Ücretsiz İzin Talebi Dilekçesi: Ret Hakkı, SGK Primi ve Kıdem

Ücretsiz izin talebi dilekçesi, ücret almadan belirli bir süre işe gelmemek için işverene yazdığınız dilekçedir ve kanunun saydığı birkaç hal dışında işveren bu talebi kabul etmek zorunda değildir. Talep kabul edilirse o günler için prim yatmaz, süre kıdem tazminatı hesabından düşer ve genel sağlık sigortanız yalnız sınırlı bir süre kendiliğinden devam eder.

Yol izni, doğum sonrası ücretsiz izin, yarım çalışma ve koruyucu aile izni gibi kanunda sayılan haller dışında talep işverenin takdirindedir ve ret cevabına rağmen işe gelmemek devamsızlık sayılır. Dilekçeden önce mazeret izni, yıllık izin ya da rapor gibi ücretli seçeneklere bakmak gerekir, çünkü ücretsiz izin günleri için sigorta primi yatmaz ve bu günler kıdeme esas süreye eklenmez.

İçindekiler7 başlık

1. İşverenin Kabul Zorunluluğu Olan ve Olmayan Ücretsiz İzinler
2. Dilekçeden Önce Ücretli İzin Seçenekleri
3. Ücretsiz İzin Dilekçesinde Bulunması Gereken Bilgiler
4. İşverenin Cevabına Göre Yapılacaklar
5. Ücretsiz İzinde SGK Primi ve Genel Sağlık Sigortası
6. Ücretsiz İznin Kıdem Tazminatı ve Yıllık İzne Etkisi
7. Ücretsiz İzin Talebi Hakkında Sık Sorulan Sorular

İşverenin Kabul Zorunluluğu Olan ve Olmayan Ücretsiz İzinler

İşverenin reddedemeyeceği ücretsiz izinler İş Kanunu’nda tek tek sayılmıştır, bunların dışındaki her talep işverenin takdirindedir. Talebiniz hangi gruba giriyorsa dilekçenin dili de ona göre değişir: zorunlu halde “bildiriyorum”, takdire bağlı halde “rica ediyorum” yazarsınız. Teklif işverenden gelmişse imzadan önce yapılacak kontrol için işverenin ücretsiz izin teklifine cevap yazısına bakılabilir.

İzin türü	Süre	Dayanak	İşveren reddedebilir mi?
Yıllık izni başka şehirde geçirene yol izni	Toplam 4 güne kadar	4857 s.K. m.56/6	Hayır, istem ve belge şartıyla
Doğum sonrası ücretsiz izin	6 aya kadar	4857 s.K. m.74/6	Hayır
Doğum sonrası yarım çalışma	60, 120 ya da 180 gün	4857 s.K. m.74/2	Hayır
Koruyucu aile olan işçi	10 gün	4857 s.K. m.74/1	Hayır
Eğitim, seyahat, aile işi, sağlık ve benzeri sebepler	Taraflar belirler	Kanunda hüküm yok	Evet

Toplu iş sözleşmeniz ya da işyeri yönetmeliğiniz belirli sebeplerle ücretsiz izin vermeyi düzenlemişse o hüküm de işvereni bağlar. Sendikalı bir işyerindeyseniz dilekçeye ilgili sözleşme maddesini yazmak, talebinizi takdire bağlı istek olmaktan çıkarır.

Yol izni için yıllık izni başka bir yerde geçireceğinizi belgelemeniz gerekir, örneğin otobüs ya da uçak bileti. Belge olmadan işveren bu dört günü vermek zorunda değildir.^[1]

Dilekçeden Önce Ücretli İzin Seçenekleri

Ücretsiz izin isteyen işçilerin bir kısmı aslında ücretli izne hakkı olduğu halde ücretsiz izin dilekçesi imzalıyor. Dilekçeyi yazmadan önce şu sırayla kontrol edin:

1. Mazeret izni: evlenme, evlat edinme, anne, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümünde 3 gün, eşin doğumunda 10 gün, en az %70 engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisinde yılda 10 güne kadar ücretli izin vardır.^[2]
2. Yıllık izin: hak kazandığınız izni işverenle anlaşarak bölebilirsiniz, bir bölümü 10 günden az olmamak şartıyla.^[3]
3. Sağlık sebebi: hastalığınız için hekim raporu varsa ücretsiz izin yerine raporlu olursunuz ve SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alabilirsiniz.
4. Kalan durum için ücretsiz izin dilekçesi.

