İş Davası Hangi Mahkemede Açılır? İşçi İçin Adliye Seçimi

İş davası, işverenin yerleşim yerindeki ya da işi fiilen yaptığınız yerdeki iş mahkemesinde açılır, iki yer de yetkiliyse seçim sizindir. O yerde iş mahkemesi kurulmamışsa davaya asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar.^[1]

Seçimi doğru yapmak davayı kazandırmaz, ama yanlış seçim aylar kaybettirir. İş sözleşmesindeki kanuna aykırı yetki maddesi geçersizdir ve seçim hakkınızı ortadan kaldırmaz; iş kazası davasında kazanın meydana geldiği yer ile sizin yerleşim yeriniz de seçenek olur. Mahkeme yetkisizlik ya da görevsizlik kararı verirse dosyanın gönderilmesini iki hafta içinde istemeniz gerekir, aksi halde dava açılmamış sayılır.

Davaya Bakacak Mahkemenin Türü

İşçi ile işveren arasında iş ilişkisinden doğan her türlü hukuk uyuşmazlığı iş mahkemesinin görevindedir. Kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ücreti, işe iade ve iş kazası tazminatı bu kapsama girer. Gazeteciler ve gemi adamları da kendi kanunlarına tabi olsalar bile iş mahkemesine gider.^[2]

SGK ya da İŞKUR’un taraf olduğu uyuşmazlıklar da iş mahkemesinde görülür; idari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar bunun dışındadır. Bu davalarda önce Kuruma başvurmanız gerekir, Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talebiniz reddedilmiş sayılır. Hizmet tespiti davası bu ön başvuru şartının dışındadır.^[3]

Bulunduğunuz ilçede iş mahkemesi yoksa dilekçenin başlığına “Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla)” yazılır. Bazı ilçeler ise ilçedeki adliyeye değil başka bir merkezdeki iş mahkemesine bağlanmış olabilir. Bunu dava açmadan önce adliyenin ön bürosundan ya da UYAP Vatandaş Portal’dan teyit edin.

Yetkili Adliye Seçeneklerinin Çıkarılması

Kanun işçiye en az iki seçenek verir ve bazı durumlarda bu sayı artar. Hangi adliyelerin elinizde olduğunu çıkarmak için şu tabloyu kendi durumunuza uygulayın.

Durumunuz	Dava açabileceğiniz yerler	Bakılacak belge
Tek işveren, tek işyeri	İşverenin yerleşim yeri ya da işyerinin bulunduğu yer	Ticaret sicil kaydı, SGK hizmet dökümündeki işyeri adresi
Asıl işveren ve alt işveren birlikte davalı	Davalılardan birinin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer	İki şirketin sicil adresi
İş kazası tazminatı	Yukarıdakilere ek olarak kazanın ya da zararın meydana geldiği yer ve sizin yerleşim yeriniz	Kaza tutanağı, nüfus kaydındaki adresiniz
SGK işlemine karşı dava	Kurumun yerleşim yeri ya da işlemi yapan il müdürlüğünün bulunduğu yer	Kurumun ret yazısındaki birim adı

Şirketin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir yer yazmıyorsa işlerinin yönetildiği yerdir. Genel müdürlüğü Ankara’da olan bir zincir mağazanın İzmir şubesinde çalıştıysanız hem Ankara hem İzmir iş mahkemesi seçenektir.^[4]

Tablodaki her satır davanın açıldığı tarihe göre okunur. İşveren dava açmadan önce merkezini taşıdıysa eski adres artık seçenek değildir. Unvanınız müdür ya da direktörse mahkemeye gitmeden önce işçi sayılıp sayılmadığınızı netleştirin.

Seçim Yaparken Dikkate Alınan Pratik Ölçütler

Kanun iki yeri eşit tutar, hangisinin size daha uygun olduğunu ise dosyanın içeriği belirler. Fazla mesai ya da hafta tatili alacağı istiyorsanız tanıklarınızın çoğunun yaşadığı yer önemlidir, çünkü tanık başka şehirdeyse istinabe yoluyla dinlenir ve süre uzar.

