Bitiş tarihi yazılmamış ya da bitiş tarihi kanuna uygun bir sebebe bağlanmamış her iş sözleşmesi belirsiz süreli iş sözleşmesi sayılır. Elinizdeki kağıtta “belirli süreli” yazması tek başına sonucu değiştirmez. Belirleyici olan, yaptığınız işin gerçekten bir süreye ya da bir işin bitimine bağlı olup olmadığıdır.
Türün önemi ayrılık anında ortaya çıkar. İhbar süresi, iş güvencesi ve erken fesihte istenebilecek para, sözleşmenin hangi türde olduğuna göre tamamen farklı hesaplanır. Belirsiz süreli sözleşmede fesihten önce çalışma sürenize göre 2 ila 8 haftalık önel verilir; otuz ve üzeri işçili işyerinde altı aylık kıdemi olan işçi iş güvencesinden de yararlanır. Belirli süreli sözleşme ise yazılı yapılmak ve objektif bir sebebe dayanmak zorundadır, esaslı bir neden olmadan art arda yenilenirse başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır.
Belirsiz Süreli Sözleşmenin Kanundaki Yeri
İş Kanunu, iş ilişkisi bir süreye bağlanmamışsa sözleşmenin belirsiz süreli sayılacağını açıkça söyler.[1] Yani belirsiz süreli sözleşme, tarafların ayrıca seçmesi gereken bir tür değildir. Hiçbir şey kararlaştırılmadığında kendiliğinden bu türle çalışırsınız.
Bu sözleşme için kanun yazılı şekil aramaz. Süresi bir yıl ve daha fazla olan sözleşmeler yazılı yapılır, ama belirsiz süreli sözleşme sözlü kurulduğunda da geçerlidir.[2] Sözlü başladıysanız işverenin size en geç iki ay içinde ücreti, çalışma süresini ve fesih kurallarını gösteren yazılı bir belge vermesi gerekir.[3]
Belirli süreli sözleşme ise mutlaka yazılı yapılır ve objektif bir sebebe dayanır.[4] Bu iki şartın biri eksikse sözleşme belirsiz süreli kabul edilmeye adaydır.
Sözleşme Türünü Belirleyen Beş Soru
Aşağıdaki soruları sırayla cevaplayın. İlk dört sorudan birine “hayır” ya da “evet, art arda” cevabı veriyorsanız sözleşmeniz büyük ihtimalle belirsiz süreli sayılır.
- Yazılı bir sözleşme var mı? Belirli süreli sözleşme yazısız kurulamaz. Hiç imzalı metin yoksa tür belirsiz süreli olur.
- Sözleşmede bir bitiş tarihi ya da bitiş olayı yazıyor mu? “Proje teslimine kadar”, “sezon sonuna kadar” gibi bir sınır yoksa süre konulmamıştır.
- İşin kendisi geçici mi? Bir fuarın kurulması, izindeki bir çalışanın yerine bakmak, bir inşaatın bitirilmesi geçici iştir. Muhasebe, satış, üretim hattı gibi her yıl devam eden işte süre koymanın objektif bir dayanağı çoğu zaman yoktur.
