İhtiyari Arabuluculuk Teklifi: İşçi İçin Mektup ve Adımlar

İhtiyari arabuluculuk başvurusu, işçinin işverene “bu konuyu bir arabulucu önünde konuşalım” diye yazılı teklif göndermesiyle başlar ve işveren kabul ederse yürür. Teklife otuz gün içinde olumlu cevap gelmezse teklif reddedilmiş sayılır, bunun işveren için bir yaptırımı yoktur.

İş kazası ve meslek hastalığı tazminatında zorunlu arabuluculuk olmadığından, işverenle masaya oturmanın resmi yolu bu tekliftir. Arabulucuyu taraflar seçer, ücreti aksi kararlaştırılmadıkça iki taraf yarı yarıya öder ve anlaşılan konularda sonradan dava açılamaz. Görüşme anlaşmasız biterse iş kazasında doğrudan iş mahkemesine gidilir; kıdem, ücret ve fazla çalışma gibi alacaklarda ise dava öncesi büroya ayrıca başvurmak güvenli yoldur.

İhtiyari Arabuluculuğun İşçiye Yarayan Durumları

İhtiyari yol en çok, kanunun arabulucuya gitmeyi dava şartı saymadığı uyuşmazlıklarda işe yarar. İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları bu gruptadır^[1]. Bu davalarda büroya zorunlu başvuru olmadığından, işverenle masaya oturmanın tek resmi yolu ihtiyari arabuluculuktur.

Kıdem, ücret, fazla çalışma gibi alacaklarda ise arabuluculuk zaten dava şartıdır. Bu alacaklar için de ihtiyari görüşme yapılabilir, ama anlaşma çıkmazsa durum değişir. Aşağıdaki tablo, sık görülen dört durumu işçinin bakış açısından gösteriyor.

Durum	İhtiyari yolun yeri	Dikkat edilecek nokta
İş kazası sonrası tazminat	Zorunlu arabuluculuk yok, ihtiyari yol tek seçenek	Kalıcı iş göremezlik oranı belli olmadan tutar konuşulmaz
Meslek hastalığı tazminatı	İş kazasıyla aynı rejim	SGK’nın meslek hastalığı kararı beklenir
Çalışırken ödenmeyen ücret farkı	İhtiyari görüşme yapılabilir	Anlaşma olmazsa dava öncesi büroya ayrıca başvurmak güvenli yoldur
Ayrılıştan sonra kıdem ve ihbar	Çoğu işçi doğrudan büroya gider	İhtiyari teklif zamanaşımını durdurmaz

İşverene Gönderilecek Teklif Mektubu

Teklifin kanunda belirli bir şekli yoktur. Taraflar dava açılmadan önce ya da dava sürerken arabulucuya gitmeyi kararlaştırabilir^[2]. Yine de ileride “teklif almadım” itirazına karşı mektubu ispatlanabilir bir yolla göndermek gerekir.

Noter, iadeli taahhütlü mektup ya da işverenin kayıtlı elektronik posta adresi bu iş için uygundur. İşveren aksini kararlaştırmadıysa cevap için otuz günlük süre işler, süre dolduğunda teklif reddedilmiş sayılır^[3]. Mektupta kendi önerdiğiniz bir cevap süresini yazmanız, işin uzamasını engeller.

Aşağıdaki metin, iş kazası sonrası tazminat için hazırlanmış bir örnektir. Köşeli boşlukları kendi bilgilerinizle doldurun, alacak türü farklıysa konu satırını ona göre değiştirin.

Arabulucunun Seçimi ve Ücretin Paylaşımı

İhtiyari yolda arabulucuyu büro atamaz, taraflar seçer^[4]. Seçilen kişinin arabulucular siciline kayıtlı olması gerekir^[5]. Arabulucunun işverenle bağlantısı varsa bunu ilk toplantıda sormak sizin hakkınızdır.

Arabulucu ücretinde dava şartı arabuluculuktaki devlet desteği burada yoktur. Aksi kararlaştırılmadıkça ücret, faaliyetin bittiği tarihteki tarifeye göre belirlenir ve iki taraf yarı yarıya öder^[6]. Teklif mektubunda işverenin ücretin tamamını üstlenmesini önermek de mümkündür.

Ücreti karşılayamayan işçi, arabuluculuk bürosunun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinden adli yardım isteyebilir^[7].

Görüşmeye Götürülecek Belgeler

İhtiyari görüşmede işverenin elinde bordro, puantaj ve kaza tutanağı hazırdır. Sizin dosyanız eksikse teklif edilen tutarı tartacak bir ölçünüz olmaz. Görüşmeden önce şu belgeleri toplayın.

1. Son on iki ayın bordroları ve banka hesap dökümü
2. SGK hizmet dökümü ve iş kazası bildirgesinin örneği
3. Hastane raporları, istirahat raporları ve tedavi masraflarının faturaları
4. Varsa SGK’nın kalıcı iş göremezlik oranını gösteren kararı
5. Kazayı gören iş arkadaşlarının adları ve iletişim bilgileri

Kalıcı iş göremezlik oranı belli değilse, tutar konuşmak için erken demektir. Görüşmeyi oran kesinleşene kadar ertelemek ya da yalnız tedavi giderleri için ara anlaşma yapmak daha az risk taşır. Beklerken tarihleri iş kazası süre kontrol listesinden izleyin.

Anlaşma Belgesine Yazdırılacak Maddeler

Anlaşma belgesinin kapsamını taraflar belirler, belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır^[8]. Metni işverenin avukatı hazırlasa bile imzadan önce şu maddelerin yazılı olduğunu kontrol edin.

