Meslek Hastalığı Nedeniyle Haklı Fesih: Tanıdan Fesih Bildirimine Adımlar

Meslek hastalığı nedeniyle haklı fesih için SGK’nın hastalığınızı resmen meslek hastalığı saymasını beklemeniz gerekmez. Kanunun aradığı şey, yaptığınız işin kendi niteliğinden doğan bir sebeple sağlığınız için tehlikeli olmasıdır.^[1]

Fesihten önce işin sağlığınız için tehlikeli olduğunu gösteren sağlık kurulu raporu almanız ve fesih bildirimine bütün haklı sebepleri yazmanız gerekir, çünkü fesheden taraf bildirdiği sebeple bağlıdır. En az bir yıl çalıştıysanız bu fesih kıdem tazminatı doğurur, ihbar tazminatı ise istenemez; kıdem ve ücret alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurulur.

İçindekiler8 başlık

1. Meslek Hastalığı Nedeniyle Haklı Fesih Hakkının Dayanağı
2. SGK Tespiti ile İşten Ayrılma Arasındaki Fark
3. Tanı Şüphesinden Fesih Bildirimine Zaman Çizelgesi
4. Mahkemenin Aradığı Sağlık Raporu
5. Fesih Bildiriminde Bütün Sebeplerin Yazılması
6. Görev Değişikliği Teklifi ve Cevabı
7. Fesihten Sonra Kullanılacak Haklar
8. Meslek Hastalığı Nedeniyle Haklı Fesih Hakkında Sorular

Meslek Hastalığı Nedeniyle Haklı Fesih Hakkının Dayanağı

İşçinin sağlık sebebiyle derhal fesih hakkı İş Kanunu’nda iki bentte düzenlenir. Meslek hastalığına uyan bent ilkidir ve şöyle der:

“İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.” (4857 sayılı İş Kanunu m.24/I-a)

Meslek hastalığının tanımı ise sosyal güvenlik mevzuatındadır. Sigortalının yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik meslek hastalığı sayılır.^[2]

İki tanım birbirine yakındır ama aynı sonuca bağlanmaz. Birincisi işten ayrılma hakkını, ikincisi SGK’dan alacağınız ödenek ve gelir haklarını belirler.

SGK Tespiti ile İşten Ayrılma Arasındaki Fark

Pek çok işçi “Önce SGK onaylasın, sonra ayrılırım” diye aylarca bekler. Aşağıdaki tablo iki sürecin neden ayrı yürüdüğünü gösterir.

Soru	SGK meslek hastalığı tespiti	İş sözleşmesinin sağlık sebebiyle feshi
Kim karar verir?	Kurum Sağlık Kurulu	Uyuşmazlık çıkarsa iş mahkemesi
Dayanak belge	SGK’nın yetkilendirdiği sağlık kuruluşunun sağlık kurulu raporu ve tıbbi belgeler	İşin sağlığınız için tehlikeli olduğunu gösteren sağlık kurulu raporu, iş tanımı, tanık
Sonucu	Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri gibi sigorta hakları	Kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği hakkı
Ayrıldıktan sonra mümkün mü?	Evet; kural olarak hastalığın listede belirtilen süre içinde ortaya çıkması şartıyla	Fesih bir kez yapılır, sebep sonradan değiştirilemez

SGK tespiti mahkemede güçlü bir delildir. Ancak fesih davasında hakimin asıl sorusu şudur: bu işe devam etmek sağlığınız için tehlikeli miydi?

Tanı Şüphesinden Fesih Bildirimine Zaman Çizelgesi

Aşağıdaki sıra, dosyanın mahkemeye gitmesi halinde en çok sorulan belgeleri kendiliğinden toplar.