- Aynı işte birden fazla sözleşme art arda imzalandı mı? Esaslı bir neden olmadan yapılan zincirleme sözleşmeler başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır.[5]
- Bitiş tarihinden sonra çalışmaya devam ettiniz mi? Yeni sözleşme imzalanmadan sürdürülen çalışma, sözleşmeyi belirsiz süreliye dönüştürür.[6]
Beşinci sorunun bir benzeri de sözleşme metninde saklıdır. Sözleşmenin bildirimle sona ereceği yazılmış ve iki taraf da bildirim yapmamışsa sözleşme yine belirsiz süreliye döner.[7]
Belirli Süreli Yazılıp Belirsiz Süreli Sayılan Sözleşmeler
Mahkemeler sözleşmenin başlığına değil, yapılan işin niteliğine bakar. İşveren objektif sebebi ispat edemezse “belirli süreli” başlıklı sözleşme belirsiz süreli kabul edilir ve ihbar tazminatı gündeme gelir. Buna karşılık işçi, objektif koşul bulunmayan sözleşmesinde bakiye süre ücreti isterse işveren sözleşmenin belirsiz süreli olduğunu savunamaz; Hukuk Genel Kurulu bunu hakkın kötüye kullanılması sayar.[8]
Emekli olduktan sonra aynı şirketin hukuk biriminde birer yıllık sözleşmelerle on yılı aşkın süre çalışan bir avukatın dosyası bunu iyi gösterir. Bölge Adliye Mahkemesi, işin bir süreye ya da belirli bir olguya bağlı yapıldığının ispatlanmadığını, bu yüzden çalışmanın belirsiz süreli olduğunu ve önel verilmeden yapılan fesih nedeniyle ihbar tazminatı doğduğunu kabul etti. Yargıtay bu kararı onadı.[9]
Emeklilik, yaş ya da işçinin kişisel durumu tek başına süre koymayı haklı kılmaz. Süre koymayı haklı kılan sebepler belirli süreli sözleşmenin şartları arasında sayılır. Aynı dosyada işveren emekliliği ve avukatlık statüsünü gerekçe göstermişti, sonuç değişmedi.
Sözleşme Süresinin Başka Bir İhaleye Bağlanması
Sözleşme süresini işverenin bir kamu kurumuyla yaptığı hizmet alım sözleşmesine bağlamak da her zaman belirli süre yaratmaz. Yargıtay, ihale sözleşmesi herhangi bir nedenle biterse işverenin derhal fesih hakkı kullanacağını yazan bir pilot sözleşmesini belirsiz süreli saydı. Gerekçeye göre işin ne kadar süreceği taraflarca bilinemiyor ve öngörülemiyordu.[10]
Aynı kararda belirsiz süreli kabul, işçinin aleyhine sonuç doğurdu. Sözleşme belirli süreli sayılmadığı için kalan süreye ait ücret (bakiye süre ücreti) talebinin reddi gerektiği belirtildi ve alt mahkeme kararı bozuldu. Bu dosyada farkı yaratan, sözleşmedeki “ihale biterse derhal fesih” maddesidir: sözleşmedeki derhal fesih hakkı süreyi belirsizleştirdi. Objektif koşul yokken “belirli süreli” yapılan sözleşmelerde ise işveren, işçinin bakiye süre ücreti talebine karşı belirsiz süreli savunması yapamaz.
İki Türün İşçiye Sağladığı Hakların Karşılaştırması
Hangi türün işinize geleceği, sözleşmenin nasıl ve ne zaman bittiğine bağlıdır. Aşağıdaki tablo, en sık sorulan kalemlerde iki türü yan yana koyar. Belirli süreli sözleşmenizin yenilenmeyeceği söylendiyse yenilenmeyecek denen sözleşmede haklar ayrıca incelenebilir.
