Arabuluculuk ücreti hesaplama için dört bilgi yeter: görüşmenin anlaşmayla mı bittiği, kaç tarafın katıldığı, görüşmenin kaç saat sürdüğü ve anlaşılan tutar. Anlaşmayla biten dosyada ücret anlaşılan tutardan, anlaşmasız dosyada görüşme saatinden çıkar.
Anlaşma olursa ücret, belgede aksi yazılmadıkça işçi ve işveren arasında eşit paylaşılır. Görüşme iki saatten kısa sürer ya da yapılamazsa ilk iki saatin bedelini Adalet Bakanlığı öder; bu ücretler sonradan açılan davada yargılama gideri sayılır ve haklılık oranına göre dağıtılır.
Araca Girilecek Bilgiler
Aracı açmadan önce elinizde şu dört bilgi olsun. Eksik bilgiyle çıkan sonuç yanıltıcı olur.
| Bilgi | Nereden öğrenilir |
|---|---|
| Görüşmenin sonucu | Anlaşma belgesi ya da son tutanak |
| Taraf sayısı | Başvuru formunda yazılı işveren sayısı; asıl işveren ve alt işverenin ayrı mı sayılacağı için güncel tarifeye bakın |
| Görüşme süresi | Arabulucunun tuttuğu toplantı kaydı, anlaşmasız dosyada belirleyicidir |
| Anlaşılan tutar | Anlaşma belgesindeki toplam rakam, ödeme planı varsa taksitlerin toplamı |
Anlaşılan tutarı brüt mü net mi yazdığınızı kontrol edin. Belgede hangi tutarın yazdığı belli değilse arabulucuya sorun.
Sonuca Göre Ücreti Kimin Ödediği
Kanun ücretin kime düşeceğini görüşmenin sonucuna bağlar. Anlaşma olursa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır.[1] Görüşme iki saatten kısa sürerse ya da görüşme yapılamazsa ilk iki saatlik bedel devletin bütçesinden, yani Adalet Bakanlığınca karşılanır.[2]
| Görüşmenin sonu | Ücreti kim öder |
|---|---|
| Anlaşma | İşçi ve işveren eşit, belgede başka paylaşım yazılıysa belgedeki gibi |
| Anlaşmasız, iki saatten kısa ya da taraflara ulaşılamadı | Adalet Bakanlığı bütçesi |
| Anlaşmasız, iki saatten uzun | Kanun lafzına göre iki saati aşan kısım taraflar arasında yarı yarıya bölünür; baştaki iki saatin Bakanlıkta kaldığı sonucu lafızdan çıkarımdır |
İşçinin ilk toplantıya katılmadığı dosyada da görüşme yapılamadığı için ilk iki saatin ücretini Bakanlık öder. Yine de katılmama sonucu davada yargılama giderlerini işçi aleyhine etkileyebilir, bu nedenle geçerli bir mazeret varsa yazılı bildirilmelidir.[3]
Araç Sonucunu Okumanın Yolu
Araç iki rakam verir, toplam arabuluculuk ücreti ve sizin payınız. Arabulucuya ödenecek tutar toplam rakamdır, cebinizden çıkacak tutar ise payınızdır.
Örnek olarak araç anlaşmalı bir dosyada toplam ücreti 30.000 TL gösterirse ve belgede paylaşım yazmıyorsa işçinin payı 15.000 TL olur. Belgeye ücretin tamamının işverence ödeneceği yazılmışsa işçinin payı sıfırdır. Bu rakam yalnızca okuma örneğidir, tarife sonucu değildir.
İşe İade Görüşmesinde Hesaba Giren Kalemler
İşe iade görüşmesinin konusu işe dönüş olsa da anlaşma çıktığında arabulucunun ücreti dilimli oranlarla bulunur. Bunun için kanun, işe başlatmama tazminatıyla boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hak kalemlerinin toplamını hesabın dayanağı olarak kabul eder.[4]
Araçta anlaşılan tutar kutusuna bu iki kalemin toplamını yazın. Kanun işe başlatmama tazminatının yanında çalıştırılmadığı süreye ilişkin ücret ve diğer hakları da anlaşmaya dahil eder; anlaşmada bu haklar yazılıysa onları da ekleyin.
Anlaşma Belgesine Yazdırılacak Ücret Maddesi
Ücret paylaşımı belgede yazmıyorsa eşit paylaşım uygulanır. İşçi lehine bir düzenleme istiyorsanız imzadan önce belgeye açıkça yazdırmanız gerekir.
- Arabuluculuk ücretinin tamamı işverence ödenir, ya da işçiye düşen pay işverence karşılanır
- Ücretin kimin tarafından, hangi tarihe kadar ve hangi hesaba ödeneceği
- Anlaşılan tutardan arabulucu payının kesilmeyeceği, tutarın işçiye eksiksiz ödeneceği
Tutar konuşulurken “net” kelimesinin neyi kapsadığı ayrıca sorulmalıdır. Arabulucu payı sizden kesilecekse eline geçecek tutar, konuşulan rakamdan düşük olur.
Bakanlığın Ödediği Ücret Davada Nasıl Dağılır
Hem Bakanlığın hem tarafların karşıladığı arabuluculuk ücretleri, ardından açılan davada yargılama gideri kalemi olarak değerlendirilir.[5] Mahkeme bu gideri davada haklı çıkan tarafa göre paylaştırır.
Dava kısmen kabul edilirse bu gider de kabul ve ret oranına göre bölünür. Tamamının tek tarafa yüklenmesi, gideri haklılığa göre dağıtan genel kuralla bağdaşmaz.
İşçi için pratik sonucu şudur. Avukat tutarsanız onun alt sınırı ayrı hesaplanır: arabuluculukta avukat tutan işçinin ödeyeceği tutar örneklerle gösterilir. Davayı büyük oranda kazanırsanız ücretin büyük kısmını karşı taraf yüklenir, kısmen kazanırsanız reddedilen oranda pay size düşer.
Ödemeden Önce Kontrol Listesi
- Görüşmenin sonucunu ve sürenin kaç saat olduğunu belgeden okuyun
- Taraf sayısını başvuru formuyla karşılaştırın
- Aracı anlaşılan toplam tutarla çalıştırın ve toplam ücretle payınızı not edin
- Arabulucudan bir ücret makbuzu ya da serbest meslek makbuzu isteyin
- Makbuzdaki tutarı araç sonucu ile karşılaştırın, fark varsa nedenini sorun
Araç sonucu ile arabulucunun istediği tutar uyuşmuyorsa önce hangi tarifenin ve hangi taraf sayısının esas alındığını sorun. Dava şartı olmayan bir uyuşmazlıkta işvereni arabulucuya siz çağıracaksanız ihtiyari arabuluculuk teklifi örneği hazırdır. Taraf sayısı ve süre farkın ilk bakılacak kaynağıdır.
Arabuluculuk Ücreti Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Hesaplama sırasında işçilerin takıldığı noktalar şöyle.
Bu yazı kanun hükümlerini genel olarak aktarır, belirli bir dosya için hukuki görüş değildir. Aracın verdiği sonuç tahmindir, kesin tutar için arabulucunun düzenleyeceği ücret belgesine ve güncel tarifeye bakın, hak kaybı yaşamamak için imzadan önce bir avukata danışın.