1. Hekime işinizi anlatın. Muayenede ne iş yaptığınızı, hangi tozla, kimyasalla, gürültüyle ya da yük taşımayla karşılaştığınızı ve kaç yıldır bu işte olduğunuzu söyleyin. Bu bilgi epikriz ve rapora girmezse sonradan bağlantı kurmak zorlaşır.
2. İşyeri hekiminden muayene isteyin. Meslek hastalığı ya da sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmadan sonra işe dönüşte talep ederseniz işveren sağlık muayenenizi yaptırmak zorundadır.^[3]
3. Sağlık kurulu raporu alın. Tek hekim raporu yerine üniversite ya da devlet hastanesinden heyet raporu isteyin. Raporda tanının yanında hangi koşullarda çalışmanızın uygun olmadığı yazmalı. Yalnızca “ayakta ve ağır kaldırması gereken işlerde çalışması uygun değildir” gibi genel bir ifade de tek başına yetmeyebilir; 9. Hukuk Dairesi böyle bir üniversite raporunu hüküm kurmaya elverişli bulmamış, işyeri koşullarını gözeten ayrı bir bilirkişi heyeti raporu alınmasını aramıştır.^[4]
4. İşverene yazılı bildirim yapın. Raporu e-posta ya da dilekçeyle verin, görev değişikliği isteyip istemediğinizi açıkça yazın. Sözlü talep ispatta işe yaramaz.
5. Cevabı yazılı alın. İşveren yeni bir görev önerirse önerinin içeriğini yazılı isteyin ve hekiminize bu görevin raporunuzla uyumlu olup olmadığını sorun.
6. Fesih bildirimini gönderin. Noter ihtarnamesi ya da imzalı teslim tutanağıyla, aşağıdaki örnekteki gibi bütün sebepleri sayarak.

Rapor yalnız “hastalık tanısı” içeriyorsa yetmez. Mahkemeler, işin niteliği ile hastalık arasındaki bağı ve bu işe devamın tehlike yaratıp yaratmadığını gösteren rapor arar.

Mahkemenin Aradığı Sağlık Raporu

Yargıtay, işçinin kendi aldığı hastane raporlarıyla yetinilmesini eksik inceleme sayabiliyor. Bir dosyada 9. Hukuk Dairesi, işçinin sunduğu raporlar yetersiz bulunarak kıdem talebinin reddedilmesini bozdu ve üniversite hastanesinden ya da Adli Tıp Kurumundan yapılan işin sağlığı için tehlike oluşturup oluşturmayacağının tespit edilmesini istedi.^[5]

Bozmadan sonra ilk derece mahkemesi Adli Tıp Kurumundan rapor aldı. Raporda işçinin uzun süre ayakta kalma, çömelme ve yük kaldırma gerektiren işlerde çalışmasının sağlığı açısından uygun olmadığı yazıyordu. Mahkeme feshin haklı olduğunu kabul edip kıdem tazminatına hükmetti, Yargıtay da bu kararı onadı.^[6]

Bu dosyadan çıkan pratik ders basittir. Raporunuzda hangi hareketlerin ve ortamların sizin için uygun olmadığı yazıyorsa ve bunlar iş tanımınızla örtüşüyorsa dosyanız güçlenir. Ancak rapor genel bir cümleyle yetiniyorsa mahkeme işyeri koşullarını gözeterek ayrıca bilirkişi heyetinden rapor isteyebilir.

Fesih Bildiriminde Bütün Sebeplerin Yazılması

Fesih bildirimine yalnız sağlık sebebini yazıp başka bir haklı sebebi atlamak, davayı tek bir rapora bağlar. Fesheden taraf, bildirdiği sebeple bağlı kabul edilir ve sonradan yeni sebep ekleyemez.

Astım rahatsızlığı olan bir matbaa işçisinin dosyasında ilk derece mahkemesi, işçinin sağlık sebebini ispatlayamadığını ve fesih sebebinin sonradan değiştirilemeyeceğini belirterek kıdem talebini reddetti. Bölge adliye mahkemesi de bu kararı yerinde buldu. Yargıtay ise işçinin yoğun çalışmaktan sağlığının bozulduğunu belirterek ve fazla çalışma ücretini talep ederek feshettiğini, ödenmeyen fazla çalışma ücretinin sabit olduğunu tespit etti ve kararı bozdu.^[7]

Bilirkişi raporu hastalığın işten kaynaklandığını gösteremediği halde işçi kıdem tazminatını, fesih yazısına ödenmeyen fazla çalışma ücretini de koyduğu için kurtardı.