| Konu | Belirsiz süreli sözleşme | Belirli süreli sözleşme |
|---|---|---|
| Fesihten önce bildirim | Gerekir, 2 ila 8 hafta | Gerekmez, süre sonunda kendiliğinden biter |
| İhbar tazminatı | Önel verilmezse doğar | Doğmaz |
| İş güvencesi (işe iade) | 30 işçi ve 6 ay kıdem şartıyla var | Yok |
| İşverenin haklı sebepsiz feshi | Önel verilmediyse ihbar, şartları varsa kıdem tazminatı | Kalan süreye ait ücret tutarında tazminat |
| Kıdem tazminatı | Fesih sebebine göre | Fesih sebebine göre, süre bitimi kural olarak doğurmaz |
Belirli süreli sözleşmeyi süresinden önce haklı sebep olmadan bitiren işveren, süreye uyulsaydı işçinin kazanacağı miktarı tazminat olarak öder. İşçinin işten çıkarıldığı için tasarruf ettiği miktarlar, başka işten elde ettiği gelir ve bilerek elde etmekten kaçındığı gelir tazminattan indirilir.[11]
Ücret, prim, yıllık izin ve sosyal haklarda ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça fark gözetilemez. Belirli süreli çalışan, salt sözleşmesi süreli diye belirsiz süreli çalışan emsal işçiden farklı tutulamaz.[12]
İşverenin Fesihte Uyacağı Önel ve Güvence
Belirsiz süreli sözleşmeyi bitirmek isteyen işveren önce bildirim yapmak zorundadır. Önel, sizin o işyerindeki çalışma sürenize göre büyür.[13]
- 6 aydan az çalışma için 2 hafta
- 6 ay ile 1,5 yıl arası için 4 hafta
- 1,5 yıl ile 3 yıl arası için 6 hafta
- 3 yıldan fazla çalışma için 8 hafta
Bu süreler en azdır ve sözleşmeyle uzatılabilir. Bildirime uymayan taraf, önel süresinin ücreti kadar tazminat öder.[14]
Önelin ötesinde bir güvence daha vardır. Otuz veya daha fazla işçi çalışan işyerinde en az altı aylık kıdeminiz varsa işveren feshi yeterlilik, davranış ya da işletme gereklerinden doğan geçerli bir sebebe dayandırmak zorundadır.[15] Bu güvence yalnız belirsiz süreli sözleşmeye tanınmıştır.
İş güvencesi kapsamında olmayan işçiler (otuzdan az işçi çalışan işyerindekiler dahil) için de koruma tamamen yok değildir. Fesih hakkı kötüye kullanılarak yapılmışsa işçiye önel süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir.[16]
Belirsiz Süreli Sözleşmeden İşçinin Ayrılması
Önel kuralı iki yönlüdür ve istifa eden işçiyi de bağlar. Haklı bir sebep olmadan ayrılıyorsanız aynı 2, 4, 6 ya da 8 haftalık süreyi vermeniz gerekir.
Süreyi vermeden işi bırakırsanız işveren sizden ihbar tazminatı isteyebilir. Ayrıca kendi isteğinizle yapılan sıradan istifa kıdem tazminatı doğurmaz. Kıdem için ayrılmanın kanunda sayılan bir sebebe dayanması gerekir: işçinin haklı nedenle feshi, muvazzaf askerlik, emeklilik ya da kadın işçinin evlilikten itibaren bir yıl içinde ayrılması gibi.[17]
Rakamlı Örnek
Belirsiz süreli sözleşmeyle 2 yıl 3 aydır çalışan ve aylık brüt ücreti 45.000 TL olan bir işçiyi düşünün. Çalışma süresi 1,5 ile 3 yıl arasında kaldığı için önel 6 hafta, yani 42 gündür. Sözleşme belirli süreliyse ve erken bitirildiyse hesap değişir; kalan süre tazminatı ayrı bir kurala bağlıdır.
Günlük brüt ücret 45.000 / 30 = 1.500 TL olur. İşveren önel vermeden çıkarırsa ihbar tazminatı 1.500 x 42 = 63.000 TL brüt eder. Aynı işçi önel vermeden istifa ederse işverenin isteyebileceği tutar da aynı hesapla bulunur. Size verilen bildirimin nasıl yazıldığını görmek için işveren fesih bildirimi örneklerine bakın.
Örnekte yalnız çıplak ücret kullanıldı. Düzenli yemek, yol ya da prim gibi para ile ölçülebilen menfaatler varsa hesaba eklenir.[18]
Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sözleşme türüyle ilgili en çok merak edilen sorular aşağıda.
Bu yazı genel bilgi verir ve her sözleşmenin kendi maddeleri sonucu değiştirebilir. Türü tartışmalı bir sözleşmeyle ayrılmadan önce elinizdeki metni ve bordroları bir avukatla birlikte inceletmeniz yerinde olur.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.11/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.8/1-2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.8/3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.11/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.11/2 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.430/2 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.430/4 ↩
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 07.06.2022, E.2021/762 K.2022/840 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 22.01.2026, E.2025/9341 K.2026/547 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 13.10.2025, E.2025/6002 K.2025/7776 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.438/1-2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.12/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/1-2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/3-4 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/6 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/son ↩