İş teklifi mektubu, işverenin size pozisyonu, ücreti ve başlangıç tarihini yazılı olarak sunduğu belgedir. Kabul ettiğiniz anda çoğu zaman iş sözleşmesi kurulmuş olur, bu yüzden mektubu bir nezaket yazısı gibi değil, imzalanacak bir sözleşme taslağı gibi okumak gerekir.
Kabul için süre verilmişse işveren o sürenin sonuna kadar teklifiyle bağlıdır; ücretin brüt mü net mi olduğu, deneme süresi, başlangıç tarihi ve sözleşme ekleri netleşmeden kabul yazısı gönderilmemelidir. Kabulden sonra teklif geri çekilirse işe başlatmama fesih sayılabilir ve bildirim süresinin ücreti istenebilir, bu yüzden yeni işin yazılı teyidi gelmeden eski işten ayrılmayın.
İçindekiler8 başlık
- İş Teklifi Mektubunun Hukuki Değeri
- İmzadan Önce Kontrol Edilecek Maddeler
- Deneme Süresi ve Yazılı Belge Hakkı
- Rekabet Yasağı ve Cezai Şart Maddeleri
- Kabulden Önce Mevcut İşten Ayrılmama Kuralı
- Teklif Geri Çekilirse İşçinin Başvurabileceği Yollar
- Kabulden Önce Yazılı Teyit İstenecek Durumlar
- Sık Yapılan Hatalar
İş Teklifi Mektubunun Hukuki Değeri
Mektup, Borçlar Kanunu anlamında bir öneridir. Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun açıklamasıyla kurulur.[1]
İşveren kabul için süre vermişse, o sürenin sonuna kadar teklifiyle bağlıdır ve süre içinde kabulünüz kendisine ulaşmazsa bağlılıktan kurtulur.[2] Süre yazmıyorsa teklifin ne kadar bağlayıcı olduğu, görüşmenin yüz yüze mi yazışmayla mı yapıldığına göre değişir.[3]
İş sözleşmesi kural olarak özel bir şekle bağlı değildir, yani e-postayla kabul de sözleşme kurar. Süresi bir yıl ve daha fazla olan sözleşmenin ise yazılı yapılması zorunludur.[4]
İmzadan Önce Kontrol Edilecek Maddeler
Teklif mektubunda eksik bırakılan her nokta, ilk günden sonra tartışma konusu olur. Aşağıdaki tablo, mektupta yazılı olması gereken bilgileri ve eksikse ne yapılacağını gösteriyor. Mektupta bir ceza maddesi de varsa onu cezai şart testinden geçirin.
| Madde | Mektupta aranan | Eksik ya da belirsizse |
|---|---|---|
| Ücret | Rakamın brüt mü net mi olduğu, ödeme günü | Yazılı olarak sorun, cevabı mektuba işletin |
| Ek ödemeler | Prim, yol, yemek, ikramiye: tutar ve koşul | “Performansa göre” ifadesinin ölçütünü isteyin |
| Sözleşme türü | Belirli ya da belirsiz süre | Belirli süreliyse bitiş tarihini ve gerekçeyi sorun |
| Deneme süresi | Varsa süresi | İki ayı aşan deneme kaydına itiraz edin |
| Çalışma düzeni | Günlük ve haftalık saat, vardiya, fazla mesai | Ücrete dahil mesai kaydı varsa açıkça sorun |
| Başlangıç tarihi | İşe başlama günü ve yeri | Tarih yoksa mevcut işinizden ayrılmayın |
| Koşullar | Referans, sağlık raporu, belge şartı | Teklifin hangi şarta bağlı olduğunu netleştirin |
| Rekabet ve cezai şart | Sözleşme eki olarak gelecek maddeler | Eki imzadan önce isteyin ve okuyun |
Ücret satırı en çok hata çıkan yerdir. Rakamın yanına “brüt” ya da “net” yazılmamışsa iki taraf farklı sayı düşünmüş olabilir, bunun sonuçlarını Brüt mü Net mi? Ücret Pazarlığında ve Tazminatta Farkın Sonucu yazısında ayrıca anlattık.
Deneme Süresi ve Yazılı Belge Hakkı
Sözleşmeye deneme kaydı konulabilir ve bu süre en çok iki ay olabilir. Toplu iş sözleşmesiyle dört aya çıkarılabilir.[5] Deneme süresi içinde taraflardan her biri sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir, ama çalıştığınız günlerin ücreti ve diğer haklarınız saklı kalır.
Yazılı sözleşme imzalanmamışsa işveren, çalışma koşullarınızı, temel ücretinizi, ücret ödeme dönemini ve fesih hükümlerini gösteren yazılı bir belgeyi en geç iki ay içinde size vermek zorundadır.[6] Teklif mektubu bu bilgileri içeriyorsa bu belgenin büyük kısmını zaten oluşturur, bu yüzden saklayın.
Rekabet Yasağı ve Cezai Şart Maddeleri
İşten ayrıldıktan sonra rakip firmada çalışmama yükümlülüğü ancak yazılı olarak üstlenilebilir. Ayrıca iş, size müşteri çevresi, üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkanı veriyorsa geçerlidir.[7]
Yasak yer, zaman ve işin türü bakımından işçinin ekonomik geleceğini tehlikeye düşürecek genişlikte olamaz ve süresi özel durumlar dışında iki yılı aşamaz.[8] Mektupta “ayrıca imzalanacak gizlilik ve rekabet eki” gibi bir ifade görürseniz, eki imzadan önce okumadan kabul yazısı göndermeyin.