Örnek fesih bildirimi metnini kendi durumunuza göre doldurabilirsiniz. Ödenmemiş bir alacağınız yoksa o paragrafı çıkarın, uydurma sebep eklemeyin.

Görev Değişikliği Teklifi ve Cevabı

İşveren raporunuzu görünce sizi başka bir bölüme almayı önerebilir. Raporun işyeri hekimi üzerinden gelip gelmediğini de işyeri hekimi kontrolüyle birlikte değerlendirin. Yukarıdaki matbaa dosyasında işveren, işçiyi dumansız bir paketleme bölümüne görevlendirdiğini ve işçinin görev belgesini imzalamadığını savundu.

Teklifi sessizce reddetmek ya da işi bırakmak yerine yazılı cevap verin. Yeni görevin raporunuzdaki kısıtlarla uyumlu olup olmadığını hekiminize sorun, uyumsuzsa bunu gerekçesiyle yazın. Rapora itiraz gerekiyorsa heyet raporunda başvuru ve itiraz adımları ayrıca bellidir.

Görev değişikliği esaslı bir değişiklikse yazılı onayınız olmadan bağlayıcı olmaz ve altı iş günü içinde kabul etmediğiniz değişiklik sizi bağlamaz.^[8]

Fesihten Sonra Kullanılacak Haklar

Sağlık sebebiyle haklı fesih, istifadan farklı mali sonuçlar doğurur. Aşağıdaki liste fesihten sonra hangi hakların gündeme geldiğini gösterir.

• Kıdem tazminatı: En az bir yıl çalıştıysanız işçinin haklı feshi kıdem tazminatı doğurur.^[9]
• İhbar tazminatı: Sözleşmeyi siz feshettiğiniz için ihbar tazminatı istenemez.
• İşsizlik ödeneği: İşçinin sağlık sebebiyle haklı feshi, prim şartları sağlanırsa ödenek hakkı veren hallerdendir.^[10]
• SGK başvurusu: Hastalık işten ayrıldıktan sonra ortaya çıkarsa da ayrılış ile hastalığın ortaya çıkışı arasındaki süre yönetmelikteki sınırı aşmamışsa Kuruma başvurabilirsiniz.^[11]
• Maddi ve manevi tazminat: Meslek hastalığından doğan tazminat davalarında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir.^[12]

Kıdem tazminatı ve ücret alacakları için ise dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız gerekir.^[13] Kıdem tazminatında zamanaşımı beş yıldır.^[14]

Meslek Hastalığı Nedeniyle Haklı Fesih Hakkında Sorular

İşçilerin fesihten önce en sık sorduğu sorular aşağıdadır.

Bu yazı genel bilgi verir, her işçinin hastalığı, raporu ve iş tanımı farklıdır. Ayrılma kararını vermeden önce raporunuzu ve yazacağınız bildirimi bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz kıdem hakkınızı korur. Hastalık işten değil başka bir sağlık sorunundansa sağlık nedeniyle haklı fesih sırası farklıdır.

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu m.24/I-a ↩
2. 5510 sayılı Kanun m.14/1 ↩
3. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.15/1-b-3 ↩
4. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2026/1668 K.2026/4110, 29.04.2026 ↩
5. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 10.12.2020, E.2017/2212 K.2020/18029 (bozma), aktaran Yargıtay 9. HD E.2023/10987 K.2023/11803 ↩
6. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 12.09.2023, E.2023/10987 K.2023/11803 ↩
7. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 19.01.2026, E.2025/9429 K.2026/357 ↩
8. 4857 sayılı İş Kanunu m.22/1 ↩
9. 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1-2, 4857 sayılı İş Kanunu m.120 ↩
10. 4447 sayılı Kanun m.51/1-b ↩
11. 5510 sayılı Kanun m.14/3 ↩
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 ↩
13. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
14. 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3 ↩