Süt İzni Kaç Saat? Kullanım Planı, Toplu Kullanım ve Ücret

Süt izni özel sektörde çalışan kadın işçi için günde toplam 1,5 saattir ve çocuk bir yaşını doldurana kadar sürer. Saatleri ve kaç parçaya bölüneceğini işçi seçer, bu süre çalışılmış sayılır ve maaştan düşülmez.^[1]

Emziren işçiye fazla çalışma yaptırılamaz; kullandırılmayan süt izni saatleri yüzde elli zamlı fazla çalışma ücreti olarak istenebilir. İzin biriktirilip haftanın bir gününe ya da ay sonuna toplanamaz, her çalışma günü kullanılır ve yazılı bildirim hem talebi hem başlangıç tarihini ispatlar.

Süt İzninin Süresi ve Kapsamı

Kanun süt iznini günlük bir hak olarak kurar. Her çalışma gününde toplam 1,5 saat verilir ve bu hak çocuğun birinci yaş gününde biter. Çoğul doğumda süre artmaz, kanun ikiz ya da üçüz için ayrı bir saat öngörmez.

Hak, iş sözleşmesiyle çalışan her kadın işçiye uygulanır. Belirli süreli, kısmi süreli ya da İş Kanunu kapsamı dışında kalan bir işte çalışıyor olmanız sonucu değiştirmez.^[2] Kanun metni süt iznini kadın işçiye tanıdığı için babaya ayrıca süt izni verilmez.

Süt izni, doğum sonrası 16 haftalık analık izni bitip işe döndüğünüz gün başlar. Analık izni içinde zaten çalışmadığınız için o haftalarda ayrı bir süt izni hesabı yapılmaz.

Bir Yaşa Kadar Kalan Süt İzni Haftaları

Süt izni doğum sonrası 16 haftalık izin bittikten sonra başladığından, bir yaşa kadar kalan süre izin tercihinize göre değişir. Aşağıdaki tablo, 1 Haziran’da beklenen tarihte doğum yapan ve doğum öncesi 8 haftayı izinli geçiren bir işçi için hesaplandı.^[3]

Doğumdan sonraki tercih	Süt izninin başladığı tarih	Bir yaşa kadar kalan süre
16 hafta bitince tam güne dönüş	21 Eylül	253 gün, yaklaşık 36 hafta
İlk doğumda 60 gün yarım çalışma	Yarım çalışma bitince	193 gün, yaklaşık 27,5 hafta
6 ay ücretsiz izin	Ücretsiz izin bitince	71 gün, yaklaşık 10 hafta

Yarım çalışma döneminde süt izni işlemez. Ücretsiz izinde ise işe gitmediğiniz için süt izni de kullanılmaz.^[4] Altı aylık ücretsiz izni seçen birinin elinde yalnızca 10 hafta kalır, planı buna göre yapmakta fayda var.

Süt İzninin Bölünmesi ve Saat Seçimi

İzni hangi saatte ve kaç parçada kullanacağınıza siz karar verirsiniz. İşveren bir saat dayatamaz, ama seçtiğiniz düzeni ona yazılı bildirmeniz ileride doğabilecek tartışmayı önler. Dönüşte süt iznini de içeren hakların tamamı için doğum sonrası işe dönüş yazısına bakılabilir.

Uygulamada en çok görülen üç düzen şunlardır:

• Sabah 1,5 saat geç başlamak ya da akşam 1,5 saat erken çıkmak (çocuk evdeyse ve bakıcıya bırakılıyorsa)
• Günü iki parçaya bölmek, örneğin 45’er dakika öğleden önce ve sonra (işyerinde emzirme odası varsa)
• Üç parça halinde 30’ar dakika kullanmak (bebek çok küçükken, sık beslenme döneminde)

Düzeni dönem içinde değiştirebilirsiniz. Bebek büyüdükçe parçaları azaltmak ya da geç başlamaya geçmek kanunun verdiği seçim hakkının içindedir.

Süt İzninin Haftalık ya da Toplu Kullanımı

Süt izni biriktirilip haftanın bir gününe ya da ay sonuna toplanamaz. Yargıtay bu konuda açık konuştu: işçi süt iznini toplayarak toplu kullanma talebinde bulunamaz, izin ertelenemez ve sonradan kullanılamaz.^[5]

Aynı kararda iznin doğduğu gün kullanılması için işçi tarafından talep edilmesi gerektiği de vurgulandı. Bu yüzden “nasılsa birikiyor” diye beklemek yerine her gün kullanmak ya da kullanamadığınız günleri kayda geçirmek önem taşır. Toplu kullanım sorusu iş arama izninde da gündeme gelir.

Haftada beş gün 1,5 saat, cuma günleri 7,5 saatlik tam izin gibi düzenler kanundaki günlük yapıyla uyuşmaz. Böyle bir teklif gelirse kabul etmeden önce sonucunu yazılı olarak sorun.