• Ödenecek tutarın kalem kalem ayrımı, iş kazasında maddi ve manevi tazminatın ayrı ayrı gösterilmesi
• Ödeme tarihi, taksit varsa her taksidin günü ve tutarı
• Ödemenin yapılacağı banka hesabınızın IBAN numarası
• Bir taksit ödenmezse kalan taksitlerin hemen istenebileceğine ilişkin kayıt
• Anlaşmanın hangi alacakları kapsamadığı, örneğin SGK’nın ileride bağlayacağı gelir

Taraflar, her iki tarafın avukatları ve arabulucu belgeyi birlikte imzalarsa belge, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde sayılır (kanunlarda şerh zorunlu kılınan haller hariç)^[9]. İşverenin avukatı imzaya katılmazsa bu yol işlemez, şerh gerekir. Avukat yoksa ödeme yapılmadığında icra takibine geçmek için arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi istenir^[10].

Anlaşmadan Sonra Kalan Haklar

Anlaşmaya varılan konularda taraflar dava açamaz^[11]. Bu kural, anlaşmanın her durumda dokunulmaz olduğu anlamına gelmez. Yargıtay, ihtiyari arabuluculuk tutanağını maddi anlamda bir sulh sözleşmesi olarak görüyor ve iş hukukunun emredici kurallarıyla denetliyor.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin incelediği dosyada işçi, kazadan 17 gün sonra ihtiyari arabuluculukta anlaşmış ve toplam 120.000 TL almıştı. İşçi daha sonra kalıcı engellilik raporu aldığını ileri sürerek dava açtı, ilk derece mahkemesi anlaşma nedeniyle davayı usulden reddetti, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetti. Yargıtay bu kararları bozdu ve kusur ile zarar hesaplanıp anlaşmayla ödenen tutarın maddi tazminattan düşülmesi gerektiğini belirtti^[12].

Bu yaklaşım rakamla şöyle işler. Varsayımsal olarak mahkeme maddi zararı 400.000 TL hesaplarsa, anlaşmayla ödenen 120.000 TL düşülür ve fark olarak 280.000 TL istenebilir. Hangi tutarın maddi, hangisinin manevi tazminat için ödendiği belgede yazmıyorsa bu ayrım dava sırasında ayrıca tartışma konusu olur.

Aşırı yararlanma iddiası, zor durumun ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde sözleşmeden itibaren beş yıl içinde ileri sürülür^[13]. Korkutma ya da aldatma iddiasında ise bir yıllık bildirim süresi vardır^[14].

Anlaşma Çıkmazsa Atılacak Adımlar

İhtiyari görüşme anlaşmasız biterse arabulucu sonucu bir tutanakla belgeler^[15]. Bundan sonraki adım, alacağın türüne göre ayrılır.

İş kazası tazminatında doğrudan iş mahkemesinde dava açılabilir, büroya ayrıca başvurmak gerekmez. Kıdem, ücret ve fazla çalışma gibi alacaklarda dava şartı olarak büroya başvurulmuş olması aranır^[16]. Anlaşmasız ihtiyari tutanağın bu şartı karşıladığını söyleyen açık bir kanun hükmü yoktur, bu yüzden dava öncesi büroya ayrıca gitmek en güvenli yoldur.

Süreler de ayrı işler. İhtiyari yolda zamanaşımı, teklifin gönderildiği gün değil, ilk toplantıda sürecin devamına ilişkin tutanağın düzenlendiği gün durmaya başlar^[17]. Teklife cevap beklerken geçen günler süreden düşülmez.

Faiz için de bir ayrıntı vardır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, dava şartı arabuluculukta son tutanağın işvereni temerrüde düşürdüğünü kabul ederken gizlilik gibi 6325 sayılı Kanun ilkelerinin 2012’den beri uygulanan ihtiyari arabuluculuk için öngörüldüğünü hatırlattı^[18]. İhtiyari tutanağın aynı etkiyi doğuracağı bu kararda söylenmediğinden, işçilik alacakları için ayrıca ihtarname göndermek faiz başlangıcını güvenceye alır.

İhtiyari Arabuluculuk Başvurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Teklif aşamasında işçilerin en çok sorduğu konular aşağıda.

Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve kaza oranı, ödeme takvimi gibi kişisel ayrıntıları hesaba katmaz. Anlaşma belgesini imzalamadan önce metni bir avukata okutmak, sonradan açılacak bir davadan çok daha az zahmetlidir.

Kaynaklar

1. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3. ↩
2. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.13/1. ↩
3. 6325 sayılı Kanun m.13/2. ↩
4. 6325 sayılı Kanun m.14/1. ↩
5. 6325 sayılı Kanun m.2/1-a. ↩
6. 6325 sayılı Kanun m.7/2. ↩
7. 6325 sayılı Kanun m.13/3. ↩
8. 6325 sayılı Kanun m.18/1. ↩
9. 6325 sayılı Kanun m.18/4. ↩
10. 6325 sayılı Kanun m.18/2. ↩
11. 6325 sayılı Kanun m.18/5. ↩
12. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2024/15140, K.2025/11206, 02.07.2025. ↩
13. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.28/2. ↩
14. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.39/1. ↩
15. 6325 sayılı Kanun m.17/2. ↩
16. 7036 sayılı Kanun m.3/1. ↩
17. 6325 sayılı Kanun m.16/1 ve 16/2. ↩
18. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2023/8055, K.2023/10315, 04.07.2023. ↩