İşveren Ücretsiz İzin Teklifi: İmzadan Önce Kontrol ve Cevap Yazısı

İşveren ücretsiz izin teklifi imzalanmadan önce işçinin elindeki tek güç, imzanın kendisidir. Teklif bir öneridir, işçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmedikçe sizi bağlamaz.

Rızası alınmadan işyerine alınmayan işçide işveren temerrüde düşer ve çalışılmayan günlerin ücretini öder; ücretin ödenmemesi işçiye haklı nedenle fesih imkanı verir. Kabul edilen ücretsiz izinde ise ücret ödenmez, prim günü oluşmaz ve bu süre kural olarak kıdeme sayılmaz.

İşveren Ücretsiz İzin Teklifinde İşçi Rızasının Yeri

Ücretsiz izin, ücret borcunu bir süre durduran bir çalışma koşulu değişikliğidir ve işçinin yazılı kabulü olmadan uygulanamaz. İş Kanunu bu değişikliğin işçiye yazılı bildirilmesini, işçinin de altı iş günü içinde yazıyla kabul etmesini arar^[1].

“Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz.” (4857 sayılı İş Kanunu m.22/1)

Sessiz kalmak kabul anlamına gelmez. Altı iş günü cevapsız geçerse teklif düşer, işveren ya vazgeçer ya da değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını yazılı açıklayıp bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshetme yoluna gider. Çok sayıda işçiye aynı anda çıkış söz konusuysa usul için toplu işçi çıkarma bildirimi yazısına bakılabilir.

Pandemi döneminde işverene tanınan tek taraflı ücretsiz izin yetkisi geçici bir kuraldı ve 30.06.2021 tarihine kadar uzatılabiliyordu^[2]. Bugün böyle bir yetki yok, her ücretsiz izin için yeniden işçinin imzası gerekir.

Teklif Yazısını İmzalamadan Önce Kontrol Listesi

Teklif elinize geçtiğinde önce tarihi not edin, altı iş günü tebliğ gününden sonra işlemeye başlar. Ardından yazıyı aşağıdaki satırlarla karşılaştırın.

Teklifte aranacak satır	Eksikse risk	Cevap yazısında ne istenir
Başlangıç ve bitiş tarihi	Süresiz izin, fiilen işten uzaklaştırmaya döner	Kesin dönüş tarihinin yazılması
Gerekçe (sipariş düşüşü, tadilat, mevsim)	Neden sizin seçildiğiniz denetlenemez	Gerekçenin ve kaç işçiye uygulandığının açıklanması
Kabul ve ret seçeneği	Tek seçenekli form iradeyi tartışmalı yapar	“Kabul etmiyorum” kutusunun eklenmesi
Dönüşte aynı görev ve ücret	Dönüşte unvan veya ücret düşürülebilir	Aynı görev ve ücretle dönüş taahhüdü
Yıllık izin bakiyesi	Ücretli izin hakkı kullanılmadan ücretsiz izne geçilir	Önce birikmiş yıllık iznin kullandırılması
Erken çağrı usulü	İşe çağrıyı öğrenmezseniz devamsızlık iddiası çıkar	Çağrının yazılı ve hangi kanaldan yapılacağı

Yazıda “isteğimle”, “talebim üzerine” gibi ifadeler varsa dikkat edin. İşverenin teklifi, sizin talebinizmiş gibi kaleme alınırsa ileride iznin kimden çıktığını ispatlamak zorlaşır.

İşveren Ücretsiz İzin Teklifi Metni Örneği

Aşağıdaki metin, kurallara uygun hazırlanmış bir teklifin nasıl görünmesi gerektiğini gösterir. Size verilen yazıyı bununla satır satır karşılaştırabilirsiniz.

Size verilen yazıda yalnızca “kabul ediyorum” satırı varsa imzalamadan önce “kabul etmiyorum” seçeneğini elle ekleyip o kutuyu işaretleyebilir ya da ayrı bir cevap yazısı verebilirsiniz.

İşçinin Cevap Yazısı: Ret ve Çekinceli Kabul

Cevabı iki nüsha hazırlayın ve birine işyerinin tarihli alındı imzasını aldırın. İşveren imza vermiyorsa aynı metni noter ihtarnamesiyle gönderin, böylece altı iş günü içinde cevap verdiğiniz kayda geçer. Başka şubeye nakil bildirimini cevaplamak isteyenler için ayrı bir yazı var.

Teklifi Kabul Etmeyen İşçinin Cevap Yazısı

Şartlı ve Çekinceli Kabul Yazısı

İzni kabul etmeye karar verdiyseniz imzayı şartsız bırakmayın. İmza öncesi benzer bir kontrol deneme süresi uzatma bildirimi için de yapılır. Kesin bitiş tarihi, dönüş koşulu ve teklifin işverenden geldiği yazıda yer alırsa her uzatma ve dönüşteki her değişiklik ayrı bir yazılı kabul gerektirir.