Bir ayrıntı daha var: işverenin size verdiği ücretsiz izin günleri yıllık izninizden düşülemez.^[4] Yani önce ücretsiz izin kullanıp sonra yıllık izin istemeniz, yıllık izin hakkınızı azaltmaz.

Ücretsiz İzin Dilekçesinde Bulunması Gereken Bilgiler

Dilekçenin işi, ileride “işçi izinsiz işe gelmedi” iddiasına karşı sizi korumaktır. Bu yüzden genel bir izin isteği yerine şu bilgileri açıkça yazın:

• İznin ilk günü, son günü ve işbaşı yapacağınız tarih
• Sebep, zorunlu bir halse kanun maddesi ya da sözleşme maddesi
• İznin işveren tarafından erken sona erdirilmeyeceğine dair onay isteği
• Cevabın yazılı verilmesi talebi ve iletişim bilgileriniz

Dilekçeyi iki nüsha hazırlayın ve birine teslim alan kişinin tarihli imzasını aldırın. İşyerinde e-posta ile izin isteniyorsa gönderilen e-postanın ekran görüntüsünü ve gelen cevabı saklayın.

İşverenin Cevabına Göre Yapılacaklar

Takdire bağlı bir talepte işverenin ret cevabı hukuka aykırı değildir. Ret cevabına rağmen işe gelmezseniz izinsiz devamsızlık doğar ve ardı ardına iki iş günü ya da bir ayda üç iş günü devamsızlık, işverene tazminatsız fesih hakkı verir.^[5] Cevap hiç gelmediyse sessizliği onay saymayın, yazılı cevap isteyen ikinci bir dilekçe verin.

Onay alındıktan sonra işverenin sizi erken işe çağırması da ayrı bir risk.

Yargıtay’ın incelediği bir dosyada işçi, sağlık sebebiyle istediği 74 günlük ücretsiz izne işverenin onayıyla çıkmış, izinde iken ihtarname ile işbaşına çağrılmıştı. İşçi rapor almadığı günlerde de işe gitmeyince sözleşme devamsızlıktan feshedildi ve Daire bu feshi haklı buldu. Karar oy çokluğuyla verildi, karşı oy işverenin onayladığı izni tek taraflı bozamayacağını savundu.^[6]

Onaylanmış izniniz sırasında işe çağrılırsanız işe gitmeme kararını tek başınıza vermeyin. Çağrıya yazılı olarak itiraz edin, onay belgesini ekleyin ve hangi günlerde işte olmanız gerektiğini yazılı olarak sorun.

İzin dönüşü tarihinde işbaşı yapmanız gerekir. İzni uzatmak istiyorsanız eski izin bitmeden yeni bir dilekçe verin ve onay gelmeden uzatılmış saymayın.

Ücretsiz İzinde SGK Primi ve Genel Sağlık Sigortası

Ücretsiz izinde ücret ödenmediği için o günlerin sigorta primi de yatmaz. İşveren aylık bildirimde bu günleri eksik gün olarak gösterir ve eksik gün nedenini kanıtlayan belgeyi, yani sizin dilekçenizi ve kendi onayını saklar.^[7]

Sağlık güvencesi tarafında kanun bir sınır çizer. Yol izni ve doğum sonrası izinler dışında, bir takvim yılı içinde toplam bir ayı aşmayan ve işverence belgelendirilen ücretsiz izinlerde genel sağlık sigortalılığınız devam eder.^[8] Bir ayı aşan günler için kanunda bu güvence yoktur, o dönemde sağlık hizmeti almak için eşiniz ya da anne babanız üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi olmanız ya da isteğe bağlı sigortalı olmanız gerekir.