• Keşif gerekebilecek bir iş kazası ya da çalışma koşulu iddiası varsa işyerinin bulunduğu yer genelde daha hızlıdır.
• Duruşmalara kendiniz katılacaksanız oturduğunuz yere yakın seçenek masrafı azaltır.
• Arabuluculuğa hangi adliyede başvurduysanız dava için aynı yeri seçmek belgeleri tek dosyada toplar, ama kanun bunu zorunlu tutmaz. Büro da mahkeme gibi karşı tarafın yerleşim yerine ya da işin yapıldığı yere göre belirlenir.

Birden fazla şubede çalıştıysanız hangi işyerini “işin yapıldığı yer” olarak göstereceğinizi SGK kayıtlarıyla destekleyin. Birkaç haftalık geçici görev yeri, işverenin itirazında en çok tartışılan seçenektir.^[5]

Sözleşmedeki Yetki Maddesinin Geçersizliği

İş sözleşmenizde “uyuşmazlıklarda İstanbul mahkemeleri yetkilidir” gibi bir madde varsa bu madde sizi bağlamaz. Kanun, 7036 sayılı Kanun’un 6. maddesine aykırı yetki sözleşmelerini geçersiz sayar.^[6]

Böyle bir maddeyi imzalamış olmanız seçim hakkınızı ortadan kaldırmaz. İşveren cevap dilekçesinde bu maddeye dayanırsa, geçersizliği beyan dilekçenizde tek cümleyle hatırlatmanız yeterlidir.

İşverenin Yetki İtirazına Karşı İşçinin Cevabı

İşveren davanın yanlış yerde açıldığını ileri sürerse mahkeme önce iki yasal yerden birinde olup olmadığınıza bakar. İş mahkemesinin yetkisi kamu düzenine ilişkin kabul edildiğinden mahkeme bu konuyu kendiliğinden de inceleyebilir. Yetki itirazı süre kaybettirebileceğinden iş davası sürelerini de bilmek gerekir.

Ankara’da açılan bir davada işçi Karaman’daki maden işletmesinde çalışmış, şirketlerin adresi ise Burdur’daydı. İlk derece mahkemesi yetkisizlik kararı verdi.

Bölge Adliye Mahkemesi, birden fazla yetkili yer varsa seçimin işçiye ait olduğunu ve işçinin bu hakkını karar duruşmasında Karaman yönünde kullandığını belirterek istinaf başvurularını reddetti. Yargıtay da bu kararı onadı.^[7]

Mahkeme size yetkili yerlerden hangisini seçtiğinizi sorarsa cevabı yazılı ve açık verin. Seçimi yapmamak, sürecin uzamasına ve kararın kanun yoluna taşınmasına yol açar.

İş Kazası Davasında Yetki İtirazı

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi de iş mahkemesinin yetkisini kamu düzenine ilişkin saymakla birlikte, incelediği iş kazası tazminatı davasında birden çok mahkemenin yetkili olduğunu ve kesin yetki kuralı bulunmadığını belirtti. İzmir’de yerleşik işçinin yurt dışı şantiyedeki kaza nedeniyle İzmir’de açtığı davada işveren yetki itirazı yapmamıştı. Daire, bu durumda davanın ilk açıldığı İzmir’deki iş mahkemesinde görülmesi gerektiğine karar verdi.^[8]

Bu nedenle iş kazası davasında yetki itirazının işverenin cevap dilekçesinde yapılıp yapılmadığı önem taşır. İtiraz cevap süresinde yapılmadıysa beyan dilekçenizde bunu ayrıca belirtin.^[9]

Seçiminizi bildirmek için kısa bir beyan yeterlidir. Aşağıdaki metin, mahkeme yetki konusunda görüşünüzü istediğinde kullanılabilecek bir örnektir.