Ücret, Çalışma Süresi ve Fazla Çalışma Sınırı

Süt izni günlük çalışma süresinden sayılır, yani o 1,5 saat için ücretiniz kesilmez ve bordroda izin gibi gösterilmez.^[6] Emziren işçi günde 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz ve ona fazla çalışma yaptırılamaz.^[7][8]

Yasak olmasına rağmen fazla çalışma yaptırılmışsa ücreti yine ödenir. Yakın tarihli bir dosyada istinaf mahkemesi, işçinin süt izni kullanmadığı dönemde haftada 24 saat, süt izni kullandığı dönemde haftada 7,5 saat fazla çalıştığını kabul edip iki dönemi ayrı hesapladı. Yargıtay bu dosyayı yalnız tanıkların dinlendiği dönemin sınırlanmaması yüzünden bozdu.^[9]

Bu yüzden çalışma saatlerinizi süt izni dönemi için ayrı tutmanız işe yarar. Fazla çalışma ve süt izni alacağı aynı dönemde birlikte doğabilir.

Süt İzni İçin Yazılı Talep ve Bildirim Sırası

Emzirmeye başlayan çalışanın işverenini bilgilendirmesi gerekir.^[10] Kanun bunun için bir biçim aramaz, ama yazılı bildirim hem talebi hem başlangıç tarihini ispatlar.

1. İşe dönmeden önce, doğum sonrası iznin bittiği haftada bildirimi hazırlayın.
2. Seçtiğiniz saatleri ve parça sayısını açıkça yazın, çocuğun doğum tarihini ekleyin.
3. Bildirimi insan kaynaklarına imza karşılığı verin ya da e-postayla gönderip yanıtı saklayın.
4. Saat düzenini değiştirdiğinizde aynı yolla yeni bir bildirim yapın.

Kullandırılmayan Süt İzninin Ücret Hesabı

Süt izni kullanılması gerekirken o saatlerde çalıştırılan işçi, bu süreyi fazla çalışma ücreti olarak isteyebilir. Yargıtay hesabın yöntemini de verdi: doğumdan çocuğun bir yaşına kadar izinli günler çıkarılır, kullanılması gereken toplam süt izni bulunur, verilen kısım mahsup edilir, kalan saatler o tarihteki ücretle fazla mesai olarak hesaplanır.^[11]

Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan ve süt iznini hiç kullanamayan bir işçiyi düşünelim. Saatlik ücret 45.000 / 225 = 200 TL, yüzde elli zamlı saat ücreti 300 TL eder.^[12]

Durum	Hesap	Brüt alacak
150 iş günü hiç süt izni verilmedi	150 × 1,5 saat = 225 saat × 300 TL	67.500 TL
44 iş günü 1,5 yerine 1 saat verildi	44 × 0,5 saat = 22 saat × 300 TL	6.600 TL

Eksik kullandırma da alacak doğurur, bu yüzden giriş çıkış kayıtları ve bildirim yazısı en güçlü delillerdir. Ücret niteliğindeki alacaklarda zamanaşımı beş yıldır.^[13]

İznin hiç verilmemesi çalışma şartlarının uygulanmaması sayılabileceğinden işçiye haklı nedenle fesih yolunu da açabilir.^[14] Fesih kararından önce talebinizi yazılı yaptığınızdan ve işverenin cevabını sakladığınızdan emin olun.

Kamu ve Özel Sektörde Süt İzni Farkı

Memurların süt izni işçilerden uzundur ve süresi çocuğun yaşına değil analık izninin bitişine bağlanmıştır. Kamuda işçi statüsünde çalışanlar ise İş Kanunu’na tabidir ve 1,5 saatlik kurala bağlı kalır, toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine daha uzun süre düzenlenebilir.

Statü	Süre	Başlangıç ve bitiş	Dayanak
Özel sektör ve kamu işçisi	Günde 1,5 saat	İşe dönüşten çocuğun bir yaşına kadar	4857 m.74
Memur, ilk altı ay	Günde 3 saat	Analık izninin bitiminden itibaren	657 m.104/D
Memur, ikinci altı ay	Günde 1,5 saat	Analık izninden sonraki 7. aydan 12. aya kadar	657 m.104/D

Memur da saatleri ve günde kaç kez kullanacağını kendisi seçer. Doğum sonrası yarım gün çalışmayı seçen memura bu dönemde ayrıca süt izni verilmez.^[15]

Süt İzni Hakkında Sık Sorulan Sorular

Süt izniyle ilgili en sık gelen sorular ve kısa cevapları aşağıda.

Hesaplar örnek ücret, örnek doğum tarihi ve beklenen tarihte doğum varsayımıyla yapıldı. Toplu iş sözleşmesi, erken doğum ya da farklı bir izin sırası sonucu değiştirir, kendi durumunuz için bir avukattan görüş almanız iyi olur.

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu m.74 (süt iznine ilişkin fıkra) ↩
2. 4857 sayılı İş Kanunu m.74 son fıkra ↩
3. 4857 sayılı İş Kanunu m.74 ↩
4. 4857 sayılı İş Kanunu m.74/2 ↩
5. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2017/5607 K.2018/7152, 02.04.2018 ↩
6. 4857 sayılı İş Kanunu m.66/1-e ↩
7. Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik m.9/1 ↩
8. İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.8/1-c ↩
9. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/10221 K.2026/1190, 12.02.2026 ↩
10. Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik m.6/1 ↩
11. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2017/5607 K.2018/7152, 02.04.2018 ↩
12. 4857 sayılı İş Kanunu m.41/2 ↩
13. 4857 sayılı İş Kanunu m.32 son fıkra ↩
14. 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-f ↩
15. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104/D ve m.104/F ↩