süresi içinde ayrılma | Taraflar bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir.[6] |
| İşverenin sizi devamsızlıktan çıkarması | Fesheden taraf işveren olduğu için ihbar tazminatı isteyemez. |
Haklı nedeni öğrendiğiniz günden başlayarak altı iş günü içinde kullanmazsanız sonraki fesihte ihbar tazminatı doğabilir. Bu süre taciz, sataşma gibi tek seferlik olaylar içindir, ödenmeyen ücret gibi devam eden durumlarda işlemez.[7]
Fesih Kimden Geldi Sorusu
Uyuşmazlık çoğunlukla bu noktada çıkar. İşçi süre dolmadan işe gelmeyi bırakır, işveren de devamsızlık tutanağı tutup sözleşmeyi kendisi sona erdirir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bir dosyada işçi devamsızlıktan haklı olarak çıkarıldığı için işverenin ihbar tazminatı karşı davasını kabul eden kararı bozdu. Dairenin gerekçesine göre fesheden taraf haklı nedene dayansa bile ihbar tazminatı isteyemez.[8]
Bunun tersi de olur. Önce ayrılacağınızı yazılı bildirip sonra süre dolmadan işe gelmeyi bıraktıysanız, işverenin sonradan tuttuğu devamsızlık tutanağı sizi korumayabilir.
Yakınınızın hastalığı, taşınma ya da yeni bir iş bulmak 24. maddedeki haklı nedenlerden değildir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, annesinin rahatsızlığı nedeniyle süreye uymadan ayrılan işçi için bildirim süresi tanınması gerektiğini söyledi.[9]
Aynı dosyada işçi cevap dilekçesinde ihbar tazminatını ödemeye hazır olduğunu söylemişti ve Daire bu beyanı işçiyi bağlayıcı buldu. Yazılı ya da noter üzerinden yaptığınız her açıklamayı bu gözle yazın.
Tutarın Hesabı
Tutar, kıdem süresinin karşılığı olan hafta sayısı kadar günün ücretidir. Hesaba çıplak ücret değil, ücrete ek olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilir menfaatler de girer.[10]
| Kıdem | Bildirim süresi | Gün |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta | 28 |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta | 42 |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 |
Varsayımsal örnek: 2 yıl 5 aydır çalışan işçinin aylık brüt ücreti 50.000 TL, aylık yemek yardımı 3.000 TL olsun. Giydirilmiş ücret 53.000 TL, günlüğü 1.766,67 TL, 42 günün karşılığı 74.200 TL eder.
İşveren aynı işçiden 8 hafta üzerinden 98.933,33 TL isteseydi talep yaklaşık 24.700 TL fazla olurdu. Yalnızca çıplak ücretle hesaplasaydı 70.000 TL çıkardı.
Talep Yazısında Kontrol Edilecekler
| Kontrol | Bakılacak nokta |
|---|---|
| Hafta sayısı | Kıdem tablosundaki süreyle uyuşuyor mu |
| Ücret kalemi | Bordrodaki ücret ve sürekli yan ödemeler mi esas alınmış |
| Çalışılan günler | Önelin bir kısmını çalıştıysanız, tam süre mi kalan süre mi isteniyor |
| Fesih tarihi | İşveren sözleşmeyi sonradan kendisi mi sona erdirmiş |
| Haklı neden | Eksik ya da geç ödenen ücret, ödenmeyen fazla mesai var mı |
Son Ücretten Kesinti
İşveren, ihbar tazminatı alacağını son maaşınızdan kendiliğinden düşemez. Türk Borçlar Kanunu, işverenin işçiden olan alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası olmadıkça takas etmesini yasaklar.[11]
Kanundaki tek istisna, işçinin kasten sebep olduğu ve yargı kararıyla sabit olan bir zarardır, o da ücretin haczedilebilir kısmı kadar takas edilebilir. Böyle bir karar yoksa ihbar tazminatı takas konusu yapılamaz. Bordroda kesinti görürseniz ya da kesinti için imza istenirse, imzalamadan önce yazılı itirazınızı gönderin. İşveren kıdem tazminatını fazla ödediğini söyleyip geri istiyorsa izlenecek yol fazla ödenen kıdemin geri istenmesi yazısında var.
Talep Geldiğinde İlk Adımlar
Talep yazısı, mesajı ya da ödeme emri elinize geçtiğinde sırayla şunları yapın.
- Tarihi not edin: Yazının size ulaştığı günü, ödeme emrinde tebliğ tarihini kaydedin.
- Belgeleri toplayın: Sözleşme, bordrolar, istifa yazışması, devamsızlık tutanağı ve varsa ücret ödemelerinin dökümünü bir dosyada tutun.
- Fesih sürecini yazın: Kimin ne zaman ne dediğini gün gün çıkarın, çelişen beyanları baştan görün.
- Hesabı kontrol edin: Hafta sayısını, ücret kalemini ve tutarı yukarıdaki tabloyla karşılaştırın.
- Yazılı yanıt verin: Borcu kabul etmeden, itiraz gerekçelerinizi kısa ve tarihli bir yazıyla bildirin.
İcra Takibi ve Dava Süreci
İşveren talebini icra takibiyle de yöneltebilir. Ödeme emrine itiraz için yedi gün vardır, süre tebliğden başlar.[12]
İşverenin ihbar tazminatı davası açabilmesi için önce arabulucuya başvurması gerekir. Bu şart, itirazın iptali davalarında da aranır.[13]
İhbar tazminatında zamanaşımı süresi beş yıldır.[14] Arabulucuya başvuruyla son tutanağın düzenlenmesi arasındaki sürede bu süre işlemez.[15]
Ödeme Yapmaya Karar Verirseniz
Borcu kabul ediyorsanız hesabı ve kalemleri yazılı olarak isteyin. Ödemeyi bankadan yapın ve açıklama kısmına “ihbar tazminatı, tam ve kesin ödeme” yazın.
Tutarı taksitlendirmek ya da indirmek için arabuluculuk masasında yapılan anlaşma yazılı bir belgeye bağlanır. Belgede iki tarafın sonraki taleplerden vazgeçtiği açıkça yazılmalıdır.
İşçinin İhbar Tazminatı Borcu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bu yazıdaki örnek rakamlar varsayımsaldır ve yalnızca genel bilgi verir. Sözleşmenizin içeriği, yazışmalarınız ve bordronuz sonucu değiştirebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışın.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/4 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 ve Y. 9. HD E.2022/2747 K.2022/3868 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.15/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.26/1 ↩
- Y. 9. HD E.2022/2747 K.2022/3868, 22.03.2022 ↩
- Y. 22. HD E.2017/17386 K.2018/23628, 06.11.2018 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17 son fıkra ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.407/2 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.62/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 3 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/17 ↩