Kabulden Önce Mevcut İşten Ayrılmama Kuralı
Teklif mektubunun en pahalı hatası, yeni işi garantiye almadan eski işten ayrılmaktır. Yazılı kabulünüz işverene ulaşmışsa ve başlangıç tarihi kesinse sözleşme kurulmuştur, ancak mektupta “koşullu” bir ifade varsa ya da tarih belirsizse işveren geri adım atabilir. Mektupla birlikte rekabet yasağı da geliyorsa onu imzadan önce ayrı bir listeyle tartın.
Eski işinize istifa dilekçesi vermeden önce şu sırayı izleyin:
- Kabul yazınıza işverenden yazılı onay alın (e-posta yeterlidir).
- Başlangıç tarihini ve ücreti içeren imzalı sözleşmeyi ya da son halini alın.
- İstifa tarihini, yeni işin ilk gününden ve eski işinizin ihbar süresinden geriye doğru hesaplayın.
- Mümkünse işe başlama günü yeni işverenin giriş bildirgesini verdiğini e-Devlet hizmet dökümünden kontrol edin.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin işe başlamadan önce Kuruma verilmesi işverenin yükümlülüğüdür.[9] Bu adımın yapılmadığını ilk gün fark etmeniz, geri dönüşü zor bir noktadır.
Teklif Geri Çekilirse İşçinin Başvurabileceği Yollar
Geri çekme, kabulünüz işverene ulaşmadan önce yapılmışsa ya da aynı anda ulaşmışsa öneri hiç yapılmamış sayılır.[10] Kabulden sonra geri çekilirse tablo değişir: sözleşme kurulmuşsa işe başlatmama bir fesih sayılabilir ve bildirim süresinin ücreti talep edilebilir. Bu sonuç kanun metninde açıkça yazmaz, uygulamada olayın koşullarına göre değerlendirilir. İşi altı aydan az sürmüş işçi için bu süre iki haftadır.[11]
Brüt 45.000 TL aylık ücretle örnekleyelim: günlük brüt ücret 1.500 TL, iki haftalık bildirim süresi 14 gün olduğundan hesap 21.000 TL brüt çıkar. Bu, varsayımsal bir rakamdır ve vergi kesintileri sonrası ele geçen tutar daha düşüktür.
Kanunda sözleşme öncesi bu durumu açıkça düzenleyen ayrı bir hüküm yok. Eski işinizden bu teklif yüzünden ayrıldıysanız dürüstlük kuralına aykırılık iddiası ayrıca ileri sürülebilir, ama sonuç olayın ayrıntılarına ve elinizdeki yazışmalara bağlıdır.
Bildirim süresi hesabının nasıl yapıldığını İhbar Tazminatım Kaç TL Çıkar? Üç İşçi Profilinde Örnek Hesap yazısında görebilirsiniz.
Kabulden Önce Yazılı Teyit İstenecek Durumlar
Mektupta bir nokta belirsizse, sözlü cevapla yetinmeyin ve soruyu e-postayla sorun. İşverenin yazılı cevabı, sonradan tarafların ne üzerinde anlaştığını gösteren tek somut delildir. Mektuptan sonra gelecek sözleşmenin maddelerini baştan iş sözleşmesi örneğiyle karşılaştırmak da işe yarar.
- Ücret brüt mü net mi, hangi gün ve hangi hesaba ödenecek?
- Prim, yol, yemek ve ikramiye hangi koşulda ve hangi tutarda verilecek?
- Deneme süresi var mı, varsa kaç ay?
- İşe başlama tarihi ve çalışma yeri kesin mi, değişebilir mi?
- Haftalık çalışma süresi nedir, fazla çalışma ücrete dahil mi?
- Mektupta anılan gizlilik, rekabet ya da cezai şart eki ne zaman gönderilecek?
Cevapları saklayın. Kabul ya da ret yanıtınızı yazılı olarak gönderin. Neyi ne zaman kabul ettiğinizi böylece ispatlayabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
Teklif mektubunu aldıktan sonra yapılan hatalar çoğu zaman aynıdır. Hepsi imza ve kabul anındaki acelenin sonucudur.
- Ücretin brüt mü net mi olduğunu sormadan kabul etmek.
- Başlangıç tarihi kesinleşmeden eski işten istifa etmek.
- Sözleşme eklerini görmeden gizlilik ve rekabet maddelerini imzalamak.
- Sözlü verilen sözleri (prim, yol, esnek saat) mektuba yazdırmamak.
- Teklifin geçerlilik süresini kaçırmak.
Kabul yazısını göndermeden önce ücret kısmını netleştirmek için Brüt mü Net mi? Ücret Pazarlığında ve Tazminatta Farkın Sonucu yazısındaki tabloya bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır, kendi dosyanızdaki ayrıntılar sonucu değiştirebilir. Sözleşmenizi imzalamadan önce bir avukata göstermeniz yerinde olur.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.3 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.4 ve m.5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.8/1-2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.15/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.8/3 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.444 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.445/1 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.8/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.10/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/2-a ve m.17/4 ↩