İş göremezlik raporu, kanundaki adıyla istirahat raporudur: çalışamayacağınızı Kurumca yetkilendirilmiş hekim veya sağlık kurulu belirli bir süre için tespit eder. Bu rapor tek başına para kazandırmaz, SGK ödeneği için ön şarttır.[1]
Raporun sebebi, sizi ödemenin hangi günden başlayacağı ve prim şartı bakımından üç ayrı kola sokar. Hastalık raporunda ödeme üçüncü günden başlar ve son bir yılda 90 gün prim aranır; iş kazası ve meslek hastalığında ödeme ilk günden başlar, prim şartı aranmaz. Ödenek, günlük kazancın ayakta tedavide üçte ikisi, yatarak tedavide yarısıdır.
İçindekiler9 başlık
Raporun Üç Kolu
Kanun, ödeneği hastalık, iş kazası ile meslek hastalığı ve analık için ayrı ayrı düzenler. Hastalık, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğe yol açan her rahatsızlıktır.[2]
Analık ise gebeliğin başladığı tarihten doğumdan sonraki ilk on altı haftaya kadar olan gebelik ve analıkla ilgili rahatsızlıkları kapsar.[3]
| Rapor kolu | Ödeme hangi günden başlar | Prim şartı |
| Hastalık | Üçüncü günden | Bir yıl içinde 90 gün prim |
| İş kazası, meslek hastalığı | İlk günden | Aranmaz |
| Analık | Doğumdan önceki 8 ve sonraki 16 hafta, çoğul gebelikte öncesine 2 hafta eklenir | Doğumdan geriye bir yıl içinde 90 gün prim |
Aynı sigortalıda birkaç hal birleşirse ödeneklerden yalnız en yükseği verilir, ikisi toplanmaz.[4]
Raporun Geçerli Sayılması
Rapor, yetki verilmemiş bir yerden çıkmışsa ödenek doğmaz. İşyerinin kabul etmesi bir şey ifade etmez, yetkisiz yerden alınan belge izin gibi işlese de ödeneğe dayanak olmaz.
Kurum, kendisine ulaşan usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporunu düzenleyen kuruma iade edip eksiklerin tamamlanmasını isteyebilir.[5] Kontrol muayenesi de mümkündür ama yalnızca yürütülen soruşturmayla sınırlı olarak ve raporda yazan rahatsızlığın gerçekten bulunup bulunmadığını anlamak için istenir.[6]
Aynı Rapor, Üç Ayrı Ödenek
Önce günlük kazanç bulunur: rapordan geriye doğru on iki aydaki prime esas kazançlar toplanır, çıkan sayı bu aylara ait prim günüyle bölünür. Bu tutarın üçte ikisi ayakta tedavide, yarısı yatarak tedavide ödenek olur.[7]
Örnek olarak son on iki ayda toplam 540.000 TL prime esas kazanç ve 360 prim günü olan bir işçinin günlük kazancı 1.500 TL çıkar. Aynı on günlük rapor, sebebine ve tedavi biçimine göre şu farkı yaratır.
| Rapor | Ödenen gün | Günlük ödenek | Toplam |
| Hastalık, ayaktan | 8 | 1.000 TL | 8.000 TL |
| Hastalık, yatarak | 8 | 750 TL | 6.000 TL |
| İş kazası, ayaktan | 10 | 1.000 TL | 10.000 TL |
Hesapta bir tavan daha vardır: geriye dönük on iki ayda prim günü 180’in altındaysa günlük kazanç, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katında kesilir. İşe yeni girmiş ve maaşı yüksek olan kişide sonuç tablodakinden düşük kalır.[8]
Rapor Günlerinde Ücret ve Ödenek
Rapor süresine sıkışan haftalık izin günleri ile resmi tatiller ödeneğin dışında kalmaz, kanun bunları da ödeme yapan kurumun ölçüsüne bağlar.[9] Takvim gününe göre ilerleyen bir rapor, tatil günleri yüzünden kısalmaz.
