Eylemli (fiili) fesih, işverenin “işten çıkardım” demeden, davranışıyla iş sözleşmesini bitirmesidir. Sizi kapıdan geri çevirmesi, sisteme girişinizi kapatması ya da vardiya listesinden adınızı silmesi örnek olarak verilebilir. Elinizde fesih yazısı olmaz, ama hukuki sonuçlar yine doğabilir.
Feshin işverenden geldiğini işçi ispat eder; bu yüzden geri çevrildiğiniz günün saatini, tanıkları, mesajları ve sistem ekranlarını aynı gün kaydetmek ve çalışmaya hazır olduğunuzu yazılı bildirmek gerekir. İşe iade için arabuluculuk süresini işverenin fesih iradesini gösteren en erken günden saymak güvenli yoldur; iş güvencesi dışındaysanız kıdem, ihbar ve ödenmemiş alacaklar için arabulucuya başvurursunuz.
İçindekiler8 başlık
- Eylemli Feshin Anlamı ve Yazılı Fesih Şartı
- Fesih Sayılan ve Sayılmayan İşveren Davranışları
- Kapıdan Çevrildiğiniz Gün Yapılacaklar
- Fesih İddiasını Destekleyen Belgeler
- Süre Hesabı: Hangi Günden Sayılır?
- İşe İade ve Tazminat Arasında Yol Seçimi
- SGK Çıkış Kodunun Kontrolü
- Eylemli Fesih Hakkında Sık Sorulan Sorular
Eylemli Feshin Anlamı ve Yazılı Fesih Şartı
İşveren, fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebini açık ve kesin biçimde göstermek zorundadır.[1] Kanunun 109. maddesi de iş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimlerin mutlaka yazılı yapılmasını ister.[2]
Eylemli fesihte bu şart baştan karşılanmamış olur. İşveren hiçbir şey yazmadığı için sözleşmenin ne zaman ve neden bittiği, delillerle ortaya çıkarılır.
İşçinin de bir şeyi bilmesi gerekir: her zorlaşan çalışma koşulu fesih sayılmaz. Fesih sayılması için işverenin davranışının, çalışmanın artık sürdürülmeyeceğini şüpheye yer bırakmadan göstermesi aranır. Bu irade mesajla ya da sözle bildirildiyse WhatsApp veya sözlü fesih yazısındaki adımlar da gerekir.
Fesih Sayılan ve Sayılmayan İşveren Davranışları
Aşağıdaki tablo sık görülen durumları, fesih sayılma ihtimaline göre ayırır. Kesin sonuç olayın ayrıntısına göre değişir.
| İşverenin davranışı | Eylemli fesih sayılma ihtimali | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Güvenlikte kapıdan geri çevirme, “bir daha gelme” denmesi | Yüksek | Birden çok gün ve tanıkla tekrarlanması delili güçlendirir |
| Giriş kartının, şirket e-postasının ve program şifrelerinin kapatılması | Yüksek | Hata ekranını ve yazışmayı saklayın |
| Vardiya listesinden adın silinmesi, işlerin başkasına verilmesi | Orta | Listenin önceki ve sonraki halini kaydedin |
| Rızanız olmadan “ücretsiz izne ayrıldınız” denmesi | Orta | Yazılı itiraz edin ve işyerine gidin |
| Maaşın geç ya da eksik yatırılması | Düşük | Çoğu zaman işçiye haklı fesih hakkı verir, fesih sizin kararınızla olur |
Ücret ödenmemesi ayrı bir yol açar. Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmeyen işçi çalışmaktan kaçınabilir ve bu yüzden işten çıkarılamaz.[3] Sözleşmeyi bitirmek isterseniz ücretin ödenmemesi haklı fesih sebebidir.[4]
Kapıdan Çevrildiğiniz Gün Yapılacaklar
İlk gün yaptıklarınız, ileride tarihi ve işverenin iradesini kanıtlamanızın temelidir. Sıra aşağıdaki gibi olmalıdır.
- Olayın saatini, yerini ve karşınızdaki kişinin adını, söylediği sözü aynı gün bir kağıda yazın.
- Yanınızda olan iş arkadaşlarının adını ve telefonunu not edin, tanık olabileceklerini düşünerek kendilerine haber verin.
- Kapı girişi, giriş kartı hatası ya da sistem ekranını görüntüleyin, tarih ve saat görünsün.
- İşverene e-posta veya mesajla durumu sorun, işe devam etmeye hazır olduğunuzu da yazın.
- Sonraki iş günü yine işe gidin, geri çevrilirseniz bunu bir tanıkla görün.
- Cevap gelmezse noter ihtarnamesi veya KEP ile çalışmaya hazır olduğunuzu bildirin.
- e-Devlet’ten hizmet dökümünüze bakın, işverenin bildirdiği çıkış tarihini ve kodunu kaydedin.