Emeklilik gün sayınızdaki boşluğu isteğe bağlı sigorta ile kapatabilirsiniz. Ay içinde 30 günden az çalışan sigortalı aynı ay için isteğe bağlı prim öderse bu günler zorunlu sigortalılık gününe eklenir ve 4/a süresi sayılır.^[9] Prim, prime esas kazancın %33’üdür ve bunun %12’si genel sağlık sigortası payıdır.^[10]

Örnek: 45 günlük ücretsiz izni en düşük kazanç üzerinden isteğe bağlı primle doldurmak isterseniz günlük 1.101 TL alt sınırla hesap 45 x 1.101 x %33 = 16.349,85 TL eder. Günlük tutar, 26.12.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan brüt asgari ücretin (33.030 TL) otuzda biridir ve yeni asgari ücretle değişir.

Ücretsiz İznin Kıdem Tazminatı ve Yıllık İzne Etkisi

Kendi talebinizle kullandığınız ücretsiz izin, kıdem tazminatına esas sürenin hesabında sayılmaz. Yargıtay, sözleşmenin askıda kaldığı sürelerin kıdeme eklenmediğini yerleşik içtihat olarak tekrarlamış, yalnız pandemi döneminde işverenin tek taraflı çıkardığı ücretsiz izni bildirim süresi artı altı hafta ile sınırlı olarak saymıştır.^[11] Bu istisna işverenin tek taraflı kararına dayandığı için, sizin dilekçenizle başlayan izne uygulanmaz.

Etkiyi iki örnekle görelim:

Durum	Takvim süresi	Ücretsiz izin	Kıdeme esas süre	Sonuç (brüt ücret 45.000 TL)
Uzun kıdemli işçi	6 yıl	4 ay	5 yıl 8 ay	270.000 TL yerine 255.000 TL, fark 15.000 TL
Yeni işçi	1 yıl 2 ay	3 ay	11 ay	Bir yıl dolmadığı için kıdem hakkı doğmaz

İkinci satır sık gözden kaçar. Kıdem tazminatı için en az bir yıllık çalışma gerekir ve ücretsiz izin bu bir yılı uzatır.^[12] İşten ayrılmayı düşünüyorsanız ayrılma tarihini izin günlerini çıkararak yeniden hesaplayın.

Yıllık izin tarafı daha az nettir. Kanun “işveren tarafından verilen diğer izinleri” yıllık izin hesabında çalışılmış sayar, ama bu ifadenin ücretsiz izni kapsayıp kapsamadığı tartışmalıdır.^[13] İşveren yıllık izin hak kazanma tarihinizi ileri kaydırırsa toplu sözleşme ya da iş sözleşmenizde ücretsiz iznin kıdemden sayılacağına dair bir madde olup olmadığına bakın.

Ücretsiz İzin Talebi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Dilekçe öncesinde ve onaydan sonra en çok sorulanlar şunlar:

Bu yazı genel bilgi verir, toplu sözleşme hükmü, izin süresinin uzunluğu ve işverenin onay metni sonucu değiştirebilir. Uzun bir izin planlıyor ya da izinden erken çağrılıyorsanız atacağınız adımı bir avukatla birlikte değerlendirin.

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu m.56/6 ↩
2. 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.2 ↩
3. 4857 sayılı İş Kanunu m.56/3 ↩
4. 4857 sayılı İş Kanunu m.56/4 ↩
5. 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-g ↩
6. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/6862, K.2025/8073, 20.10.2025 ↩
7. 5510 sayılı Kanun m.86/4 ↩
8. 5510 sayılı Kanun m.67 (6111 sayılı Kanunla eklenen fıkra) ↩
9. 5510 sayılı Kanun m.50/1-a, m.51/3 ↩
10. 5510 sayılı Kanun m.52/1 ↩
11. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/3201, K.2025/4965, 29.05.2025 (bölge adliye mahkemesi kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi) ↩
12. 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 ↩
13. 4857 sayılı İş Kanunu m.55/1-j ↩