Yetkisizlik ya da Görevsizlik Kararı Sonrası Takvim

Mahkeme yetkisizlik ya da görevsizlik kararı verirse dava kendiliğinden yeni mahkemeye gitmez. Dosyanın gönderilmesini iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçeyle istemeniz gerekir, istemezseniz dava açılmamış sayılır.^[10]

İki haftalık sürenin başlangıcı kararın türüne göre değişir. Sırayla şu üç durumdan hangisinde olduğunuzu belirleyin.

1. Karar verildiği anda kesinse süre, kararın size tebliğinden başlar.
2. İstinafa gidilebilen kararı kimse istinaf etmediyse süre, kararın kesinleştiği günden başlar.
3. İstinaf ya da temyiz başvurusu reddedildiyse süre, bu ret kararının tebliğinden başlar.

Örneğin istinafa açık bir yetkisizlik kararı size 4 Mart’ta tebliğ edildiyse, istinaf süresi tebliğle işlemeye başlar. Kesinleşme tarihi karşı tarafa tebliğ tarihine ve mahkeme kaydına göre değişebileceğinden, gönderme talebi için ikinci iki haftalık sürenin son gününü UYAP kayıtlarındaki kesinleşme tarihine göre hesaplayın.^[11]

Dosya gönderildikten sonra yeni mahkeme sizi kendiliğinden duruşmaya çağırır. Bu davetiye gelene kadar adresinizin UYAP’taki kayıtla aynı olduğundan emin olun.^[12]

Dava Açmadan Önce Mahkeme Kontrol Listesi

Dilekçeyi adliyeye vermeden önce şu maddeleri tek tek işaretleyin. Bir maddenin cevabını bilmiyorsanız önce o belgeyi edinin. Kıdem ve ihbar alacağı için hazırlanacak dilekçenin metni hazır metin ve kontrol listesi içinde yer alıyor.

• İşverenin ticaret sicilindeki merkez adresini dava tarihine göre kontrol ettim.
• SGK hizmet dökümümde en son çalıştığım işyerinin adresini gördüm.
• Davalı birden fazlaysa her birinin adresini not ettim.
• Seçtiğim adliyede iş mahkemesi olup olmadığını ya da hangi iş mahkemesine bağlı olduğunu öğrendim.
• Arabuluculuk son tutanağının aslını ya da arabulucu onaylı örneğini dilekçeye ekledim (iş kazası ve meslek hastalığı tazminat davaları hariç).
• SGK’ya karşı dava açacaksam önce Kuruma başvurdum ve ret ya da 60 günlük sessizlik oluştu.

Son tutanak dilekçeye eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, bu sürede de sunulmazsa dava usulden reddedilir.^[13]

Yetkili ve Görevli Mahkeme Hakkında Sorular

İşçilerin dava açarken en çok sorduğu mahkeme sorularının kısa cevapları şunlardır.

Bu yazı genel bir yol haritasıdır. Davanın bütün aşamaları için iş davası açma rehberine bakın. Davalı sayısı, işyeri geçmişi ve kaza yeri gibi ayrıntılar seçimi değiştirebileceğinden dilekçeyi vermeden önce bir avukata danışmanız yerinde olur.

Kaynaklar

1. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.2/3 ve m.6/1 ↩
2. 7036 sayılı Kanun m.5/1-a ↩
3. 7036 sayılı Kanun m.4/1 ve m.5/1-b, 5510 sayılı Kanun m.101 ve geçici m.4 ↩
4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.51, 7036 sayılı Kanun m.6/1-3 ↩
5. 7036 sayılı Kanun m.3/5 ve m.6/1 ↩
6. 7036 sayılı Kanun m.6/5 ↩
7. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/1393 K.2025/4096, 06.05.2025 (Ankara BAM 9. HD gerekçesi, HMK m.370/1 uyarınca onama) ↩
8. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2025/10194 K.2025/16408, 08.12.2025 (yargı yeri belirlenmesi, dairenin kendi gerekçesi) ↩
9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.19/2 ve m.19/4 ↩
10. 6100 sayılı Kanun m.20/1 ↩
11. 6100 sayılı Kanun m.20/1 ve m.345/1 ↩
12. 6100 sayılı Kanun m.20/2 ↩
13. 7036 sayılı Kanun m.3/2 ↩