Sadece işe gitmemek doğru yol değildir. İşveren, ard arda iki iş günü işyerinde görünmediğinizi öne sürüp devamsızlıktan haklı fesih iddiasında bulunabilir.[5]
Fesih İddiasını Destekleyen Belgeler
Feshin işverenden geldiğini işçi ispat eder. Fesih sabit olduktan sonra feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverene geçer.[6] Belgeler bu yüzden iki aşamada işe yarar.
| Belge | Neyi gösterir | Nasıl saklanır |
|---|---|---|
| Kendi notlarınız | Olayın kronolojisini | Tarih atıp imzalayın, aynı gün hazırlayın |
| Mesaj ve e-posta kayıtları | İşverenin sözü ve tarihi | Ekran görüntüsünü alın, sohbeti dışa aktarıp e-postanıza gönderin |
| Tanık adları | Geri çevrilmenizi | Ad, soyad ve telefonları yazın |
| Giriş kartı ve sistem hata ekranı | Erişimin kesildiği günü | Fotoğraf çekin, saat görünsün |
| İhtarname veya KEP | Çalışmaya hazır olduğunuzu | Gönderim belgesini ve içeriği saklayın |
| Maaş dekontları ve bordro | Ücretin son ödendiği günü | Banka ekstresini indirin |
Kamera kayıtları ve giriş çıkış verileri işverenin elindedir. Silinme ihtimali varsa dava öncesinde mahkemeden delil tespiti istenebilir.[7]
Süre Hesabı: Hangi Günden Sayılır?
Kanun işe iade için önce arabulucuya gidilmesini ister. Başvuru, bildirimin tebliğinden başlayarak bir ay içinde yapılır ve anlaşma çıkmazsa dava, son tutanak tarihinden sonraki iki hafta içinde açılır.[8]
Eylemli fesihte ortada tebliğ edilmiş bir yazı bulunmaz. Süre hangi günden başlıyor sorusunun cevabı dosyaya göre değişir ve mahkemede tartışılabilir.
Güvenli yol, işverenin fesih iradesini gösteren en erken günü esas alıp başvuruyu ona göre yapmaktır. Ay hesabı başladığı günün bir ay sonraki aynı gününde biter.
Örnek olarak, işçi Pazartesi 16.11.2026 günü kapıdan çevrilmiş olsun. Bir ay, Çarşamba 16.12.2026 günü dolar. Arabuluculuk bu süre içinde başvurulursa ve son tutanak Çarşamba 30.12.2026 günü düzenlenirse dava için iki haftalık süre Çarşamba 13.01.2027 günü sona erer.
Süreyi e-Devlet’te görünen çıkış tarihinden saymayın. İşverenin çıkışı Kuruma bildirme süresi on gündür ve kayıttaki tarih geri çevrildiğiniz günden sonra olabilir.[9]
İşe İade ve Tazminat Arasında Yol Seçimi
İş güvencesi için işyerinde en az 30 işçi çalışması, sizin 6 ay kıdeminiz olması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması gerekir.[10] Üç şartı taşıyorsanız feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat etmek işverene düşer. Yazılı bildirim ve sebep olmaması da işveren aleyhine değerlendirilir.
İş güvencesi kapsamı dışındaysanız işe iade davası açamazsınız. Yerleşik uygulamaya göre en az bir yıl çalıştıysanız kıdem tazminatı, bildirim süresine uyulmadıysa ihbar tazminatı ve ödenmemiş alacaklar için başvurabilirsiniz.[11] İhbar süresi çalışma süresine göre 2, 4, 6 ya da 8 haftadır.
Alacak ve tazminat davasının öncesinde de arabulucuya başvurmak dava şartıdır.[12] Hangi yolu seçeceğinizi, arabulucu görüşmesinden önce belirleyin.
SGK Çıkış Kodunun Kontrolü
İşveren eylemli fesihten sonra SGK’ya kendi savunmasına uygun bir çıkış kodu bildirebilir. Kod 04 işverenin haklı sebep göstermeden feshini ifade eder. Kayıtta 03 (istifa) ya da 48 (devamsızlık) yazıyorsa işverenin savunma hattı belli olmuştur. Devamsızlık kodu varsa devamsızlık gerekçesiyle çıkarılan işçinin ilk adımları işe yarar.
İşsizlik ödeneği başvurusunun fesihten sonraki 30 gün içinde İŞKUR’a yapılması gerekir.[13] Kod yanlış olsa da başvuruyu geciktirmeyin, düzeltme talebini ayrıca arabulucuda ya da davada ileri sürün.
Eylemli Fesih Hakkında Sık Sorulan Sorular
Aşağıda eylemli feshe ilişkin beş soru ve kısa cevapları var.
Bu metin genel bilgi vermek için hazırlandı. Olayınızın ayrıntıları sonucu değiştirebilir, süreler işlemeye başladığı için kararlarınızı bir avukata danışarak verin.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.19/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.109, 7555 sayılı Kanun m.23 ile değişik ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.34 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-g ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/2 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.9 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 ve 4857 sayılı İş Kanunu m.17 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.48 ↩