Maaşı aylık olarak belirlenmiş işçide, hastalık yüzünden işe gelinmeyen günler için Kurumdan alınan ödenek maaşa mahsup edilir.[10] İşveren, kanuna göre bu ödeneği maaştan mahsup edebilir.
Raporluyken Ödeneği Kaybettiren Davranışlar
Hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere uymamak tedavi süresini uzatırsa Kurum ödeneği uzayan süre esas alınarak dörtte birine kadar eksiltebilir; ceza sorumluluğu olmayanlar ile kabul edilebilir mazereti olanlar bu kesintinin dışındadır.[11] Tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir olduğunuza dair belge almadan çalışırsanız ödenek ödenmez, ödenmişse yersiz ödeme olarak geri alınır.[12]
İşverenin de bir ödevi vardır: raporlu olduğunuz dönemde işyerinde çalışıp çalışmadığınızı elektronik ortamda Kuruma bildirmesi gerekir. Bildirim yapılmazsa ya da geç yapılırsa işverene idari para cezası uygulanır.[13]
İşten Ayrılırken Rapor Kapsamı
Rapor sürerken işiniz biter ve sigortalılığınız düşerse, hastalık ya da analık raporunun ödeneği çıkış tarihinden itibaren yalnızca on güne kadar uzar.[14] Rapor bu günden sonra da devam etse kalan günler karşılıksız kalır.
Rapor Biterken Ne Değişir
Geçici iş göremezlik ödeneği raporlu günlerle sınırlıdır. Tedavi bittiğinde sigortalı çalışabilir duruma gelirse ödeme de kendiliğinden sona erer. Analık halinde ödeneğin nasıl hesaplandığını 24 haftalık doğum izni ve SGK ödeneği yazısında görebilirsiniz.
İş kazası ya da meslek hastalığında kalıcı kayıp varsa tablo değişir. Sürekli iş göremezlik geliri, geçici ödeneğin sona erdiği tarihi izleyen ay başından başlar.[15] Bu geçiş, ödeneğin bittiği güne kadar rapor yenilemeyi sürdürmenin neden önemli olduğunu gösterir.
Ödeme Öncesi Kontrol Sırası
- Raporu düzenleyen kurumun yetkili olduğunu ve raporun sebebinin doğru yazıldığını kontrol edin.
- Hastalık raporuysa raporun başladığı tarihten önceki bir yılda 90 gün prim bildirildiğini SGK hizmet dökümünden görün.
- İşvereninize raporu bildirin ve işyerinde çalışmadığınızın Kuruma bildirildiğinden emin olun.
- Belgelerin Kuruma ulaşmasından sonra ödemeyi bekleyin, Kurum ödemeyi bu tarihi izleyen yedi iş günü içinde yapabilir.
- Raporun uzun olduğu durumlarda ödeme dilimler halinde yatabilir ve dilim en az on günlük tutardır, bu yüzden ilk yatan para eksik görünebilir.[16]
- Ödeme gelmezse ya da hesap eksikse Kuruma yazılı başvurun.
İş Göremezlik Raporu Hakkında Sorular
Buradaki tutarlar örnek hesaptır, gerçek ödenek SGK kayıtlarınızdaki kazanç ve prim gününe göre çıkar. İş kazası raporunun ödenek hesabı için geçici iş göremezlik ödeneği yazısına bakın. Raporunuz hakkında ret ya da eksik ödeme söz konusuysa dosyanızla bir avukattan görüş almanız isabetli olur.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Kanun m.18/1 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.15/1 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.15/2 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.18/5 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.95/1 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.94/1-b ↩
- 5510 sayılı Kanun m.17/1 ve m.18/3 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.17/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.48/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.48/2 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.22/1-a ↩
- 5510 sayılı Kanun m.22/1-d ve m.96 ↩
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.40/9 ↩
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.40/10 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.19/8-a ↩
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.40/8 ↩