Rıza Alınmadan Ücretsiz İzne Çıkarılmanın Sonuçları

İşçi teklifi kabul etmediği halde işyerine alınmıyorsa işveren temerrüde düşmüş sayılır ve çalışılmayan günlerin ücreti işçiye ödenir^[3]. Bu süre içinde başka bir işte kazanılan para ya da bilerek kaçırılan kazanç ücretten düşülür.

Bir vakıf işçisinin dosyasında Yargıtay, dört ay ücretsiz izinli gösterilerek fiilen çalıştırılmayan işçinin o döneme ait ücret talebinin reddini işverenin temerrüdü (TBK m.408) gerekçesiyle bozmuş, bozmaya uyularak bu dönem için brüt ücret alacağına hükmedilmişti. Karar 9. Hukuk Dairesince düzeltilerek onandı^[4].

Ücretin ödenmemesi ve çalışma şartlarının uygulanmaması, işçiye sözleşmeyi haklı nedenle feshetme imkanı verir^[5]. Bir yılını dolduran işçi bu fesihte kıdem tazminatı alır, ihbar tazminatı ise kendi haklı feshinde doğmaz.

Önce Yıllık İzin, Sonra Yazılı İhtar

Yargıtay’ın incelediği bir dosyada işçi, 151 günlük ücretsiz izin bildirimine noterden cevap vermiş, önce birikmiş yıllık iznini kullanmak istemiş ve belirli bir tarihte işe alınmazsa durumu işveren feshi sayacağını yazmıştı. Yıllık izin bitince yeniden ücretsiz izne çıkarılan işçi için Daire, aynı işi yapan çok sayıda çalışan varken neden yalnız onun seçildiği açıklanamadığından feshin haksız olduğuna ve kıdem ile ihbar tazminatına hak kazanıldığına karar verdi^[6].

Bu karar, işverene tek taraflı ücretsiz izin yetkisi veren pandemi kuralı yürürlükteyken bile hakkın dürüstlük kuralına uygun kullanılması gerektiğini söyler. Bugün o yetki de olmadığından rızasız ücretsiz izin doğrudan m.22’ye aykırıdır.

İmzanın SGK Primi ve Kıdeme Yansıması

Kabul edilen ücretsiz izin süresinde sözleşme askıdadır, ücret ödenmez ve prim günü oluşmaz. Genel sağlık sigortası, belgelendirilen ücretsiz izinde bir takvim yılında toplam bir aya kadar kesintisiz sürer^[7].

İmzadan önce kaybı rakamla görmek kararı kolaylaştırır. Brüt 40.000 TL ücretle çalışan ve 60 gün ücretsiz izin teklif edilen bir işçiyi düşünelim.

• Ücret kaybı: 2 ay x 40.000 TL = 80.000 TL brüt
• Prim günü kaybı: 60 gün (emeklilik gün sayısına eklenmez)
• Kıdem süresinden düşen kısım: 40.000 x 60 / 365 = yaklaşık 6.575 TL kıdem tazminatı farkı (ücret tavanın altında kabul edilmiştir)

Ücretsiz izin süresi kural olarak kıdeme sayılmadığı için, ileride sözleşme biterse son hesapta bu günler çıkarılır. Rakam küçük görünebilir ama izin birkaç kez uzatılırsa kayıp katlanır.

İşyerinde iş gerçekten azaldıysa sorulacak bir başka soru da kısa çalışmadır. Genel, sektörel veya bölgesel kriz, salgın ya da zorlayıcı sebeplerle işveren İŞKUR’a başvurabilir ve son 120 gün hizmet akdiyle çalışıp son üç yılda en az 450 gün işsizlik sigortası primi ödenen işçiye ödenek verilir^[8]. Ücretsiz izin ise işçiye hiçbir gelir bırakmaz.

İşveren Ücretsiz İzin Teklifi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Teklif masaya geldiğinde en çok merak edilen konular şunlar.

Bu sayfadaki örnekler genel bilgi amaçlıdır. Size verilen teklif yazısı farklı koşullar içeriyorsa imzadan önce belgeyi bir avukata göstermeniz yerinde olur.

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu m.22/1 ↩
2. 4857 sayılı İş Kanunu geçici m.10 (7244 sayılı Kanun) ↩
3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.408 ↩
4. Y. 9. HD E.2024/13421 K.2024/15642, 02.12.2024 (önceki bozma: E.2023/19816 K.2024/1977) ↩
5. 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e ve m.24/II-f ↩
6. Y. 9. HD E.2024/7528 K.2024/13121, 07.10.2024 ↩
7. 5510 sayılı Kanun m.67 (6111 sayılı Kanunla eklenen fıkra) ↩
8. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek m.2 ↩